Koroner By-pass Nedir?

Koroner Arter Cerrahisi

Koroner arter, kalbi besleyen atardamar olarak tanımlanabilir. Kabin her kasılmasıyla birlikte kanın bir kısmı oksijenlenmesi için akciğere gönderilirken, diğer bir kısmı da kalpten çıkan ana atardamara yani aort damarına pompalanır. Kalpten çıktığı noktada yaklaşık olarak 3 cm çapında olan aort damarı, kalbin sol karıncığından çıktıktan sonra dallanarak, tüm vücuda temiz kanın ulaşmasını sağlar. Aort damarının ilk verdiği dal, kalbin kendisini besleyen koroner arterdir. Koroner arterlerin çapları ise 1 ila 3 mm aralığındadır. Sağ ve sol olmak üzere iki arter bulunur.

Koroner arterler, kalbin sağ ve sol tarafına girerek kalbi besler. Kalbe sol taraftan giren damar, dallanarak kalbin ön ve arka tarafına ulaşır. Farklı bir deyişle kalbin normal fonksiyonlarını yerine getirmesini sağlayan üç koroner arter bulunur. Yaşamsal değeri olan kalbi besleyen koroner damarlarda daralma ya da tıkanma gibi durumların varlığında tıp dilinde miyokard enfarktüsü olarak tanımlanan kalp krizi gibi yaşamı tehdit eden rahatsızlıklar gelişebilir. Koroner damarlarda var olan tıkanmalar neticesinde kalbin normal fonksiyonunu tekrar yerine getirebilmesi için koroner bypass ameliyatı olarak bilinen cerrahi girişimin uygulanması gerekebilir.

Koroner Bypass Nedir?

Kalbin beslenmesini sağlayan koroner arterlerde daralma ya da tıkanıklık gelişmesi durumunda kalp, yeterince beslenemez ve normal fonksiyonlarını yerine getirememeye başlar. Kalbin yeterli miktarda beslenememesine bağlı olarak kişide, göğüs ağrısı şikayeti oluşur ve kalp krizi riski doğar. Yaşam kaybı ile sonuçlanabilen bu gibi durumların önlenebilmesi için uygulanan tedavi yöntemlerinden biri de koroner bypass ameliyatıdır.

Koroner bypass operasyonu sırasında tıkanık olduğu saptanan koroner damar ya da damarlar, vücudun farklı bölgelerinden alınan damarlar ile değiştirilir. Bu yönüyle köprüleme ameliyatı olarak da tanımlanabilen koroner bypass ameliyatı sayesinde ilgili kalp kasının yeterli miktarda kan ile beslenmesi sağlanır. Koroner bypass cerrahisinde köprüleme yapılacak olan damar, çoğunlukla göğüs bölgesinden temin edilir. Birden fazla koroner arterin tıkandığı vakalarda ise göğüs damarına ek olarak kol ve bacak bölgesinden de damar alınabilir.

Koroner Bypass Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Kalbi besleyen koroner damarlarda oluşan daralma ya da tıkanma oluştuğunda uygulanan tedavilerden biri de koroner bypass ameliyatıdır. Koroner bypass operasyonları, çalışan ya da durdurulmuş kalp üzerinde uygulanabilir. Vakanın türüne göre tercih edilen bu yöntemlere ek olarak operasyon açık ya da endoskopik yöntem olarak tanımlanan kapalı cerrahi metoduyla da yapılabilir. Koroner bypass operasyonunun hangi yöntemle yapılacağı kararlaştırıldıktan sonra hastaya anestezi uygulanır. Koroner bypass operasyonları çoğunlukla genel anestezi altında uygulansa da seçilmiş vakalarda lokal anestezi de tercih edilebilir. Anestezi türünün belirlenmesinde kişinin mevcut sağlık durumunun etkisi büyüktür. Hipertansiyon, diyabet ve akciğer hastalıklarının yanı sıra böbreklerinde fonksiyon bozukluğu olan kişilere de genel anestezi uygulanmayabilir.

Operasyon öncesinde anestezi hekimi, hastayı değerlendirerek hangi anestezi türünün uygulanacağı konusunda hastayı bilgilendirir. Kalbin durdurularak yapıldığı koroner bypass ameliyatlarında hastanın yaşamsal fonksiyonlarını devam ettirmek için kan dolaşımının devamı sağlanır. Akciğer ve kalp pompası ile kişinin kan dolaşımı sürdürülürken bypass operasyonu gerçekleştirilir. Diğer yöntemde ise ameliyat, kalp durdurulmadan yapılır. Koroner arter damarlarının bypass edilmesi ya da köprülenmesi işlemi için ihtiyaç duyulan damar, göğüs bölgesinde yer alan internal torasik arter (İTA) ya da farklı bir deyişle göğüs arteri tercih edilir. Birden fazla bypass edilmesi gereken koroner arter varlığında ise kişinin bacağında bulunan toplardamar ya da kolda bulunan radial arter yani ön kolda bulunan ve eli besleyen damar da kullanılabilir.

Bu damarlar, alınırken damarın tamamı değil, bypass uygulanacak bölgenin ihtiyacı kadar olan uzunluktaki kısmı alınır. Söz konusu damarların işlevini yerine getiren diğer damarlar olduğundan alınan bölgenin fonksiyonelliğinde bozulmaya yaşanmaz. Son yıllarda teknolojinin ve tıp biliminin gelişimiyle birlikte ameliyatlarda kesi açılması gereken bölge küçülmüştür. Önceden göğüs kafesinin boydan boya açılması gerekirken günümüzde koroner bypass ameliyatları hastanın mevcut durumu göz önünde bulundurularak minimal invaziv ya da farklı bir deyişle 1-2 cm boyutundaki küçük kesiler açılarak robotik cerrahi yöntemleriyle de uygulanabilir. Bu yöntemde hastanın göğüs kemiğinin kesilmesi gerekmez. Bu durumda bypass operasyonu meme altından açılan küçük kesi ile gerçekleştirilir.

Operasyon sonrasında damarın alındığı bölgede skar izi çıplak gözle görülemeyecek kadar küçük olabilir. Çalışan kalpte koroner bypass operasyonunda enfeksiyon riski çok daha düşüktür, hastanın kendine gelmesi ve taburculuğu daha çabuk olur. Buna ek olarak operasyon sırasında kan nakli ihtiyacı azdır ve inme gibi riskler de düşük seviyede tutulabilir.

Koroner Bypass Ameliyatı Ne Zaman Tercih Edilir?

Kalbi besleyen ana damarlar olan koroner arterlerin bir ya da daha fazlasının daha önce ilaçlı tedavi yöntemleriyle açılmış olmasına rağmen tıkanıklığın nüks ettiği vakalarda koroner bypass operasyonu yapılması önerilir. Birden fazla koroner arterin balon ve stent takılması gibi yöntemlerle açılamadığı vakalarda ve / veya kalp kapak operasyonu yapılması gereken vakalarda, koroner bypass operasyonu tercih edilir. Hekim, koroner bypass operasyonu yerine uygulanabilecek alternatif tedavi yöntemi var ise bu konuda hastayı bilgilendirir.

Koroner Bypass Ameliyatı Ne Kadar Sürer?

Koroner bypass ameliyatının toplam süresi, ameliyatın açık ya da kapalı yöntemle yapılmasına göre farklılık gösterir. Bypass edilecek damar sayısının yanı sıra operasyon süresini etkileyen bir diğer faktör de operasyonun çalışan ya da durdurulmuş kalp üzerinde yapılmasıdır. Günümüzde çoğunlukla minimal invaziv yöntemle yürütülen koroner bypass operasyonları yaklaşık olarak 3 ila 6 saat kadar sürebilir. Aynı operasyonla kişinin kalp kapağının değişmesi gibi kalbe yönelik diğer cerrahi girişimler, ameliyat süresinin uzamasına neden olur.

Koroner Bypass Ameliyatı Riskli Midir?

Koroner bypass operasyonlarında yaşam kaybı riski düşüktür. Ancak kişinin yaşı, eşlik eden hastalıkları, geçirilen kalp krizine bağlı olarak kalp kasının ne kadarının zarar gördüğü, diğer doku ve organlardaki işlev kaybının varlığı gibi etkenler ameliyat riskini artırır.

Koroner Bypass Ameliyatından Sonra Ne Zaman Taburcu Olunur?

Düşük risk grubundaki kişilerin geçirdiği başarılı operasyonların ardından hastanede kalış süreleri yaklaşık 4 ila 6 gündür. Ancak kişinin günlük aktivitelerini yerine getirebilmesi için gerekli olan süre 2 ila 4 hafta arasında değişmektedir. Koroner bypass operasyonunun ardından taburcu edilen hastalar için bir hafta sonrasına kontrol randevusu oluşturulur. Poliklinik ziyareti sırasında hastanın genel durumu gözlenir, şikayetleri değerlendirilir ve gerektiğinde ilaçları tekrar düzenlenir. Hastada eşlik eden obezite, hipertansiyon, diyabet gibi hastalıkların varlığında hastanın kapsamlı takibi için kardiyoloji hekimiyle görüşmesi sağlanır.

Koroner Bypass Ameliyatından Sonra Nelere Dikkat Edilmelidir?

Koroner bypass operasyonu sayesinde kişinin tıkalı olan koroner damarı kendi vücudundan alınan farklı bir damar ile köprülenir. Böylece kalp kasının normal fonksiyonunu devam ettirmesi sağlanır. Fakat kişinin var olan aterosklerozu ya da halk arasında bilinen adıyla damar sertliği devam eder. Dolayısıyla kişinin damar sertliğine yol açan obezite, hipertansiyon, diyabet gibi rahatsızlıklarını, kilosunu ve kolesterol seviyelerini kontrol altında tutması önerilir. Bypass sırasında göğüs kemiğinin kesilmesi gereken vakalarda kişinin göğüs kemiğinin iyileşmesi yaklaşık olarak 1 ila 1,5 ay kadar sürer. Bu süre boyunca ani hareketlerden kaçınılmalıdır. Ancak bypass ameliyatı olan kişilerin sedanter yaşam tarzı ile yaşamaları kesinlikle önerilmez. Hekimin önerdiği ölçüde günlük olarak yürüyüş gibi hafif egzersizlerin yapılması ve kişinin sağlıklı beslenmeyi sürdürmesi önerilir.

Koroner bypass ile ilgili merak ettiğiniz konuları Grup Florence Nightingale Hastaneleri’nin uzman ekibine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Bize ulaşmak için web sitemizde yer alan iletişim formunu kullanabilir ya da 444 0436 numaralı telefonu arayabilirsiniz.