Gamma Knife

Gamma Knife 1968 yılından bu yana beyin tümörleri, beyin damarsal anomalileri ve hareket hastalıkları tedavisi için kullanılmaktadır.
Dünyada 400’ün üzerinde merkezde kullanılan cihazlarla milyonun üzerinde hasta tedavi edilmiştir.
Gamma Knife sayesinde, tedavi edilecek beyindeki dokuya, kafatasını açmadan, milimetre düzeyinde sapma olasılığıyla ulaşma olanağı vardır.
Geliştirilen radyasyon korumasıyla, tedavi edilen bölge dışındaki vücut bölümlerinin aldığı radyasyon miktarı, diğer radyoterapi cihazlarına göre 100 kat daha azdır.
Gayrettepe Florence Nightingale Hastanesi'nde 2012 yılında kurulan Gamma Knife, Radyasyon Onkolojisi bölümü içerisinde hizmet vermektedir.

Gamma Knife cerrahisi

Gamma Knife Radyo Cerrahisi, beyin tümörleri, beyin damar bozuklukları ve hareket hastalıkları için kafa tasını açmadan tedavi edebilen bir yöntemidir.

Gamma Knife sayesinde;

Bu yöntemde hastanın tedavisi tek seferde yapılır ve tedavi sonrası aynı gün hastalarımız evlerine dönebilmektedir.
Bu yöntemle beynin hassas ve derin bölgelerindeki çok küçük hedefler bile büyük bir hassasiyetle tedavi edilebilmektedir.
Gamma Knife ‘ta kullanılan radyoaktif ışınlar sağlıklı dokuya zarar vermeden çok yüksek bir hassasiyetle beyindeki hedefe odaklanabilmektedir.
Gamma Knife Perfexion radyo cerrahisinde, bir kobalt 60 kaynağından çıkan 192 adet yüksek enerjili ışın huzmesi beyinde keskin sınırlarla işaretlenen alana yüksek bir hassasiyetle yönlendirilir.
Birbirinden farklı hareket eden sektörler ve farklı çaplarda kolimatörler ile milyonlarca değişik konfigürasyon sağlanabilir ve bu sayede ışınların şekli ve dozu optimize edilerek etraftaki sağlam beyin dokusu korunarak planlanan hedefin etkilenmesi sağlanır.
Bu tedavi ile hedeflenen yapının DNA’larıve damarlanması bozulur. Bu sayede hücre yapısı değişir, büyüme kontrol altına alınabilir ve zamanla küçülme ortaya çıkar. Arteriovenözmal formasyonlarda (atar damar-toplar damar anormallikleri)damar cidarı hasarlanarak zaman içerisinde kapanmasını sağlar.
Fonksiyonel hastalıklarda ise hedeflenen beyin bölgesinde küçük ve sınırlı bir lezyon oluşturarak nöromodulasyon (sinir yolaklarının yeniden yapılanması) yapılması amaçlanır.Bunu sağlamak için hedefe daha yüksek dozda ışın gönderilir. Seçilen hedefte oluşan bu lezyon anormal iletimi bozar ve bu sayede hareket bozukluğu, ağrı veya epilepsi gibi fonksiyonel hastalık ve bulguların tedavisi sağlanır.
Gamma Knife Radyocerrahi tedavisinin tabiatı gereği klinik ve radyolojik sonuç bir süre alır.

Örneğin; İyi huylu tümörler ve vasküler hastalıklarda genellikle 18 ay ile 2 yıl arasında, kötü huylu tümörlerde ve metastazlarda büyüme hızı fazla olduğu için birkaç ayda etki görülebilir.

Gamma Knife radyo cerrahi tedavi aşamaları nelerdir?

Hasta seçimi ve işlem öncesi

Radyo cerrahi tedavisi kararı beyin cerrahisi liderliğinde ilgili bölümlerle konsültasyon ile alınır.
Yapılacak olan tedavi aşamaları, beklentiler olası komplikasyonlar ve diğer tedavi seçenekleri hasta/hasta yakınlarına detaylı olarak açıklanır.
Gamma Knife ile yapılacak bu işlemin herhangi bir kesi olmayacağından saç tıraşına veya genel anesteziye gerek göstermemektedir.
İşlemin gün içinde takiplerde sorun yaşanmazsa hasta aynı gün taburcu edilmektedir.

Çerçeve takılması

Gamma Knife radyo cerahisinin en önemli özelliği olan hedefin yüksek doğruluk oranı ile tedavi etmesini sağlayan rijit çerçeve sistemidir.
Dört noktadan vidalar yardımı ile kafaya sabitlenen çerçeve streotaktik tedavi olanağını sağlar.
Çerçeve hafif sedasyon altında ve sabitleme noktalarına lokal anestezi yapılarak takılır.
Hastalar tarafından çok kolay tolere edilen bu işlemin tek dezavantajı 8 yaşından küçük, kafatası kemikleri kalınlığı ve sertliği tam sağlanamamış çocuklardaki uygulanma sınırlamasıdır.

Radyolojik görüntüleme

Çerçeve takılan hastalarımız mevcut lezyon için uygun olan MR (manyetik rezonans), BT (bilgisayarlı tomografi) veya anjiografi çekimine alınır.
Tedavinin hemen öncesinde ve lezyonun son boyut, şekil ve yerini gösteren bir inceleme ile tedavi planlanması önemli bir avantajdır. Özellikle metastazı (yayılımı) olan kanser hastalarında günler içinde gelişen yeni bir metastazın bu çekim sırasında yakalanıp tedavi edilmesi mümkün olabilmektedir.

Hedef seçimi ve doz planlaması

Radyolojik çekim sonrası hasta odasına alınır ve yaklaşık 1-2 saat süren doz planlaması boyunca dinlenme yemek, içmek vs gibi temel ihtiyaçlarını giderme olanağını bulur.
Radyolojik görüntüler tedavi planlama programı içine alınır. Işınlanacak hedef ya da hedeflerin sınırları belirlenir, verilecek doza karar verilir ve hedefte doz planlaması yapılır.
Tüm bu aşamalar Gamma Knife ekibi tarafından ayrı ayrı kontrol edilir.

Radyocerrahi tedavi

Planlama bitirilince hastalarımız tedavi ünitesine alınır.
Lezyon sayı ve boyutuna göre tedavi süresi değişmektedir.
Tedavi ünitesi aydınlık ve geniş bir alandır.
Işınlama ünitesi de son derece geniştir bu nedenle kapalı alan korkusu olan hastalarımız için bir sorun oluşturmamaktadır.
Hastalarımızı bir monitör ile tedavi boyunca izlenirler ve gerekli durumlarda sesli olarak iletişim kurulabilir.
Herhangi bir sorun ya da sıkıntı halinde tedaviye ara verip daha sonra kalınan yerden devam etmek olasıdır.

Tedavi sonrası

Tedavi bittiğinde çerçeve hastanın başından çıkarılır.
Yapılan tedavinin ayrıntılarını içeren bir rapor ve planlama görüntüleri hastalarımıza ya da yakınlarına verilir.
Dinlenmek üzere bir kaç saatliğine odasına alınan hastalarımız sonra evlerine gidebilir.

Takip

Tedavi edilen lezyonun özelliğine göre belli aralıklarla hastalar kontrol edilir ve kontrol amaçlı görüntülemeler periyodik olarak çektirilmektedir.

Gamma Knife ile hangi hastalıklar tedavi edilebilir?

Hipofiz adenomları

Hipofiz adenomları çoğunlukla iyi huylu tümörler olup kafatasının tabanında ve beynin altında yerleşmiş olan hipofiz bezinden kaynaklıdır.
Hipofiz bezi vücudumuzdaki birçok hormonun salgılanmasını ve vücudun su dengesini sağlayan merkezi ve hayati bir organdır. Dolayısıyla bu tümörlerin tedavi edilmesi gerekir.
Hipofiz adenomları; Gamma Knife ile başarı ile tedavi edilebilmektedir. Bu tedavi sırasında optik sinirler (görme sinirleri) ve normal diğer dokular korunarak planlama yapılabilmektedir.
Gamma Knife; cerrahisi çok riskli olan kavernöz sinüs tutulumu, karotisinfiltrasyonu yapan adenomlarda özellikle ilk tercihtir.

Meningiomlar

Meningiomlar; beyin zarlarından kaynaklanan ve çoğunlukla iyi huylu olan tümörlerdir.
Bu tümörlerin bir kısmı cerrahi olarak çıkarılması risk taşıyan bölgelerde yerleşebilirler.
Gamma Knife yönteminin kullanılması ile bu tümörlerin tedavi edilmesi mümkün olmuştur.
Bunun yanı sıra büyük Meningiomlar da cerrahiyi takiben riskli alanlara uzanan kısımlar Gamma Knife ile başarı ile tedavi edilebilmektedir.
Ayrıca tekrar eden meningiomların tedavisinde de etkin olarak kullanılmaktadır.

Trigeminal nevralji

Gamma Knife yöntemi ile ciddi yüz ağrısına neden olan trigeminal nevralji hastalığında yüz güldürücü sonuçlar alınabilmektedir.
Bu hastalığa yönelik diğer tüm tedavi yöntemleri (mikrovaskülerde kompresyon, perkütan retrogasserian RF ve balon kompresyon, lokal enjeksiyonlar, vd) de Grup Florence Nightingale Hastanelerinde uygulanmaktadır.

Akustik schwannomlar

Yerleşim yeri nedeniyle beyin sapı, kranyal (kafatası) sinirleri, işitme sistemi, beyincik ve önemli damarsal yapılar ile yakın komşuluk gösteren bu tümörlerin cerrahisi her zaman belli oranda risk taşımaktadır.
Akustik schwannomların cerrahisinin fasiyal sinirlere (yüz siniri) hasar verme riski bulunmaktadır. Üstelik bu risk; %40’lara varmaktadır.
Gamma Knife yöntemi ile fasiyal (yüz) sinir hasarının çok düşük oranlara indirilmesinin yanı sıra işitmenin de korunması mümkün olabilmektedir.

Arteriovenöz malformasyonların (damar yumakları, AVM) tedavisi

Arteriovenöz malformasyon bir diğer adı ile damar yumakları; atar damar ve toplar damar arasında oluşan anormal bağlantılardır.
Gamma Knife ile tedavi sonrası AVM’lerin yaklaşık 2 yıllık bir dönem sonunda %80’leri geçen oranda kapanma ihtimali mevcuttur.

Gayrettepe Florence Nightingale Hastanesi Gama Knife Merkezinde tedavi edilebilen hastalıklar şöyledir:

Vasküler (damarsal) Hastalıklar

AVM (Arteriovenoz Malformasyon)
Kavernoz Anjiyom
Diğer Vasküler Hastalıklar

İyi Huylu Tümörler

Vestibular Schwannoma
Trigeminal Schwannoma
Diğer Schwannoma
Meneningiomlar
Hipofiz Adenom (Sekretuar)
Hipofiz Adenoma (Nonsekretuar)
Pineal Bölge Tümörleri
Hemanjiyoblastom
Hemanjiyoperisitom
Kraniyofarinjiyom
Kordom
Glomus Tümörler
Diğer İyi Huylu Tümörler

Kötü Huylu Tümörler

Malignan Glial Tümörler (Grade III+IV)
Metastatik Tümörler
Kondrosarkom
NPH Karsinoma
Diğer Kötü Huylu Tümörler

Fonksiyonel Hastalıklar

Trigeminal Nevralji
Parkinson Hastalıkları
Epilepsi
Diğer Fonksiyonel Hastalıklar

Oküler Hastalıklar

UvealMelanom
Hemanjiyoblastom
Hemanjiyoperisitom
Diğer oküler Hastalıklar

Gamma Knife cerrahisinin avantajları nelerdir?

Gamma Knife Radyo cerrahi avantajları şöyle sıralanabilir:

Tek seansta tedavi uygulanır.
Cerrahi şansı olmayan vakalarda büyük kısmında kullanılabilir.
Hedefi hassasiyetle tedavi etme şansı en yüksek yöntemdir.
Cerrahiye göre çok düşük riskler taşır.
Tedavi kolay ve ağrısızdır.
Hasta günlük yaşamına hemen dönebilir.
Gerekirse tekrarlanabilir.

Gamma Knife cerrahisi muhakkak ki açık cerrahinin yerine geçmeyecektir ve geçmesi de amaçlanmıyor; ikisi birbirine rakip olan değil, birbirini tamamlayan cerrahi yöntemleridir. Bazı lezyonlar Gamma Knife cerrahisine, bazıları da açık cerrahiye daha uygundur.

Bazı durumlarda ise her ikisi de uygulanmalıdır. Mesela, büyük tümörler için aşamalı olarak planlanmış bir tedavi uygulanabilir; önce açık cerrahi ile lezyonun hacmi küçültülür ve yeri itibarı ile alınamayan veya ulaşılamayan kalan tümör Gamma Knife cerrahisi ile tedavi edilir.

Gamma Knife cerrahisinin uygulanabildiği durumlarda; sonuç, hastanın rahatlığı ve masraflar göze alındığında, Gamma Knife cerrahisi açık cerrahiye tercih edilir.

Dünyada Gamma Knife kullanımı

Halen dünyada 400’ün üzerinde merkezde Gamma Knife tedavisi uygulanmaktadır. Bugüne kadar Gamma Knife uygulanan toplam hasta sayısı 1.000.000’u aşmıştır. Son yıllarda yıllık tedavi sayısı 75.000’e kadar ulaşmıştır.

Tedavi edilen hastalık ve hasta sayısı artması ile oluşan deneyim ve bilgi, Gamma Knife kullanan merkezler arasında kurulan ağ ile karşılıklı aktarılmaktadır.

Biriken bu deneyim dünyada yayınlanan 3.000 civarında bilimsel yayınla tıp dünyasıyla paylaşılmıştır.

İleri Tıbbi Uygulama Merkezlerimiz ve Bölümlerimiz