
Şeker hastalığı, çağın hastalıkları arasında ilk sıralarda sayılabilecek, oldukça yaygın bir kronik hastalık türüdür. Özellikle Tip 2 diyabet, orta yaş ve üzeri bireyleri çok sık etkileyen ve dikkat edilmediği takdirde vücutta ciddi komplikasyonlara yol açabilen bir sağlık sorunudur. Kardiyovasküler hastalıklardan böbrek hasarına ve göz sorunlarına kadar çeşitli komplikasyonlara neden olduğu bilinen diyabet hastalığında aslında tüm bu etkilerin nedeni kontrol altına alınamayan kan şekeridir.
Şeker Nedir?
Diyabet hastalarında insülin hormonunun eksikliği veya dokular tarafından algılanamaması nedeniyle kan şekeri hücre içerisine alınamaz. Bu durum kanda şekerin birikmesi ile gelişen hiperglisemi sorununa yol açar. Sağlıklı bireylerde açlık kan şekeri 70-100 mg/dL aralığında iken diyabet hastalarında bu değer çok daha yüksektir. Bu nedenle hem oral antidiyabetik ilaçlar hem de diyabet diyeti uygulaması ile birlikte kan şekeri normal aralıklara indirilerek bu değer korunmalıdır. Hipergliseminin önlenmesi, diyabetin semptomları ve komplikasyonlarından korunmada oldukça etkilidir.
Diyabet hastalarında diyete gereken özenin gösterilmemesi, karbonhidrat kaynaklarını fazla miktarda içeren sağlıksız ve dengesiz bir beslenme alışkanlığının bulunması veya yetersiz fiziksel aktivite gibi nedenlerle şeker yükselmesi söz konusu olabilir. Yükselen kan şekeri kan damarları, gözler, böbrekler ve sinir hücreleri üzerinde harabiyete neden olur. Bu nedenle kandaki glikoz düzeyi mümkün olduğunca, hızlı bir şekilde kontrol altına alınmalıdır.
Şeker yüksekliği yaşayan birçok birey tarafından merak edilen konular arasında şekeri ne düşürür, şeker nasıl düşer, yüksek şekeri ne düşürür gibi sorular merak konusudur. Şekeri düşüren şeyler konusuna geçilmeden önce bir diyabet hastası için diyabet diyetinin zorunlu olduğu mutlaka bilinmelidir. Şekeri düşürmede etkili olabilecek destekleyici bazı uygulamalar ve çeşitli besinler bulunsa da bunların hiçbiri diyabet diyetinin yerine geçemez. Ancak destekleyici olarak kullanılabilecek bu şeker düşürme uygulamaları hekim ve diyetisyen önerisi ile size verilen diyabet diyetine ek olarak uygulanabilir. Peki diyete ek olarak yükselen şekeri ne düşürür? İşte evde şekeri düşürmenin sağlıklı ve etkili yöntemleri...
Şekeri Ne Düşürür?
Kan şekerini düşürmek için etkili yöntemler şunlardır:
- Doğal Bitkisel Destekler: Tarçın, sarımsak, maydanoz gibi besinler metabolizmayı destekler ve insülin duyarlılığını artırır.
- Beslenme Düzeni: Kompleks karbonhidratlar, lifli gıdalar ve düşük glisemik indeksli besinler kan şekerini dengeler.
- Düzenli Fiziksel Aktivite: Haftada 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz kan şekeri kontrolüne yardımcı olur.
Evde Şekeri Düşürmenin Yolları
Parmaktan yapılan kan şekeri ölçümleri veya laboratuvar koşullarında yapılan kan tahlilleri sonucunda kan şekerinin olması gereken aralığın üzerinde çıkması, hiperglisemi anlamına gelir. Hiperglisemi hastalarda sık idrara çıkma, ağız kuruluğu, bulanık görme, çok su içme, çok yemek yeme ve sinirlilik hali gibi çeşitli semptomlara neden olur. Diyabet hastalarında hipergliseminin kontrolü için insülin kullanımı söz konusu ise insülin enjeksiyonlarının zamanında yapılması, diyabet ilaçlarının zamanında ve doğru şekilde alınması çok önemlidir.
İlaç ve insülin uygulamalarının aksatılması veya yanlış zamanda yapılması hipergliseminin yanı sıra hipoglisemiye (şeker düşmesi) de neden olabilir ve bu durum oldukça tehlikelidir. Bu konulara özen göstermenin yanı sıra evde yüksek şeker nasıl düşürülür, evde şekeri ne düşürür sorularına yanıt olarak şu uygulamalar belirtilebilir:
Karbonhidrat Alımını Azaltmak
Karbonhidratlar, vücudun öncelikli olarak kullandığı enerji kaynaklarıdır. Sindirimleri sonucunda enerji eldesinde kullanılmak üzere glikoza dönüştürülen karbonhidratlar, diyabet hastalarında azalmış insülin duyarlılığı nedeniyle hücre içerisine alınamayarak kanda birikir. Bu nedenle özellikle de basit karbonhidratlar olarak bilinen şeker, nişasta, beyaz un, beyaz ekmek ve pirinç, makarna, patates gibi besinler kan şekerinde hızlı yükselmelere neden olur.
Diyabet hastaları bu besinlerden kaçınmalı ve karbonhidrat gereksinimlerini kompleks karbonhidratlardan karşılamalıdır. Kompleks karbonhidratlar bulgur, esmer un ve bu unlardan yapılan ekmekler, kısacası saflaştırılmamış tam tahıllar içeren karbonhidrat kaynaklarıdır. Bu besinlerin sindirimleri, yüksek lif içerikleri nedeniyle daha yavaştır ve kan şekerinde ani yükselmelere yol açmaz. Dolayısıyla şeker hastaları ölçülü olarak kompleks karbonhidrat kaynaklarını tüketmelidir.
Bol Su İçmek
Kan şekerini ne düşürür sorusunun bir diğer önemli yanıtı sıvı alımını artırmak olarak belirtilebilir. Bol su içmek sağlık için çok önemli bir davranış olsa da diyabet hastaları için yeterli su tüketimi daha kritik bir öneme sahiptir. Bol miktarda su içmek idrar çıkışını ve kanda biriken fazla glikozun idrarla atılımını artırdığından hipergliseminin önlenmesinde önemli bir etkiye sahiptir. Dolayısıyla diyabet hastaları, şeker düşürme için günlük minimum 2,5 litre su tüketmeye dikkat etmelidir.
Egzersiz Yapmak
Şekeri düşürmek için ne yapmalı sorusunun oldukça etkili yanıtlarından bir tanesi de düzenli egzersizdir. Egzersiz, vücutta enerji harcamasını artırdığından kanda biriken glikozun kullanılmasını ve dolayısıyla kan şekerinin düşürülmesini destekler. Bu nedenle kan şekeri yüksek olan kişilerin şeker düşürücü bir etki elde etmek için egzersiz yapmaları önerilebilir. Ani ve yoğun içerikli egzersizler diyabet ilaçları veya insülin enjeksiyonu ile birleştiğinde hipoglisemiye neden olabilir. Bu nedenle hafif tempolu, gün içerisine yayılan ve yaşamın bir parçası haline getirilen egzersizler diyabet hastaları için daha sağlıklı olacaktır.
Düzenli Kan Şekeri Ölçümü Yapmak
Şeker hastalarının düzenli olarak kan şekeri ölçümü yapması, hipergliseminin zamanında fark edilmesi ve vücutta hasara neden olmadan önlenmesi için büyük bir öneme sahiptir. Şekeri düşürmenin yolları arasında da sayabileceğimiz bu ölçümler, aynı zamanda medikal anlamda aldığınız diyabet tedavisinin yeterliliğini anlayabilmek için de gereklidir. Evde yapacağınız ölçümler sırasında kan şekerinizin normalden yüksek olduğunu tespit etmeniz halinde ilk yapmanız gereken tükettiğiniz besinleri gözden geçirmektir. Herhangi bir kaçamak veya yoğun nişasta içerikli besin tüketimi söz konusu olmadan sürekli olarak hiperglisemi yaşamanız durumunda bu konuda mutlaka hekiminize bilgi vermelisiniz.
Stresten Uzak Durmak
Stres, diyabet hastalarında hiperglisemi sorunu ile doğrudan ilişkisi bulunan bir durumdur. Stres anında vücudun salgıladığı kortizol, glukagon gibi hormonlardan kaynaklı olarak insülinin etkisi azalır ve kan şekeri yükselir. Dolayısıyla şekeri düşürmek için ne yapılır sorusunun bir diğer önemli yanıtı stresten uzak kalmaktır. Stresin azaltılması açısından uyku düzeni, yoğun çalışanlar için dinlenme süreleri gibi konulara da hassasiyet gösterilmelidir.
Kilo Vermek
Şekeri düşürme yolları arasında çok önemli bir konu da kilo kontrolünün sağlanmasıdır. Fazla kilo ve obezite, artan yağ dokusunun insülin duyarlılığı üzerinde oluşturduğu olumsuz etki nedeniyle diyabetin baş düşmanlarıdır. Şeker yüksekliğini önlemek, karaciğer ve böbrekler üzerinde yük oluşturan yüksek ilaç dozlarını azaltmak için şeker hastaları diyetisyen kontrolünde sağlıklı bir şekilde kilo vererek ideal kilolarına ulaşmalıdır. Evde yapılabilecek egzersizler, sağlıklı bir beslenme planı ile bir araya geldiğinde şeker hastalarının kilo vermesine ve kan şekerini düşürmesine yardımcı olacaktır.
Diyabet Hastaları Yüksek Şekeri Nasıl Kontrol Altına Alır?
Diyabet hastalarının kan şekeri kontrolü karmaşık ve çok boyutlu bir süreçtir. Başarılı bir yönetim, tıbbi tedavinin yanı sıra kapsamlı bir yaşam tarzı yaklaşımını gerektirir.
Kan şekeri kontrolünün temel stratejileri şunlardır:
- Genel sağlık durumu,
- Yaş grubu,
- Metabolik özellikleri,
- Eşlik eden sağlık sorunları,
- Yaşam tarzı gibi faktörler dikkate alınarak oluşturulmalıdır.
- HbA1c seviyesi,
- Böbrek fonksiyonları,
- Göz sağlığı,
- Sinir sistemi kontrolünü içermelidir.
İnsülin Kan Şekerini Nasıl Düşürür?
İnsülin, vücudun kan şekeri düzenleme sistemindeki anahtar hormondur. Kompleks bir fizyolojik mekanizmayla çalışır.
Hücresel Glikoz Alımı İnsülin, hücre zarındaki özel reseptörler aracılığıyla glikozu hücre içine taşır. Bu süreç sayesinde:- Kas hücreleri enerji için glukozu kullanır.
- Karaciğer hücreleri glikozu depolar.
- Kandaki fazla şeker hücreler tarafından absorbe edilir.
- Glukozu glikojen formunda depolar.
- Yağ ve protein metabolizmasını optimize eder.
- Kan şekeri seviyesinin istikrarlı kalmasını sağlar.
- Glukagon gibi karşıt hormonların etkisini dengeler.
- Vücudun genel enerji dengesini korur.
- Metabolik süreçlerin uyumlu çalışmasını sağlar.
Bu kapsamlı yaklaşım, diyabet hastalarının kan şekeri kontrolünü daha etkin yönetmelerine yardımcı olur.
Diyabet İlaçları Olmadan Şeker Nasıl Düşer?
Diyabet ilaçları kullanmadan kan şekerini doğal yöntemlerle kontrol etmek mümkündür. Bu süreç, bütüncül bir yaklaşım gerektirir ve profesyonel sağlık danışmanlığı eşliğinde uygulanmalıdır.
Beslenme Stratejileri Kan şekeri yönetiminde beslenme kritik bir rol oynar. Etkili bir beslenme düzeni şu ilkeleri içermelidir: Dengeli Karbonhidrat Tüketimi Düşük karbonhidratlı beslenme yaklaşımı, kan şekeri dalgalanmalarını minimize eder. Tam tahıllar ve kompleks karbonhidratlar tercih edilmeli, rafine şekerlerden kaçınılmalıdır. Proteinden zengin gıdalar metabolizmayı destekleyerek insülin hassasiyetini artırır.Doğal Metabolizma Destekleyicileri
Bazı doğal besin ve takviyeler kan şekeri kontrolüne yardımcı olabilir:
- Tarçın: İnsülin direncini azaltarak glikoz metabolizmasını iyileştirir.
- Sarımsak: Antioksidan özellikleriyle metabolik süreci destekler.
- Yeşil Çay: Polifenoller aracılığıyla insülin duyarlılığını artırır.
- Zencefil: İltihap azaltıcı etkileriyle metabolik sağlığa katkıda bulunur.
- Düzenli Fiziksel Aktivite: Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz, glikoz kullanımını artırır ve insülin duyarlılığını geliştirir. Yürüyüş, yüzme ve bisiklet gibi aerobik aktiviteler tercih edilmelidir.
- Stres Yönetimi: Kronik stres, kan şekeri seviyelerini olumsuz etkiler. Meditasyon, yoga ve nefes egzersizleri stresi azaltarak metabolik dengeyi korumaya yardımcı olur.
- Kaliteli Uyku: Günde 7-9 saat düzenli ve kaliteli uyku, hormonal dengeyi destekler ve insülin hassasiyetini artırır.
Şekeri Düşürmek İçin Hangi Hatalardan Kaçınılmalı?
Kan şekeri yönetiminde bazı kritik hatalardan kaçınmak hayati önem taşır.
Beslenme Hataları Yanlış beslenme alışkanlıkları kan şekeri kontrolünü ciddi şekilde bozabilir:- Düzensiz Beslenme: Öğün atlamak kan şekeri dalgalanmalarına neden olur. Günde 3 ana öğün ve 2 ara öğün şeklinde dengeli beslenme tercih edilmelidir.
- Kontrol Dışı Karbonhidrat Tüketimi: Aşırı ve rafine karbonhidratlardan kaçınılmalı, bunun yerine kompleks karbonhidratlar tercih edilmelidir. Şekerli içecekler ve işlenmiş gıdalar metabolik sağlığı olumsuz etkiler.
- İlaç ve İnsülin Yönetimi: Reçete edilen tedaviyi düzenli ve doğru şekilde uygulamak şarttır. Hekim önerileri mutlaka dikkate alınmalı ve tedavi planına sadık kalınmalıdır.
Yaşam Tarzı Riskleri
Sağlıksız yaşam alışkanlıkları kan şekeri kontrolünü ciddi şekilde bozabilir:
- Fiziksel Aktivite Eksikliği: Hareketsiz yaşam insülin direncini artırır. Günlük fiziksel aktivite mutlaka sağlanmalıdır.
- Stres ve Uyku Sorunları: Kronik stres ve yetersiz uyku metabolik dengeyi bozar. Düzenli sağlık kontrolleri ve yaşam tarzı düzenlemeleri kritik önem taşır.