Çocukta akut romatizmal ateş

Romatizmal kalp hastalığı ya da akut romatizmal ateş denilen hastalık; sıklıkla kalp ve eklemleri tutan, kalpte kalıcı hasar bırakıp, ameliyata kadar gidebilecek sonuçlara yol açan ateşli bir hastalıktır.

Akut romatizmal ateş bulguları nelerdir?

Ateş
Eklemlerde gezici nitelikte ağrı, şişlik, kızarıklık ve sıcaklık
Kalpte iltihap, kalp kapaklarında harabiyet, kalp yetersizliği, buna bağlı halsizlik, çabuk yorulma, çarpıntı gibi bulgular
Kol, bacak ve yüzde çeşitli tik gibi istemsiz hareketler
Deride dalga dalga harita gibi kaşıntısız kızarıklıklar

Akut romatizmal ateş neden önemlidir?

Diğer etkilerinin önemsiz ve geçici olmasına karşın, kalp kapaklarındaki etkisi en tehlikelisidir ve ömür boyu kalıcı olabilen arızalar bırakabilir

Akut romatizmal ateş nasıl oluşur?

Boğazda üreyen Beta hemolitik streptokok denen ve anjine sebep olan bakteriler romatizmal ateş nedeni olabilir. Ancak boğazında bu bakteri üreyen herkes romatizmal ateşe yakalanmaz.

Anjin geçiren hastaların %1-2’si romatizmal ateş olur. Kişiden kişiye değişebilen bazı bünyesel özellikler de hastalığın gelişmesinde rol oynar.

Bazı kişiler hasta olmadan taşıyıcı olup, boğazlarında streptokok bulundurabilirler. Bu tip hastalara portör denir ve iltihap bulguları yoksa tedavi vermek gerekmez.

Akut romatizmal ateş bulaşıcı mıdır?

Romatizmal ateş bulaşıcı değildir. Fakat romatizmal ateşe yol açan ve boğaz iltihabı yapan, streptokok denilen bakteriler bulaşıcıdır.

Genetik geçiş (ırsiyet) konusunda kesin bir kanıt olmamasına karşın bazı ailelerde daha sık görülebilmektedir.

Akut romatizmal ateş tanısı nasıl konulur?

Daha çok 5-15 yaş arası çocuklar bu hastalığa yakalanırlar. Bu yaşlar dışında oldukça nadir görülür. Daha önce romatizma geçiren çocuklarda tekrar görülme olasılığı sık olduğundan, 15 yaş üzerinde de tekrar yakalanabilirler. Bu nedenle bir kez romatizma geçiren bir kişinin depo penisilinle korunmaya alınması şarttır.

Boğazda streptokok üremesi romatizma anlamına gelmez. Sadece boğaz iltihabı iyi tedavi edilmemiş ve bu hastalığa eğilimli hastaların bir kısmı (yaklaşık%3-5) romatizma hastalığı geçirir.

Halk arasında yaygın ancak yanlış olarak bilinen bir diğer konuda ASO değeridir. ASO yüksekliği sadece son birkaç ay içinde streptokoksik bir iltihap geçirildiğini gösterir. Eğer romatizma belirtileri varsa yararlıdır. Tek başına diğer belirtiler olmadan ASO’nun yüksek çıkması hiç bir anlam taşımaz. Fakat maalesef sadece ASO düzeyi yüksek diye, diğer belirti ve değerli laboratuar bulgularına bakmadan pek çok hastaya romatizma tanısı konabilmekte ve gereksiz tedaviler verilebilmektedir.

Çocuklarda her bacak ağrısı romatizmal ateş kaynaklı mıdır?

Özellikle spor yapan veya çok hareketli çocuklarda akşam eve geldiğinde bacak ağrıları sık görülür. Özellikle baldırda veya diz arkasında, dinlenmekle veya masaj yapmakla geçen ağrılar zararsızdır.

Eğer ateşle birlikte gece ağrı var ve sabah hala geçmemişse, hareket etmekte zorluk çekiyorsa, eklemde şişlik, kızarıklık ve sıcaklık gibi belirtilerden herhangi biri de varsa romatizma akla gelmelidir.

Romatizmal ateş mutlaka kapak romatizması yapar mı?

Hayır, romatizmal ateş sadece eklemleri tutabildiği gibi, kalbi de tutabilir. İlk defa sadece eklemleri tutmuş bile olsa, tekrarlarsa kalbi de etkileyebilir.

Bu nedenle hastalığın tekrarlamasının önlenmesi, kalbin tutulmasını önleyebildiği gibi, tedavi edilmesinden çok daha kolay, çok daha zahmetsizdir.

Romatizmal ateşe birden fazla kez yakalanılabilir mi?

Evet, tekrar bu hastalığı geçirme olasılığı hayli yüksektir. Hatta bir kez yakalananın tekrar yakalanma şansı, hiç yakalanmayanlara göre çok çok fazladır.

Bu nedenle bu hastaların mutlaka tekrarlama riskine karşı 3 haftada bir depo penisilin yaptırarak korunması gerekir. Çünkü romatizmanın her tekrarı, kalbin kapakçıklarında giderek daha fazla hasar yapar ve ameliyatla kapakların değişmesi bile gerekebilir.

Bu hem pahalı, hem de ciddi bir ameliyattır. En iyi suni kapak bile hiçbir zaman insanın kendi kapağı kadar iyi çalışmaz. Kapak değişiminden sonra kapağı mikroplardan korumak ve kapakta pıhtı oluşmaması için sürekli ilaç kullanmak gereklidir. Bu nedenle en iyisi; erken tanı, iyi tedavi ve tekrarlarının önlenmesidir.

Romatizmal ateş tekrarından nasıl korunulabilir?

Depo penisilin iğneleri 3 haftada bir muntazam olarak yaptırılmalıdır.
Ateş, boğaz ağrısı, yutkunma güçlüğü gibi boğaz iltihabı bulguları varsa hemen bir çocuk doktoruna götürülmeli ve iltihap tedavi ettirilmelidir.
Romatizmanın tekrarına ait bulgular varsa hemen doktora başvurulmalıdır.
Yapılması gereken kontroller kesinlikle aksatılmamalıdır. Kontrollerin amacı değişiklikleri erken fark ederek tedbir almaktır.
Ateş ve boğaz ağrısını izleyen bir kaç hafta içinde, eklemlerde ağrı, şişlik, kızarıklık, baş ağrısı, bulantı, kusma, halsizlik, çabuk yorulma, nefes darlığı ve çarpıntı gibi bulgular görülebilir. Bunların biri veya birkaçı bile görüldüğünde romatizmanın tekrarlama olasılığı araştırılmalıdır.

İleri Tıbbi Uygulama Merkezlerimiz ve Bölümlerimiz