Ödem Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?

Vücudumuzda normal koşullar altında alınan sıvı miktarı ile atılan sıvı miktarı arasında bir denge söz konusudur. Dolaşım sistemimiz kalpten aldığı sıvıyı kan damarları ile dokulara taşır.

Vücudumuzda normal koşullar altında alınan sıvı miktarı ile atılan sıvı miktarı arasında bir denge söz konusudur. Dolaşım sistemimiz kalpten aldığı sıvıyı kan damarları ile dokulara taşır. Dokuların ihtiyacı olan oksijeni ve besin ögelerini içeren bu sıvı, dokulara gelindiğinde kan damarlarından ilgili dokulara aktarılır, besin ögeleri kullanıldıktan sonra tekrar kan damarları aracılığıyla kalbe geri döner. Hareketsizlik, iklimsel faktörler, ilaç kullanımı gibi çeşitli durumlarda ise bu sıvıda dengesizlik yaşanır ve vücutta ödemler (sıvı tutulumu) oluşur.

Vücutta ödem oluşmasına neden olan durumlar

Hareketsizlik: Normalde bacak kasları yürürken veya koşarken kan damarlarını sıkıştırarak kanın akımını sağlar. Kaslar hareketsiz kaldığında kan venlerde toplanır ve sıvıyı dokulardan kan damarlarına aktarım zorlaşır ve sıvı dokularda birikir, ödem oluşur. Özellikle otobüs veya uçak yolculuğu gibi uzun süre hareketsiz kalınan durumlarda ayak bileği ve ayaklarda sıvı tutulumu gözlenir.
Isı: Fazla ısı kan damarlarının genişlemesine neden olur ve sıvının dokulara geçişini kolaylaştırarak ödeme sebep olur. Yüksek nem bu tabloyu daha da ağırlaştırır.
Lodos: Bedensel ve ruhsal açıdan insan sağlığını olumsuz yönde etkileyen ve uykusuzluk veya aşırı uyku hali, baş ve mide ağrısı, yorgunluk, huzursuzluk, iştahsızlık veya aşırı iştah gibi pek çok probleme neden olan lodos vücutta su toplanması ve şişkinliğe neden olan önemli bir faktördür.
İlaç kullanımı: Bazı ilaçlar (steroid, HRT, nonsteroitantiinflamatuvar ilaçlar, kan basıncı düzenleyici bazı ilaçlar gibi) kan damarlarından ayrılan sıvının hızının ayarlanmasını etkileyerek ödeme neden olurlar.
Tuzlu besin tüketimi: Vücut dokularının belli oranlarda tuza ihtiyacı vardır, ancak fazla tuz tüketildiğinde vücut bu tuzu yapısında suyu tutarak seyreltir ve sonuçta ödem oluşur.
Menstürasyon ve hamilelik: Hormon seviyelerindeki değişim vücuda giren ve atılan sıvı dengesini etkileyerek sıvı tutulumuna neden olur.
Çeşitli hastalıklar: Kalp hastalığı, böbrek hastalığı, tiroit, lenfödem ve karaciğer hastalığı gibi hastalık tablolarında, kan pıhtılaşmasında, enfeksiyon ve inflamasyonlarda ve tümör gibi durumlarda vücudun sıvı dengesi bozularak ödem oluşur.
Göz kapakları, eller ve ayaklarda aşırı şişme, ağırlık artışı, bacaklarda aşırı terleme, yüksek kan basıncı ve nabız ödem durumunda görülen belli başlı belirtilerdir. Ödemin altında çok ciddi bir sağlık problemi yer alabilir, bu nedenle iyi gözlemlemek ve gerektiğinde doktora başvurmak gerekir.

Ödemi Engellemek İçin Neler Yapılabilir?

  • Yeterli miktarda su tüketilmelidir (35 ml/kg/gün)
  • Sodyum alımı azaltılmalıdır. Yüksek sodyum sıvı tutulumunu arttırır.
  • Tüketilen besinlere dikkat edilmelidir. Karahindiba (dandelion), kabuklu armut, maydanoz, salatalık, elma, üzüm, kabak, portakal, tam tahıl ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, tarçın ve karanfille yapılmış çay, kiraz sapı, mısır püskülü, avokado yaprağından hazırlanmış karışım vücuttan sıvı atılımı sağlarken salamura ve turşu gibi tuzlu yiyecekler, alkol, kola, kafein, çikolata, şeker, soya sosu gibi besinler, aşırı protein ve süt ürünleri tüketimi, meyankökü içeren besinler vücudun sıvı tutulumunu arttıran besinlerdir.
  • Sağlıklı kilo diliminde yer almaya özen gösterilmelidir. Fazla kilo damarlar üzerinde ekstra basınç oluşmasına ve dolaşımın yavaşlamasına ve sonuçta vücuttaki sıvı dengesinin bozulmasına neden olur.
  • Egzersiz yapılmalıdır. Düzenli fiziksel aktivite dolaşım sistemi için uyarıcıdır ve sıvı dengesini düzenlemeye yardımcıdır.
  • Masaj vücudun ödeminin çözülmesine yardımcıdır.

Bacaklarda şişme (ödem) hangi hastalıkların belirtisi olabilir?

Bacaklarda şişme (ödem), kalp, böbrek ya da karaciğer rahatsızlıklarına da işaret edebilir. Bu nedenle mutlaka detaylı kan, idrar tahlilleri ve görüntüleme tetkikleri ile değerlendirilmeli ve böbrek, karaciğer hastalıkları ekarte edilmelidir.
Kalp hastalığına bağlı ödemin nedeni kalbin kanı pompalama görevini tam olarak yerine getirememesidir. Pompalamanın yeterli olmamasına bağlı olarak sağ veya sol kalp yetmezliği gelişir. Kalp yetmezliği diye adlandırdığımız bu durumda ödem sıklıkla bacaklarda görülür ve nadiren yüz ve kolları tutar. Ancak ileri evre kalp yetmezliğine bağlı ödemde bacaklarla birlikte karın boşluğunda sıvı (asit) olabilir. Bacaklarda ödem kalp hastalıklarından sıklıkla kalp yetmezliğinin habercisidir. Bazen kalp yetmezliği olan yatan hastalarda, kuyruk sokumu üstünde ödem görülebilir. By-pass ameliyatı sonrası da damar alınan bacakta ödem oluşabilir. İleri evre kalp yetmezliğinde ve kalp zarının sertleşip, kalbi sıkıştırması durumunda bacaklardaki ödeme karın boşluğunda sıvı birikmesi (asit) eşlik edebilir.
Tansiyon tedavisinde kullanılan bazı ilaçlarda (kalsiyum kanal blokerleri) ayak ve ayak bileğinde ödeme neden olabilirler. Bu durumda mutlaka doktorunuza başvurup durumu bildirmeniz gerekmektedir. 
Böbrek rahatsızlıklarında bağlı ödemin nedeni idrarla protein kaçağının olmasıdır. Böbrek rahatsızlıklarına bağlı ödem hem bacaklarda hem de yüzde görülebilir. Böbrek rahatsızlığına bağlı bacaklardaki ödem bazen böbrek yetersizliğinin ilk bulgularından olabilir.
Öte yandan ileri evre karaciğer rahatsızlıklarına (siroza) bağlı ödemin sebebi kanda protein (albümin) miktarının azalmasıdır ve ödem hem bacaklarda hem de karında asit şekilde görülebilir.
Bacak şişmeleri tüm vücudu ilgilendiren hastalıklar sonucu oluşabildiği gibi, sadece o bacağa ait bir rahatsızlıkta da görülebilir. Bacak toplardamarlarındaki tıkanıklıklar ve veya yetersizliklerde her iki bacakta (diz ile ayak bileği arasında) şişliklerin nedeni olabilir. Bacaklarda toplardamarlardaki dolaşım bozukluğu sonucu gelişen varisler ya da şişmanlık ve sıkı korse kullanımı da bacaklarda ödeme neden olabilir.
Hamilelik döneminde de bacaklarda ödem yakından takip edilmelidir. Hamilelikte bacaklarda ödem idrarda protein kaçağının habercisi olabilir. Bu durumu mutlaka kadın doğum doktorunuza bildirmeniz gerekir. Hamilelikte bacakalrda ödem gebelik zehirlenmesi (pre-eklamsi/eklamsi) yönünden yakın takip edilmenizi gerektirebilir.
Guatr ve bazı metabolik hastalıklarda her iki bacakta simetrik ödem görülür. 
Ödem ile ilgili merak ettiğiniz konuları Grup Florence Nightingale Hastaneleri’nin uzman ekibine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Bize ulaşmak için web sitemizde yer alan iletişim formunu kullanabilir ya da 444 0436 numaralı telefonu arayabilirsiniz.
“Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.”
Ödem Nedir? Nasıl Tedavi Edilir? biriminden
Uzman Görüşü Alın

Uzman Görüşü Alın

Adınız Soyadınız
GSM
Eposta Adresiniz