Bebek Beslenmesi (6 Ay-2 Yaş)

Yenidoğan döneminden itibaren düzenli aşılama, yaşına uygun beslenme ve vitamin ihtiyacının karşılanması, hastalıkların erken tanı ve tedavisi günümüzde tüm çocuk hekimlerinin ve bilinçli ailelerin üzerinde durduğu en temel noktalardır.

Yenidoğan döneminden itibaren düzenli aşılama, yaşına uygun beslenme ve vitamin ihtiyacının karşılanması, hastalıkların erken tanı ve tedavisi günümüzde tüm çocuk hekimlerinin ve bilinçli ailelerin üzerinde durduğu en temel noktalardır. Bütün bu önemli parametreler arasında aileler için çocuklarının düzenli ve yeterli beslenmesinin çok dikkatle ele alınması gerekmektedir. Sağlık hizmeti verirken tüm hekimlerin benimsediği standartlar vardır.
Çocuk beslenmesinde de hekimlerin ve ailelerin benimsediği belirli standartlar olmalıdır. Geleneklere göre yapılan pek çok beslenme hatası bu şekilde önlenmiş olabilir. Dünya Sağlık Örgütü, Amerikan Pediatri Akademisi, Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ilk 6 ayda her bebeğin mutlaka tek başına anne sütü ile beslenmesini önermektedir. Çok nadiren anne sütü ile beslenmenin sağlanamadığı durumda inek sütü ile beslemek yerine anne sütüne yaklaştırılmış bebek mamaları ile besleme yapılması gerekmektedir.

Ek Besinlere Neden Erken Başlanmamalıdır?

  • Erken verilen ek besinler bebeğin anne sütünden tam yararlanmamasına neden olur.
  • Ek besinlerin büyüme açısından bir üstünlüğü yoktur.
  • İlk aylarda dilin dışarı itme refleksi güçlüdür ve ek besinler yeteri miktarda alınamaz.
  • Bebeklerin çiğneme becerisi 4 aydan önce gelişmemiştir. Bu nedenle besinleri yeteri derecede öğütemezler.
  • Sindirim sistemindeki gıdaları parçalayan enzimlerin yeterince salgılanmamaktadır. Sindirim yeterli olmaz.
  • Böbrek fonksiyonları yeterince gelişmemiştir. Böbrekler süzme görevini yeterli derecede yerine getiremezler.
  • Erken alınan ek besinler alerjik hastalıkların gelişmesine yol açabilir.
  • Başta zatürre ve ishal olmak üzere hastalıklarda artışa yol açabilirler.

6. aydan itibaren bebeklerin anne sütü dışındaki gıdalarla tanıştırılmaları gerekir. Bu dönemde çocuklarda çok belirgin olarak yetişkin gıdalarına özenme, annenin babanın yediği gıdayı tatma arzusu vardır. Çoğu anne baba bunu "Yerken ağzımıza bakıyor, dayanamayıp tattırıyoruz,” şeklinde ifade eder. Bebeğin bu aylarda gösterdiği tepki, merak ve her şeyi ağzına götürme isteği ile ilişkilidir.

Fakat bu tepki ağzına götürdüğü her şeyin yaşına uygun ve sindirebileceği gıda olduğu anlamına gelmez. Ek gıdalara başlanırken arada tattırma yerine düzenli öğün şeklinde başlanması uygundur. Bu şekilde düzenli bir beslenmede gıdalar saatinde ve yeterli miktarda tüketilir ve ileride oluşacak abur cubur yeme alışkanlığının önüne geçilmiş olur.
Unutmayalım ki, çocuklar yeme alışkanlıkları dâhil her şeyi ebeveynleri ve onları yetiştiren diğer büyüklerinden öğrenirler. Çocuklardan istenen sağlıklı beslenme alışkanlıklarını ebeveynler ve çevresindeki erişkinler benimseyip uygulamazsa çocuğun eğitimi yetersiz kalır.

Ek Besinlere Başlamanın Püf Noktaları Nelerdir?

Ek besinlere başlarken en önemli noktalardan biri besinlerin faydalarının yanında oluşabilecek yan etkilerini de yakın takip edilmesidir. Bu nedenle, yeni ek besine birkaç çay kaşığı ile başlanıp her gün miktar artırılmalıdır. İlk başlanan gıda mutlaka 4-5 gün üst üste verilmelidir. Bu süre zarfında bebeğin gıdayı sevip sevmediği gözlenir ve alerjik döküntü, ishal, kusma gibi gıdaya karşı oluşabilecek yan etkiler tespit edilir. Bu tür yan etki gözlenen gıdaya 3 hafta ara verilir. 3 hafta sonunda yapılan ikinci denemede gıdayla ilgili benzer yan etkiler gözlenirse gıda 6 ay boyunca diyetten çıkarılır.
6 ay süresince kilosu üst sınırda seyretmiş bebeklere mümkün olduğunca kalorisi daha az olan gıdalarla başlamak gerekir. Bu amaçla, en çok tercih edilen gıdalar meyve ve sebzelerdir. Öte yandan kilosu normal veya alt sınırdan giden bebeklere ise kalorisi daha yüksek olan muhallebi ve tahıllı kaşık mamaları ile başlamakta fayda vardır.
Bebeğe yeni bir gıda başlarken mutlaka aç olmasına dikkat edilmelidir. Yeni beslenmiş bir bebek ilerde en seveceği gıdayı bile rahatlıkla reddedebilir. Yeni başlanan gıda ile beslendikten sonra hala isteği varsa anne sütü verilebilir.

Meyve suyu ve püresi

Elma, şeftali, armut, üzüm, kayısı, mandalina, portakal vb. meyvelerin tercihen pürelerine, birkaç çay kaşığı ile başlanıp hızlıca artırılarak bir porsiyona ulaşılabilir. Muza, kabız yapma ihtimali dolayısı ile geç başlanabilir. Mandalina ve portakal, asitli oldukları için sindirim problemi oluşan bebeklerde geciktirilebilir. Çilek ve kivi alerjik reaksiyon geliştirebileceğinden, daha geç denenen meyveler arasındadır. Tercihen öğleden önce ya da ikindi öğününde verilebilir.

Hazırlanışı

Çocuğa ilk verilecek meyve, mevsimine göre elma ya da şeftalidir. Meyveler iyice yıkanır, kabukları soyulur, cam rendede rendelenir. Meyve suyu ya da pürelerine şeker eklenmemelidir. Yoğurt öğününe başladıktan sonra bebeğin de hoşuna giderse meyve ile yoğurt tek öğün halinde karıştırılarak verilebilir. Meyvelerde yüksek C vitamini bulunur. Tadı dolayısıyla içmek istemeyecekleri demir ilaçlarının daha kolay içilmesine yardımcı olurlar.
Sebze çorbası ve püresi
Hazırlanışı
  • Yarım, küçük boy patates (50 gr)
  • Yarım, küçük boy havuç (25 gr)
  • Yarım, küçük boy kabak
  • 1 silme tatlı kaşığı zeytinyağı
  • 1 tatlı kaşığı sıvı yağ
  • 2 su bardağı su (400 cc)
Sebzeler ve pirinç iyice yıkanır. Kabuklan soyulur, küçük parçalar halinde küp şeklinde doğranır. Küçük bir tencere (tercihen çelik) içine su konulur. Diğer tüm malzemeler ilave edilir. Tencerenin ağzı iyice kapatılır. Sebzeler yumuşayıncaya kadar pişirilir.
Sebze püresi başlangıçta bu sebzelerle hazırlanır. Zaman içinde maydanoz, kabak, ıspanak, karnabahar, brokoli, kereviz gibi sebzeler eklenebilir. Pırasa ve taze fasulye gibi sebzeler, püre haline getirilmesi zor olduğu için geç dönemde eklenir. Bakla, patlıcan ve domates bu dönem için uygun sebzeler değildir. Sebzeler uzun süre bekletilirlerse vitamin kaybına uğrayabilirler. Tercihen her gün hazırlanmaları gerekir. Bir süre sonra kırmızı et eklenmesi gerekir. Birkaç parça kuşbaşı et konulur. Kırmızı et kuşbaşı yerine yağsız dana kıyma olarak da uygulanabilir. Sebze püresi etle birlikte pişirilir, sonrasında içinden alınmaz. Kırmızı etten birkaç hafta sonrada tavuk eti eklenmesinde fayda vardır. Tercihen haftada 4-5 gün kırmızı, 1-2 gün tavuk etli sebze püresi verilmelidir.

Yoğurt

Genellikle ikindi öğününde tercih edilmelidir. Hazırlanış şartları ve bağırsakta oluşturacağı faydalı mikroplar (bağırsak florası) nedeni ile evde yapılmış yoğurtlar bebek diyeti için daha uygundur. Tek başına verilebileceği gibi meyve püresi ile karıştırılarak da verilebilir.

Hazırlanışı

Bir litre süt kaynatılır, elin dayanabileceği sıcaklığa (40°C) kadar soğutulur. 1-2 çorba kaşığı süt içinde sulandırılmış 1 çorba kaşığı yoğurt maya olarak süte eklenir ve yavaşça karıştırılır. Tencerenin üstü sarılarak en az 4 saat kadar sıcak ortamda bekletilir. Hazırlanan yoğurt 2-3 gün süre ile bebeğinize verilebilir.

Muhallebi

Çocuk beslenmesinde inek sütü ilk bir yıl verilmediği için muhallebinin yapılış şekli de değişmiştir. Kalorisinin yüksek olması ve bebekleri tok tutması nedeni ile akşam öğünü olarak tercih edilmelidir. 18.00-20.00 saatleri arası uygundur.
  • 1 bardak su (200 ml)
  • 5 silme tatlı kaşığı pirinç unu
  • 6 ölçek hazır mama
Pirinç unu suyun bir kısmı ile iyice ezilir. Kalan su bu karışıma ilave edilir. Kısık ateşle boza kıvamına gelinceye kadar pişirilir. Elin dayanabileceği ısıya kadar soğutulur. Hazır mama ilave edilip karıştırılır. Hazır mamanın içinde yeterince karbonhidrat olduğu için toz şeker ilavesine gerek yoktur. Muhallebi genelde sevilen bir öğün olmasına rağmen bazı bebekler ısrarla bu gıdayı reddederler. Bu bebeklerimize akşam öğününde alternatif olarak tahıllı kaşık mamaları verebiliriz.

Kahvaltı

Sebze, meyve ve muhallebiyi almaya başlayan bebeğimizin yeni tanışacağı öğün sabah kahvaltısıdır. İçeriği dolayısı ile kalorisi yüksektir. Muhallebide olduğu gibi kahvaltı hazırlarken de inek sütü kullanılmaması gerekir. Bu dönemde anne sütü sağılabilecek kadar bolsa kahvaltı anne sütü ile hazırlanabilir.

Hazırlanışı
  • Anne sütü ya da hazır mama 60 ml
  • 1 tatlı kaşığı pekmez
  • Yarım kibrit kutusu beyaz peynir (tuzsuz)
  • Tahıllı mama ya da 1 dilim ekmek
Bebeğiniz kahvaltıya alışıktan 2-3 hafta sonra yumurta sarısı eklenebilir. Yumurtanın beyazı alerjik olduğu için ilk bir yıl içinde verilmemelidir. Yumurta sarısı verilmeye 1 çay kaşığı ile başlanır ve yavaş yavaş artırılır. Günde 1 yumurta sarısı alerjisi olmayan bebeklere verilebilir.

6-12 ay arasında bebeklerin demir gereksinimleri artar.
Bu nedenle, ek besinlerin içeriğinin demirden zengin olmasına dikkat edilmelidir. Demirden zengin ve demir yararlanımı yüksek besinler sırasıyla karaciğer, kırmızı et, tavuk etinin beyaz olmayan kısımları ve demirle zenginleştirilmiş tahıllı bebek mamalarıdır. Yumurta sarısı ve kuru baklagiller demirden zengin ancak emilimi düşük gıdalardır. Demir emilimi düşük olan bu besinlerin demirinden tam yararlanabilmek için C vitamini açısından zengin domates, turunçgiller, sivribiber ve yeşil yapraklı sebzelerle birlikte tüketilmesine dikkat edilmelidir.
Ateş, ishal, solunum yolu enfeksiyonları ve diş çıkarma sırasında iştah azalır, 6-12 ay arasında aşırı anne sütü alınması da ek besinlere karşı isteksizlik yaratır. Enfeksiyonların ağır olduğu dönemlerde, sunulan besinlere karşı iştahsızlık gelişmektedir. Bu nedenle, yeni bir besine bebek sağlıklı iken başlanmalı ve hasta bebekler daha sık emzirilmelidir. Beslenmede tek düzeliğin çocuğu olumsuz etkilediği bilinmektedir. Besinlerde çeşitliliğin artırılması ile toplam enerji alımının arttığı belirtilmektedir. Genellikle iştahsız ve kendi beslenmesinde seçici davranan anne babaların çocuklarında da benzer davranışlar gözlenmektedir.

Et

6-8. aylarda bir tepeleme çorba kaşığı pişmiş kıyma, 3-4 adet küçük kuşbaşı et veya derisiz tavuk eti sebze püresi içine eklenebilir.

Tahıllı çorbalar

Çocuğa değişik tatları öğretmek için 7-8. aylarda mercimek, yoğurtlu yayla, acısız tarhana çorbalarına başlanabilir. Tuz, katı yağ, baharat eklenmemesinde fayda vardır.

Köfte

Baharatsız olarak hazırlanmış ızgara köfte veya terbiyeli sebze köfteleri 8. ayda verilebilir.

Pilav, makarna ve dolmalar

8. aydan sonra yoğurt ile karıştırılarak verilebilir.

Su

Genel olarak 6. aydan sonra bebeklerin hareketleri artar, öğün aralarında da susayabilirler. Bu dönemde bebeğe su teklif edilmelidir. Her bebeğin aldığı anne sütü ve hazır mama miktarları farklı olduğu için içtikleri su miktarları da farklıdır. Diş çıkarma döneminde su ihtiyacı artar.

Balık (Kılçıksız)

7-8 aydan sonra öğlen öğünlerinde püre şeklinde et yerine verilebilir. A, D vitamini ve fosfor içerdiği için haftada 1-2 kez yenilmesinde fayda vardır.

Karaciğer

8. ayda öğle öğünlerinde et yerine 15 günde bir kez verilebilir. Kuzu, koyun veya dana ciğeri kullanılır. Karaciğer çok az tuzlu suda haşlanır, zarı çıkarılır, püre haline getirilerek sebze içine eklenir.

Çay

Besleyici değeri olmayan bu içeceğin çocuk beslenmesinde yeri yoktur. Aksine diğer gıdaların, özellikle de demirin bağırsaktan emilmesini engelleyerek kansızlığa yol açar.

9 Aylık Bebek İçin Örnek Menü

Kahvaltı
  • Anne sütü veya hazır mama (100 ml)
  • 1 yumurta sarısı
  • 1 tatlı kaşığı zeytinyağı ya da tereyağı
  • 1 tatlı kaşığı pekmez
  • 1 kibrit kutusu beyaz peynir
  • Tahıllı mama ya da 1 dilim ekmek

Öğle yemeği
  • 2 yemek kaşığı sebzeli köfte
  • Yarım veya bir dilim ekmek

İkindi
  • 3/4 kâse yoğurt (150 ml) ya da anne sütü
  • 1 küçük meyve püresi

Akşam yemeği
  • 1 kâse muhallebi veya 1 kâse tarhana çorbası
  • Gece Anne sütü ya da hazır mama

1-2 Yaş Çocuğun Beslenmesinde Nelere Dikkat Edilmelidir?

Bu yaş grubundaki çocukların günlük dengeli olarak et, süt, tahıl, meyve, sebze, yağ ve şeker grubu gıdaları tüketmeleri gerekir. Bu dönemde günlük 350 mg kalsiyum ihtiyacı vardır 250-300 gr, süt-yoğurt ve bir kibrit kutusu beyaz peynir bu ihtiyacı karşılar. 
Kemik gelişimi için bu dönemde de D vitaminine ihtiyaç vardır. D vitamini içeren gıdalar yetersiz sayıda olduğu ve kışın güneşten yararlanma şansı az olduğu için bu yaş grubunda da 400 ünite D vitaminine devam etmek gerekir. 
Demir ihtiyacı bu dönemde de devam etmektedir. Demirden zengin gıdaların C vitamini ile verilmesine dikkat edilmelidir, C vitamini vücutta depolanmadığı için günlük alınmasında fayda vardır. 
İlk bir yıldan farklı olarak artık inek sütü içilmesine izin vardır. Bu dönemde 1-2 su bardağı yeterli olmaktadır. Fakat bazı bebekler ısrarla daha fazla inek sütü içmek isterler. Bu yaklaşım çocukları tek yönlü beslenmeye ittiği gibi kansızlık, kabızlık gibi rahatsızlıklara da neden olabilir. Bu dönemde yumurta beyazı ve bal da yavaş yavaş diyete eklenebilir.
Hala anne sütü olan anneler 2 yaşa kadar emzirmeye devam edebilirler. Eğer anne sütü isteği çok yoğunsa ve diğer gıdaların alımını engelliyorsa kesilmelidir. Kesme döneminde bebeğin sağlık durumunun yerinde olması gerekmektedir. Aksi takdirde aile ve bebek büyük sıkıntılar yaşayabilir.

1-2 Yaş Dönemi Çocuklar İçin Günlük Menü Örneği

Kahvaltı
  • 2/3 su bardağı süt (120 ml)
  • 1 yumurta veya 1 kibrit kutusu kadar peynir
  • 1 tatlı kaşığı tereyağı 1-2 tatlı kaşığı reçel / bal / pekmez / fındık ezmesi (sadece bir tanesi)
  • 2-3 adet zeytin (çekirdeği çıkarılmış)
  • 1 ince dilim ekmek
  • Birkaç dilim domates ya da mandalina

Öğle yemeği
  • 2-3 yemek kaşığı kıymalı sebze
  • 1-2 yemek kaşığı pilav
  • 2 yemek kaşığı yoğurt

İkindi
  • 1 kâse yoğurt (150 ml)
  • 1 küçük meyve ya da 2-3 adet bisküvi

Akşam yemeği
  • 1 adet ızgara köfte
  • 1 kâse yayla çorbası ya da yarım dilim ekmek
  • Gece Anne sütü ya da mama, inek sütü
0-2 yaş bebek beslenmesi ile ilgili merak ettiğiniz konuları Grup Florence Nightingale Hastaneleri’nin uzman ekibine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Bize ulaşmak için web sitemizde yer alan iletişim formunu kullanabilir ya da 444 0436 numaralı telefonu arayabilirsiniz.
“Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.”
Bebek Beslenmesi (6 Ay-2 Yaş) biriminden
Uzman Görüşü Alın

Uzman Görüşü Alın

Adınız Soyadınız
GSM
Eposta Adresiniz