Nefes darlığı

Yürürken, koşarken, bisiklete binerken veya merdiven çıkarken genellikle nefes darlığı hissi yaşanabiliyor. Bu durum kalp ritminin ani değişmesine bağlı olarak görüldüğü için oldukça doğaldır. Ancak normalin üzerinde bir nefes darlığı söz konusuysa ve beraberinde farklı şikayetler de gözleniyorsa, hastanın mutlaka bir doktor kontrolünden geçmesi gerekir. Örneğin, kitap okurken, uzanırken veya yemek yerken aniden gelen göğüs sıkışması, rahatsızlığın sebebi olabilir. Dolayısıyla hareket etmeksizin görülen nefes darlığı şikayetleri mutlaka önemsenmelidir. Solunum darlığı gibi şikayetler, genellikle sıcak yaz aylarında daha fazla görülür. Çünkü kalbin iş yükü, bunaltıcı sıcaklarda normal zamanlara göre daha fazla artış gösterir.

Florence Nightingale Hastaneleri Göğüs Cerrahisi ve Kardiyoloji Uzmanı hekimleri; nefes darlığı nedenleri, belirtileri ve nefes darlığı tedavi yöntemleri konusunda merak ettiğiniz tüm soruları yanıtladı.

Nefes darlığı nedir?

Hastanın yeterli kadar nefes alamama durumu "nefes darlığı" olarak açıklanabilir. Nefes almamak, pek çok hastanın stres yapmasına ve telaşlanmasına yol açan bir durumdur. Tıp biliminde “dispne” olarak da nitelendirilen bu hastalık, hastanın sanki nefesi tükeniyormuş hissi yaşamasına neden olur. Solunum güçlüğü yaşayan hastalar, nefesi dışarıya vermek için daha fazla çaba sarf eder ve nefes alırken göğüslerini daha fazla genişletmeye çalışırlar. 

Nefes darlığı neden olur?

Ani başlayan nefes sorunlarının ana nedeni akciğer ve kalp kaynaklıdır. Ayrıca günler içinde kendini gösteren subakut nedenler ve yavaş yavaş gelişen kronik nedenler de mutlaka göz önünde bulundurmak gereklidir.

Akciğer kaynaklı ani nefes darlığı yaratan nedenler nelerdir?

Nefes darlığıHava yollarında oluşan darlık şikayetleri, astım, hava yollarına cisim kaçması, zararlı gazlara maruz kalmak, pnömotoraks ve pulmoner embolizm gibi hastalıklar akciğere bağlı nefes darlığı oluşturan nedenler arasında sıralanabilir.

Astım ve hava yollarında darlık: Hava yollarında genellikle aniden veya bir uyarana bağlı olarak kasılma gelişir ve darlık meydana gelir. Grip, soğuk, ağır egzersiz ve alerji hava yollarını uyaran etkenlerden birkaçıdır. Göğüste tıkanıklık, yeterli nefes alamama gibi şikayetlerle kendini gösteren bu rahatsızlık, hekimin akciğerleri dinlemesiyle birlikte kolayca tespit edilir. Akciğerlerde genellikle ıslık sesini ve hışırtıyı andıran bir ses duyulabilir.

Uzun süre zehirli gazlara maruz kalmak: Genellikle banyo, tuvalet ve mutfak temizleyicilerinin içerdiği zararlı kimyasalların teneffüs edilmesiyle meydana gelir. Çamaşır suyu, tuz ruhu ve kireç sökücü gibi zehirli gazlar içeren kimyasallara uzun süre maruz kalmak nefes darlığı rahatsızlığını tetikleyebilir. Ayrıca soba zehirlenmeleri ve karbon monoksit zehirlenmeleri de solunum darlığına yol açan ve tedavi edilmediğinde sonucu ölüme kadar gidebilen nedenler arasındadır.

Hava yollarına yabancı cisim kaçması: Küçük çocuklarda görülme olasılığı çok daha fazladır. Aniden nefes alamama, öksürük, kaba ıslık sesine benzeyen stridor ve morarma gibi şikayetlerle kendini gösterir. Mutlaka acil müdahale gerektirir. Aksi takdirde çocukta ölümcül sonuçlar doğurabilir.

Pulmoner embolizm: Akciğer dolaşım sistemi içerisinde kanın pıhtılaşması ve bu pıhtılaşan kanın akciğer dolaşımını tamamen veya kısmen durdurmasıyla kendini belli eden bir hastalıktır. Kan tükürme, göğüs ağrısı ve bayılma en sık görülen belirtilerindendir. Toplum dilinde genellikle “akciğere pıhtı atması” olarak bilinir ve tanısı oldukça zordur.

Pnömotoraks: Akciğerin belirli bir kısmının tamamıyla sönmesi olarak bilinir. Hasta, nefes almaya çalıştıkça göğsünde bıçak batıyormuş hissi veren keskin bir ağrı hisseder. Ayrıca hastalık, “akciğerde hava kaçağı” olarak isimlendirilir. 

Kalp kaynaklı ani nefes darlığı yaratan nedenler nelerdir?

Hastalarda kalp kaynaklı görülen nefes darlıkları genellikle yavaş ilerler. Dolayısıyla hastanın anormal bir durum olduğunu fark edebilmesi uzun bir zamanı alabilir. Kalbe bağlı nefes darlığı şikayetleri, en çok akciğer ödemi, kalp krizi ve çarpıntı gibi rahatsızlıklardan kaynaklanır.  

Akciğer ödemi: Akciğer ödemi olarak bilinen bu hastalığın asıl nedeni kalpte gizlidir. Çünkü kalp krizi, kalp yetmezliği ve yüksek tansiyon gibi nedenlerden dolayı akciğerde ödem birikebilir. Hasta dakikalar içerisinde kötüleştiği için hemen müdahale gerekebilir.  

Kalp krizi: Göğüs ağrısıyla kendini gösteren kalp krizlerinde nefes darlığı görülme oranı daha fazladır. Özellikle omuza doğru yayılan göğüs ağrısı en tipik belirtiler arasında gelir. 

Çarpıntı: Kalp hızının yükseldiği bazı hastalarda çarpıntıya bağlı olarak nefes almada zorluk yaşanabilir. 

Kronik hale gelen nefes darlığı nedenleri nelerdir?

Nefes darlığıAkciğer hastalığı türleri nefes darlığının oluşumunu tetikleyebilir. Özellikle intersitisyel, tıkayıcı ve restriktif gibi akciğer hastalıkları, tedaviyle kontrol altına alınmadığında zamanla kronik nefes darlıklarına yol açabilir.

İntersitisyel akciğer hastalıkları: Akciğer hastalıklarının geneli bu başlık altında incelenebilir. Efora bağlı nefes darlığı, kilo kaybı, kuru öksürük ve halsizlik gibi belirtiler görülebilir. Ayrıca mesleki olarak bazı zararlı tozlara ve partiküllere maruz kalma, romatizmal hastalıklar, sigara kullanımı ve bazı ilaçlar da yine akciğer hastalıklarını tetikleyebilir.

Tıkayıcı akciğer hastalıkları: KOAH hastalığı, tıkayıcı akciğer hastalıklarından bir tanesidir. Genellikle sigara kullanan orta yaşlı hastalarda daha sık görülür. Sigara kullanımına bağlı olarak nefes darlığı görülme ihtimali yüksektir.

Ancak sigaranın bırakılması, hastalığın ilerleyişini önemli ölçüde azaltır.

Restriktif akciğer hastalıkları

  • Kalp yetmezliği
  • Kansızlık
  • Zinde olmamak
  • Akciğerde sıvı birikmesi
  • Kalp damarlarının daralması

Subakut nefes darlığı nedenleri nelerdir?

Hastalardaki subakut nefes darlığı şikayetleri, genellikle günler ve haftalar sonra etkisini gösterebilir. Hem kalp hem de akciğer kökenli nedenler etkilidir.

Kalp zarında sıvı birikmesi: Tıpta “perikardiyal efüzyon” ismiyle bilinen bu sıvı birikmesi, nefes darlığı şikayetleri yaratabilir ve hastanın tansiyonunda ani düşüşler yaşanabilir. Kalbin çevresinde sıvı birikirse, kalp yeterince gevşeyemez ve içerisine kan dolumu gerçekleşmez.

Anjina : Efor sarf edildiğinde, göğüste sıkışıklık ve nefes darlığı gibi şikayetler görülebilir. Ağrı zamanla hastanın çenesine, omzuna, sırtına ve sol koluna vurabilir. Hasta dinlendiğinde ağrılar kendiliğinden geçer. Ancak mutlaka önlem alınması şarttır.
 
Zatürre: Tıp dilinde “pnömöni” ismiyle de bilinen zatürre hastalığında genellikle koyu renkli balgam görülür. Ayrıca kuru öksürük ve nefes darlığı şikayetlerinin devamlı sürmesi, beraberinde balgam ve ateş gibi belirtilerin görülmesi de hastayı şüphelendirebilir. 

Nefes darlığı hastalığının diğer nedenleri nelerdir?

  • Akciğer kanserleri,
  • Verem,
  • Obezite,
  • Akciğer başta olmak üzere pek çok organı etkileyen sarkoidoz hastalığı,
  • Kas zayıflığına ve felcine yol açan guillain barre sendromu,
  • Diyafram paralizi
  • Panik atak ve anksiyete bozukluğu,
  • Ağrısız kas güçlü olarak bilinen myastenia gravis hastalığı

Nefes darlığı belirtisi nelerdir?

  • Uzun süre öksürük sonrası göğüs kafesinde görülen ağrılar
  • Göğüs sıkışması, nefes almada güçlük çekme ve havasız kalma hissi
  • Titreme ve baş ağrısı,
  • Aşırı yorgunluk, halsizlik ve baş dönmesi
  • Öksürme krizleri
  • Boğazdan balgam kopartırken zorluk yaşama
  • Vücutta oluşan ödemler ve şişkinlikler
  • Nefes alıp vermede yaşanan hırıltılar
  • Dinlenme esnasında, yürüme veya merdiven çıkma gibi basit günlük faaliyetlerde bile nefes güçlüğü yaşama
  • Ayak bileklerinde ve bacaklarda görülen şişlikler.

Nefes darlığı ve öksürük akciğer sertleşmesinin habercisi olabiliyor!

Akciğerin süngerimsi yapısında meydana gelen sertleşme, genellikle nefes darlığı ve öksürük gibi şikayetlerle kendini gösterebiliyor. Hatta ilerleyen dönemlerde, hava yolu hastalığı olarak da bilinen KOAH hastalığına dahi yol açabiliyor. Hastalığın nedeni tam olarak bilinmese de genellikle 50 yaş ve üzeri kişilerde daha fazla görülebiliyor. Solunum yoluyla alınan çevresel tozlar, kimyasallar ve iltihaplı romatizma ise hastalığın en önemli belirtilerinden birkaçı. İlerleyen evrelerde hasta dinlenirken bile kuru öksürük ve nefes darlığı belirtileri yaşayabiliyor.

Nefes darlığı nasıl geçer?

Nefes darlığı tedavisi esnasında, uzman doktor tarafından hastanın öncelikle detaylı geçmiş öyküsü dinlenmeli ve fiziki muayenesi yapılmalıdır. Ardından tanının konulması için bazı tetkik araçlarına ihtiyaç duyulur;

  • Akciğer grafisi
  • Egzersiz testleri 
  • Tam kan sayımı
  • Solunum fonksiyon testleri
  • Bilgisayarlı toraks (göğüs) tomografisi
  • Kalp kateterizasyonu
  • Endokrin biyokimyasal analizleri içeren kan tetkikleri
  • Nükleer tıp yöntemleri
  • Bronkoskopi
  • Ekokardiyografi
  • Koroner anjiyografi
  • EBUS (Endobronşial Ultrasonografi)
  • Efor testi.

Hastaya, verilen tetkik araçları arasından en uygun olan testler uygulanır. Teşhis esnasında hastanın psikolojik değerlendirilmesi de mutlaka yapılmalıdır. Ardından test sonuçlarına göre en uygun tedavi yöntemine başlanır. Burada önemli olan nefes darlığı hastalığını tetikleyen nedenleri önlemekten geçer. Çünkü hastalığı tetikleyen nedenler önlendiğinde şikayetlerde de azalma gözlenir. Nefes darlığı, rutin yapılacak check-up yöntemleriyle daha erken dönemlerde tespit edilebilir. Dolayısıyla 50 yaş ve üstü tüm erkek ve kadınların hiçbir belirti olmaksızın check-up uygulamasından geçmeleri oldukça önemlidir. Unutmayın, erken tanı her zaman olası risklerin önler, hayata daha güvenli bakmanızı sağlar.

Hastalık ve Tedaviler

İleri Tıbbi Uygulama Merkezlerimiz ve Bölümlerimiz