Alzheimer Hastalığı

Alzheimer

Alzheimer HastalığıAlzheimer, beyin hücrelerinin programlanandan daha erken dönemde kayıp yaşaması sonucunda meydana geliyor. Hücrelerin ölümüyle birlikte beyin büzüşerek yavaş yavaş küçülmeye başlıyor ve beraberinde bilinç kaybı gerçekleşiyor.

Görülme sıklığı ise daha çok yaşla bağlantılı. Özellikle 65 yaş ve üzeri her 100 kişiden 8’i bu bunama rahatsızlığı karşı karşıya kalabiliyor. Hatta günümüzde Türkiye’de yaklaşık 300 bin alzheimer rahatsızlığı olduğu tahmin ediliyor. 

Florence Nightingale Hastanesi Psikiyatri, Nöroloji ve Geriatri Uzmanları, çağın önemli hastalığı olan Alzheimer hastalığı hakkında detaylı bilgileri verirken tedavi sürecinin nasıl ilerlediğini ve nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlattı.

Alzheimer Nedir?

Hastanın duygu, düşünce ve davranışlarında problemlere yol açan bir çeşit unutkanlık tipi olarak tanımlanabilir. Genellikle 60 yaş ve üzeri hastalarda ortaya çıkar, belirtilerini yavaş yavaş hissettir ve hasta gün geçtikçe günlük rutin işlerini dahi yapamayacak hale dönüşür. Alzheimer, beynin sinir hücreleri dokusunda “beta-amyloid” adındaki anormal protein birikmesine bağlı olarak oluşur ve bu birikim zamanla beyinden atılamaz hale gelir. Dolayısıyla protein birikmesi ve plaklar sebebiyle sinir hücreleri arasında bağlantı kurulamaz ve sinir hücreleri ölür. Bu durumda direkt olarak beynin düzgün çalışmasını engeller. 

Alzheimer Nedenleri Nelerdir?

Hastalığın nedenleri konusunda herhangi bir kesinlik yok. Beyindeki protein birikiminin yanı sıra sinir iletiminin bozulması, beyin hücrelerinin zarar görmesi gibi etkenler nedeniyle yaşanabilir. Yapılan araştırmalara göre hastaların sadece %20’sinde alzheimer görülme riski bulunuyor. Yani hastalık, yaş etkeninin yanı sıra genetik faktörlere bağlı olarak da görülebilir. Ancak sadece kalıtsal sebeplerle ilişkilendirilmesi yanlış olur. Çünkü Alzheimer, sinsice etkilerini gösteren bir hastalıktır ve bulguları yaşa bağlı olarak artış gösterir. Diğer nedenler ise şöyle sıralanabilir;


  • Geçmişe bağlı depresyon
  • Damar hastalıkları (Kolestrol, tansiyon yüksekliği ve kalp krizi)
  • Geçmişe bağlı ciddi yaralanmalar
  • APOE4 taşıyıcılığı
  • Düşük eğitim düzeyi

Alzheimer Belirtileri Nelerdir?

Alzheimer, yavaş yavaş ilerleyen bir hastalık olduğu için belirtilerini erken, orta ve ileri dönem olarak incelemek gerekir. Alzheimer evreleri, hastalığın düzeyini tespit etmek açısından önemlidir ve her dönem hastada gözlenen belirtiler daha fazla ağırlaşır. Erken dönem belirtilerinin yaşandığı zamanlarda, hastaları kontrol altına almak daha kolaydır. İleri bunama döneminde ise hem hastayı hem de hasta yakınlarını daha zorlu bir süreç bekler.

Erken Dönem Alzheimer Belirtileri

  • Alzheimer başlangıcı, ilk ve temel belirti olarak hafıza kaybıyla kendini gösterir. Bunun dışında; 
  • Olayları unutmak, son konuşulanları dahi hatırlayamamak
  • Eşya, adres, lokasyon isimlerini unutmak
  • Sinir, kaygı ve stres düzeyinde artış
  • Ruh halinin devamlı değişken olması
  • Aynı soruları sık sık sormak
  • Aynı şeyleri tekrar etmek ve kendi kendine konuşmak
  • Devamlı tereddütte olmak ve karar verme konusunda zorlanmak

Orta Dönem Alzheimer Belirtileri

Hafıza sorunları daha da kötüleşmeye başlar. Hastalar yakınlarının, arkadaşlarının ve aile bireylerinin bile isimlerini hatırlamayacak durumdadır. Hasta, aile bireylerinin bakımına muhtaç hale gelebilir. Çünkü artık kendi başına tuvalet, yıkanma ve giyinme ihtiyaçlarını bile karşılayamayacak haldedir.


  • Aşırı heyecanlanmak ve sinirli olmak
  • Takıntılı, dürtüsel ve tekrarlayan hareketler
  • Kafada karışıklık yaşamak, günün hangi saatinde olduğunu bilememek
  • Rahatsız geçen bir uyku süreci
  • Halüsinasyonlar görmek, gerçekle hayaldekileri karıştırmak
  • Paranoyak hislere bürünmek, aşırı şüphelere kapılmak
  • Konuşma ve dil sorunları yaşamak
  • Yer-yön ilişkisi kuramamak, mesafeleri değerlendirememek
  • Ruhsal bunalımlarda artış, aşırı stres ve kaygı düzeyi

İleri Dönem Alzheimer Belirtileri

Halüsinasyonlar ve ruhsal bunalımlar rutine dönebilir. Hastalar, çevrelerindeki insanlardan şüphe duyarak bazı dönemlerde şiddet uygulamaya bile kalkabilirler. 

  • Yeme ve yutma zorluğu
  • Uzun ve kısa süreli bellekte problemler
  • Kilo kaybı veya aşırı yeme rahatsızlığı
  • Yardım almadan hareket edememek ve pozisyon değiştirme noktasında güçlük çekmek
  • İdrar kaçırmak
  • Konuşma kaybı yaşamak 

Tedavi Sürecinde Yapılan Tanı ve Tetkikler: Alzheimer Testleri

Alzheimer HastalığıAlzheimer teşhisi, birtakım nöropsikolojik ve bilişsel testler yardımıyla ortaya konur. Testler, genellikle hastanın problem çözme, zihinsel işlevsellik, dikkat, dil becerileri ve sayma gibi birtakım yeteneklerini ölçmeyi hedefler. 

Psikiyatrik Değerlendirme: Yapılan psikolojik muayene, hastada depresyon gibi semptomları tetikleyen herhangi bir zihinsel sağlık durumunun varlığını tespit etmek içindir. 

Beyin Tarama Testleri: Beynin yapısında ve işlevinde tümör gibi farklı bir problemin var olup olmadığı anlaşılmaya çalışılır. 

Genetik Testler: Alzheimer probleminin herhangi bir gen kusurundan kaynaklanıp kaynaklanmadığını öğrenmek için uygulanır. Test sonucu, hastanın demans risk grubunda yer alıp almadığını da ortaya koyar. 

Diğer Tarama Yöntemleri: Beyin aktivitelerini resimleyen pozitron emisyon tomografisi (PET), manyetik rezonans görüntüleme (MRI), beyni ayrıntılı görüntüleyen bilgisayarlı tomografi (BT).

Tedavi Sürecinde Uygulanan Yöntemler

Alzheimer tedavisi konusunda kesin ve tam şifa veren bir yöntemden söz edilemez. Mevcut olan ve kullanılmakta olan ilaçlar, sadece hastaların şikayetlerini belirli oranda azaltmak ve davranışlarını düzenlemek konusunda yardımcıdır. Tedaviye ilk olarak düşük doz ilaçlarla başlanır. İlerleyen vakalarda da ilacın dozu arttırılır. Çünkü ilacın dozu ne kadar yüksek olursa mide bulantısı, kusma ve ishal gibi yan etkileri de o denli artabilir. Tedavi sürecinde genellikle “kolinesteraz inhibitörleri” grubu ilaçlarla reçete edilir. Örneğin: “Namenda” adıyla bilinen ilacı, orta ve ileri düzey alzheimer hastaları kullanabilir. İlaç, hastaların günlük işlerini daha rahat yapabilmelerini amaçlar. Hastaların banyo yapma becerilerini bağımsız olarak sürdürmelerine destek olur. 

Alzheimer Hastalığından Korunmak için Yapılması Gerekenler

Tıp bilimine göre, Alzheimer hastalığından koruyan kesin bir husus bulunmamaktadır. Ancak erken yaşlılık dönemlerinde kişilere bunamayı geciktirici birtakım yollar önerilebilir. Bunlardan ilki de kardiyovasküler ve kalp-damar hastalık riskini azaltmak şeklinde açıklanabilir. Çünkü, bu tür kalp ve damar rahatsızlıkları, Alzheimer ve demans riskini yükseltebilir. Ayrıca Alzheimer’dan korunmak için şu hususları da göz önünde bulundurmak gereklidir;


  • Alkol ve sigara gibi kötü alışkanlıkları bırakmak
  • Yüksek tansiyondan korunmak ve kan basıncını sıklıkla kontrol etmek
  • Her gün sebze ve meyveleri içeren Akdeniz tipi bir beslenme alışkanlığı edinmek
  • Diyabet hastalığından korunmak, hastalığın varlığında da ilaçlarla durumu kontrol altına almaya çalışmak 
  • Her hafta orta yoğunluklu egzersiz programı uygulamak ve 150 dakikalık (2 saat 30 dakika) yürüyüş yapmak 
  • Bolca kitap ve gazete okumak
  • Müzik aleti çalmak ve herhangi bir müzik dalıyla ilgilenmek
  • Yüzme sporlarıyla uğraşmak veya yüzme eğitmenliği yapmak
  • Hobi olarak yazı yazmak ve resim çizmek
  • Yetişkinlere uygun eğitim ve beceri kurslarına katılmak
  • Bowling, tenis ve golf gibi spor dallarında oyun oynamak
  • Yabancı dil öğrenmek 

Demans, Unutkanlık ve Alzheimer İlişkisi

Alzheimer, demans olarak bilinen unutkanlığın bir türüdür. Her demans olan kişide alzheimer görülecek diye bir kesinlikten bahsedilemez. Yapılan araştırmalara göre demans olan hastaların sadece %70’inde alzheimer görülmektedir. Bunun dışında unutkanlık her yaşta görülebilecek bir durumken, alzheimer sadece yaşlılık dönemlerinden itibaren kendini gösterir. 

Hastalarının Rahat Yaşam Sürdürmelerini Sağlayacak Öneriler

Hastaların bu dönemlerde bilişsel işlevlerini en seviyeye çıkaracak aktiviteler yapmaları önemlidir. Sevdikleri önemli işleri veya günlük rutin işleriyle uğraşmaları daha güzel vakit geçirmelerine yardımcı olur. Yapılabilecek belli başlı eğlence ve kültür aktiviteleri;


  • Dans etmek ve müzik dinlemek 
  • Televizyon ve film seyretmek
  • Düğün, parti ve önemli bir anın kaydedildiği videoları izlemek
  • Çocuklarla veya evcil hayvanlarla güzel vakitler geçirmek
  • Kitap okumak (Eğer hasta kitap okuyamıyorsa yakını tarafından okunabilir)
  • Ulusal veya dini bayramlara, aile toplantılarına katılmak
  • Eşya veya obje koleksiyonu yapmak
  • Toplulukla oynana oyunlara katılmak (Tombola, kağıt oyunları ve tavla)
  • Fotoğraf albümlerini incelemek

Alzheimer, çağın en önemli hastalıklarından birisidir. Ancak hastalığın hissettirdiği semptomların etkisi, erken teşhis ve erken tedavi başlangıcı sayesinde önemli ölçüde azaltılabilir. Dolayısıyla hastalar, unutkanlıktan rahatsızlık duymaya başladıkları zaman vakit kaybetmeden tam donanımlı bir hastaneye başvurmalı ve hekimin önerdiği tedavi süresine sıkı sıkıya bağlı kalmalıdır. 

İleri Tıbbi Uygulama Merkezlerimiz ve Bölümlerimiz