Kanser Hakkında Genel Bilgiler

Kanser, kaynaklandığı dokudaki hücrelerin kontrolsüz çoğalması sonucu oluşur. Kanserlerin temelde 3 özelliği vardır:
•    Hücrelerde farklılaşma eksikliği
•    Komşu dokulara yayılma
•    Kan ve lenf yollarıyla uzak organlara metastaz
Kanser tüm dünyada ölüm nedenleri arasında ikinci sıradadır. Ancak günümüzde kanser taraması ve tedavide olan gelişmeler ile kanserli hastalarda hayatta kalma oranları gittikçe artmaktadır.

Başlıca kanser belirtileri nelerdir?

 

Kanser prensip olarak köken aldığı organ veya dokuya göre belirti verir. Genel hatlarıyla kanser belirtileri şunlardır:

1.    Halsizlik, yorgunluk
2.    Deri altında yumru, kitle
3.    Ani kilo kaybı
4.    Deride sararma, morarma, kızarıklık, kapanmayan yaralar 
5.    İshal veya kabızlık
6.    İdrar yapamama
7.    Uzun süre devam eden öksürük, nefes darlığı
8.    Yutma güçlüğü
9.    Ses kısıklığı
10.    Yemekten sonra hazımsızlık
11.    Karın ağrısı
12.    Kronik kas, kemik ağrısı
13.    Nedeni belli olmayan ateş veya gece terlemeleri
14.    Nedeni belli olmayan kanama veya vücutta morluklar

En yaygın kanser türleri ve bunların belirtileri nelerdir?

Yaşanılan bölgeye göre kanser riski ve kanser türleri değişmektedir. Türkiye'de en sık görülen kanser türleri meme, akciğer ve kalın bağırsak kanseridir. Meme kanserinde memede yumru fark edilmesi, meme cildinde renk değişikliği, meme ucunda çökme veya çekilme en sık görülen belirtilerdir. Akciğer kanserinde geçmeyen öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı ve kan tükürme olabilmektedir. Kalın bağırsak kanseri kabızlık, karın ağrısı, dışkıda kan görülmesi şeklinde belirti verebilmektedir.

Türkiye'de en sık görülen kanser türleri

Sağlık Bakanlığı 2015 yılında yaptığı bir çalışmayla Türkiye'de kadın ve erkeklerde en sık görülen 10 kanser türünü yayınlamıştır. Buna göre kadınlarda görülme sıklığına göre kanserler sırayla:

1.    Meme kanseri
2.    Tiroid kanseri
3.    Kalın bağırsak kanseri
4.    Rahim kanseri
5.    Akciğer kanseri
6.    Yumurtalık kanseri
7.    Mide kanseri
8.    Non hodgin lenfoma
9.    Rahim ağzı kanseri
10.    Beyin ve sinir sisteminden kaynaklanan kanserler

Erkeklerde en sık görülen 10 kanser sırayla:

1.    Akciğer kanseri
2.    Prostat kanseri
3.    Kolon kanseri
4.    Mesane kanseri
5.    Mide kanseri
6.    Non hodgin lenfoma
7.    Böbrek kanseri
8.    Gırtlak kanseri
9.    Tiroid kanseri
10.    Pankreas kanseri

Gençlerde görülen kanser türleri:

Yine Sağlık Bakanlığı'nın 2015 yılında yaptığı çalışmaya göre Türkiye'de 15-24 yaş arasında en sık görülen kanser türleri:


Kızlarda:

1.    Tiroid kanseri
2.    Hodgin lenfoma
3.    Beyin ve sinir sistemi kanserleri
4.    Yumurtalık kanseri
5.    Nonhodgin lenfoma
6.    Meme kanseri
7.    Yumuşak doku kanserleri
8.    Myeloid lösemi
9.    Deri kanseri
10.    Kalın bağırsak kanseri
11.    Kemik kanseri

Genç erkeklerde en sık görülen kanserler:

1.    Testis kanseri
2.    Non hodgin lenfoma
3.    Beyin ve sinir sistemi kanserleri
4.    Hodgin hastalığı
5.    Tiroid kanseri
6.    Kemik kanseri
7.    Lösemi
8.    Yumuşak doku kanserleri
9.    Myeloid lösemi
10.    Kalın bağırsak kanseri

Kanser hastalığı için risk faktörleri nelerdir?

Kansere hücrelerdeki DNA hasarı neden olur. DNA hasarı yapan başlıca faktörler:
1.    Kanser ileri yaşlarda daha sık görülür ama çocuklarda ve gençlerde görülen kanser türleri de vardır.
2.    Sigara içmek, fazla alkol kullanmak, güneşe fazla maruz kalmak, aşırı şişman olmak, hareketsiz yaşam ve güvensiz cinsel ilişki kansere zemin hazırlayabilir.
3.    Ailede kanserli bireyler olması risk yaratabilir.
4.    Ülseratif kolit gibi bazı hastalıklar kansere zemin hazırlayabilir.
5.    Yaşadığınız veya çalıştığınız ortamda kanserojen kimyasallar veya radyasyon olması kanser riskini arttırır.
6.    Sağlıksız beslenme de önemli sebeplerden biridir. 
Kanser kalıtsal mıdır?
Kanser hastalarının % 5-10'unda ailede kanser öyküsü saptanmıştır. Genetik testlerle kansere yatkınlık yaratan gen tipleri belirlenebilmektedir. Başlıcaları:
•    BRCA1 ve BRCA2 GENLERİ: Meme, yumurtalık ve prostat kanserinden sorumlu tutulmuştur.
•    APC, KRAS, MSH2 ve MLH1 GENLERİ: Bağırsak kanserinden sorumlu tutulmaktadır.
•    VHL GENİ: Von Hippel-Lindau Sendromu
•    STK11 GENİ: Peutz-Jeggers sendromundan sorumlu tutulmaktadır.
Ailesinde kanser olan kişilerin genetik tanı merkezine başvurması önerilmektedir.

Kanser nasıl teşhis edilir?

İlk kuşkulu bulgular hastanın hikayesinin dinlenmesinden ve muayenesinden sonra ortaya çıkabilir. Yukarıda kanser hastalarında görülen genel bulguları sıralamıştık. Bu şikayetlerle doktora gelen hastadan, hastalıkların ayırıcı tanısını yapabilmek için bazı testler istenir. Bunlar
•    Kan ve idrar tetkiki,
•    Röntgen, ultrason,
•    CT, MR, PET,
•    Tümör belirteçleri (Alfa-fetoprotein, Karsinoembriyonik antijen, Beta-insan koryonik gonadotropin, Serum immünoglobulinleri (multipl miyelom), BCR-ABL1 (kronik miyeloid lösemi) ,CA 125 (yumurtalık kanseri), CA 27-29 (meme kanseri), Prostat spesifik antijen.
•    Biyopsi ve patolojik inceleme

Kanser taraması yaptırmak gerekli mi, kanser taraması nasıl yapılır?

Kanser için tarama testleri risk altında olan ancak henüz bulgusu olmayan hastalara yapılır. Kanser taraması erken tanı sağlar, tedaviyi kolaylaştırır, sağ kalım oranını arttırır. Ailesinde meme kanseri olanlar düzenli olarak mamografi yaptırabilirler. Prostat kanseri yönünden risk altında olanlar prostat muayenesi ve prostat antijeni baktırabilirler. Kalın bağırsak kanseri için kolonoskopi yapılabilir. Yoğun sigara içenlerde akciğer tomografisi çekilebilir ve kanser antijenlerine bakılabilir. Mide kanseri için risk varsa endoskopi ve biyopsi yapılabilir. Rahim ağzı kanseri için tarama yöntemi düzenli smear yaptırmaktır.
Kanser tedavisi nasıl yapılır?
Başlıca kanser tedavileri cerrahi yöntem, radyoterapi ve kemoterapidir. Son yıllarda kanser tedavisine hormon tedavisi ve antikor tedavisi de eklenmiştir. Kanser tedavisini medikal onkolog, radyasyon onkoloğu, nükleer tıp uzmanı ve cerrahlar yapmaktadır. 

Kanser hastalarında radyoterapi nasıl yapılır?

Ameliyat edilebilen kanser türlerinde operasyondan sonra kalan kanser hücrelerini öldürmek için radyoterapi yapılır. Radyasyon tedavisi cerrahi veya kemoterapiden önce (adjuvan tedavi) veya cerrahi veya kemoterapiden sonra (neoadjuvan tedavi) verilebilir. Radyoterapi, tedavisi mümkün olmayan bazı hastalarda hastayı rahatlatıcı faydalar sağlar. Örneğin beyin kanserinde nörolojik bulguları azaltabilir; omurilik tümörlerinde sinir sıkışması belirtilerini azaltabilir; kemik tümörlerinde kemik ağrısı ve diğer belirtileri azaltabilir.
Radyoterapi esnasında kanser hücreleri yanında normal doku hücreleri de zarar görebilir. Ancak normal doku kendini onarabilir.

Radyasyon tedavisinin yan etkileri nelerdir?

•    Halsizlik, yorgunluk
•    Ağız yaraları
•    Deride kızarıklık, kaşıntı, soyulma
•    Yemek borusunda iltihaplanma (özefajit)
•    Zatürre
•    Hepatit
•    Bulantı, kusma, ishal
•    Kan hücrelerinde düşme
•    Gözde katarakt, keratit, retina hasarı (göz bölgesine radyoterapi)
•    Hipotiroidi
•    Perikardit (kalp zarı iltihabı)
•    Ayrıca; lösemiler, sarkomlar ve tiroid veya memenin karsinomları gibi diğer kanserlerin gelişme riskini arttırabilir.

Kanser tedavi edilebilir mi?

Kanserin türüne ve evresine göre tedavi değişir. Sağ kalım oranlarını bu iki faktör belirler. Erken evrede ve metastaz yapmadan saptanan pek çok kanser türünde sağ kalım süresi uzundur.

Kanser tekrarlar mı?

Bazı kanser türleri tedaviye rağmen 5 yıl içinde tekrarlayabilir. 10 yıl süre ile kanserin tekrarlaması iyiye gidişin göstergesidir. 

Kanser önlenebilir mi?

Kanseri tamamen önleyemeyiz ama riski azaltabiliriz. Başlıca yöntemler:
1.    Sigarayı bırakmak, içilen ortamlarda bulunmamak
2.    Güneşte fazla durmamak, güneş yanıklarını önlemek
3.    Meyve ve sebzeden zengin beslenme, kepekli tahıl tüketme, işlenmiş gıda tüketimini azaltma
4.    Açık havada bol egzersiz yapmak
5.    Aşırı kilolu olmamak
6.    Alkol tüketimini azaltmak
7.    Özellikle genetik risk varsa kanser taramalarını ihmal etmemek
8.    Kanserden koruyan hepatit B aşısı ve HPV aşısı yaptırmak

Kanser tedavisinde alternatif tıp uygulanabilir mi?
Kitle iletişim araçlarında kansere iyi geldiği iddia edilen pek çok bitki ya da yiyecek adı duyabilirsiniz. Kanser tedavisinde bitkilerin kullanılabilmesi için bilimsel kanıt gerekir. Bu manada hekiminizin önermediği hiçbir besin veya bitkiyi tüketmemelisiniz.

Farklı kanser türleri ile ilgili merak ettiğiniz konuları Grup Florence Nightingale Hastaneleri’nin uzman ekibine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Bize ulaşmak için web sitemizde yer alan iletişim formunu kullanabilir ya da 444 0436 numaralı telefonu arayabilirsiniz.