Safra Kesesi Belirtileri ve Tedavisi

Endokrin sistemin bir parçası olan tiroid bezi, vücutta kişinin bilinci dışında gerçekleşen pek çok faaliyetten sorumludur. Bir iç salgı bezi olan tiroid boyunda, Adem elmasının hemen altında yer alır. Santral, periferik ve sinir sistemleri, kalp, kas kontrolü, ruh hâli, âdet döngüsü, vücut ısısı, kolesterol seviyesi ve metabolizma hızı gibi vücutta pek çok organ ve sistemin sağlıklı bir şekilde çalışması için hormon üretimi yapar. T3 (Triiyodotironin) ve T4 (Tiroksin) adlı hormonların üretimi ve bunların dolaşım sistemine aktarılması gibi görevleri bulunur. Tiroid bezi, yapısı gereği kelebeği andırır. Boğazdaki konumu gereği, sağ tiroid ve sol tiroid olarak adlandırılır. Beyinde yer alan ve endokrin sistemin bir parçası olan hipotalamus ve hipofiz bezi ile vücuttaki hormonal dengenin sağlanması için sürekli iletişim hâlindedir. Farklı bir deyişle hipotalamus, TRH hormonunu salgılayarak hipofiz bezini uyarır. Hipofiz bezi de TSH hormonu salgılayarak tiroid bezine daha fazla ya da daha az miktarda hormon salgılaması gerektiğini bildirir. Tiroid bezinin olması gerekenden daha az hormon üretmesi hipotiroidi, daha fazla hormon üretmesi ise hipertiroidi olarak tanımlanır. Hipertiroidizm olarak da anılan hipertiroidi, her yüz kadından birini etkilerken erkeklerde görülme sıklığı daha düşüktür. Halk arasında zehirli guatr olarak da bilinen hastalık, tıp dilinde tirotoksikoz olarak da tanımlanır. Vücutta normalin üzerinde hormon bulunmasına yol açan hipertiroidi, metabolizmanın çok hızlı çalışmasına neden olan ciddi bir sağlık sorunudur. Tedavi edilmediğinde hayati risk oluşturabilen hastalık, çoğunlukla tedaviye iyi yanıt verir. Tedavi sonucunda hastalık kontrol altına alınabileceği gibi tamamen de iyileşebilir. Hipertiroidi tedavi yöntemlerine geçmeden önce "Hipertiroidi hastalığı nedir?" sorusunu yanıtlamak gerekir.

Hipertiroidi Nedir?

Halk arasında zehirli guatr olarak da bilinen hipertiroidi, tiroid bezinin normalden fazla çalışması ve buna bağlı olarak fazla hormon salgılamasına yol açan bir endokrin hastalığıdır. Endokrin sistemin önemli bir parçası olan tiroid bezi, boynun ön tarafında bulunun prominentia laryngeanın (Adem elması, gırtlak çıkıntısı, larinks tümseği) hemen altında bulunur. Ortası dar ve her iki yana doğru genişleyen yapısıyla kelebeği andırır. Vücutta bulunan pek çok hücrenin enerjiyi kullanma şeklini kontrol eden tiroksin (T4) ve triiyodotironin (T3) hormonlarının üretiminden sorumludur. Beyinde yer alan hipofiz bezi tarafından kontrol edilir. Tiroid bezinin hormon üretmesi gerektiğinde hipofiz bezi, TSH hormonu salgılayarak tiroid bezini uyarır. Aynı şekilde tiroidin daha az hormon salgılaması gerektiğinde hipofiz bezi TSH üretimini azaltarak, tiroid bezine yavaşlaması gerektiğini bildirir. Hipertiroidi, tiroid bezinin gereğinden fazla çalışmasına bağlı olarak dolaşım sistemine fazladan hormon salınmasına yol açan hastalık olarak tanımlanabilir.

Hipertiroidi Nedenleri Nelerdir?

Pek çok etken hipertiroidiye yol açabilir. Çok fazla iyot tüketimi, tiroid ilacı kullanımı, hipofiz bezi tümörleri, tiroid kanseri, tiroiditi (tiroid bezi iltihabı) tiroid nodülleri ve Graves hastalığı bunlardan bazılarıdır.

Graves Hastalığı

Bir otoimmün hastalığı olan Graves hastalığı, hipotiroidinin en yaygın nedenidir. Farklı bir deyişle hipertiroidi hastalarının yaklaşık olarak %80'inde Graves hastalığı bulunur. Hastalık varlığında kişinin gözleri öne doğru çıkıktır. Genetik açıdan yatkınlığın önemli bir etken olduğu Graves hastalığı varlığında vücuttaki antikorlar, tiroid bezini daha fazla hormon salgılaması yönünde tetikler. T3 ve T4 hormonlarının anormal seviyede salgılanmasına yol açan hastalık, hipertiroidi hastalığının tedavisiyle çoğunlukla iyileşme gösterir.

Tiroid Nodülleri

Tiroid nodülü, tiroid bezi içinde gelişen yumru olarak tanımlanabilir. Genellikle boyun bölgesinde şişlik ile karakterizedir. %90 oranında iyi huylu olan nodüller, zaman zaman ağrı ve çevre dokulara yaptığı bası nedeniyle yutkunma güçlüğü, nefes darlığı gibi yakınmalara neden olabilir. Bazı vakalarda hipertiroidiye yol açan tiroid nodüllerinin erken dönemde teşhis edilmesi, gereksiz operasyonların önlenmesinde etkilidir. Aşırı aktif tiroid nodülleri, bazı vakalarda Plummer hastalığı, toksik adenom ya da toksik multinodüler guatr gibi rahatsızlıklardan kaynaklanabilir. Bu durumda nodüller, TSH hormonun tarafından etkilenmeksizin hormon üretimine devam ederek hipertiroidiye yol açabilir.

Tiroidit

Tiroid bezinin iltihaplanması olarak tanımlanabilen tiroidit, tiroid bezinde depolanan hormonun dolaşım sistemine sızmasına sebep olur. Vücutta gereğinden fazla T3 ve T4 hormonları bulunmasına bağlı olarak hipertiroidi görülse de bu durum tiroid depolarının boşalma süresine bağlı olarak yaklaşık 3 ay kadar sürer. Depolanan hormonların tükenmesiyle vücuttaki tiroid fonksiyonlarında da düşüş olur. Bu durumda hipertiroidiyi takiben hastada hipotiroidi görülür. Gebelikten hemen sonra da görülebilen tiroidit, viral ya da bakteriyel enfeksiyonların yanı sıra otoimmün hastalıklardan da kaynaklanabilir.

İyot Fazlalığı

Tiroid bezi, sağlıklı şekilde çalışabilmek için iyoda ihtiyaç duyar. Farklı bir deyişle tiroid hormonunun üretilebilmesi için iyot kullanılır. Gıdalar yoluyla alınan iyot miktarı, üretilen tiroid hormonu miktarını direkt olarak etkileyebilir. Öksürük şurupları başta olmak üzere bazı ilaçlarda bulunan iyot da tiroid hormonu üretimini tetikleyebilir.

Tiroid Hormon İlacı Kullanımı

Hipotiroidi tedavisi için uzun süre ile ilaç kullanmak, tiroid hormon miktarının gereğinden fazla artmasına neden olabilir. Ayrıca hipotiroidi ilaçları ile birlikte kullanılan diğer bazı ilaçlar, etkileşime girerek hipertiroidiye yol açabilir. Bu yüzden tiroid tedavisi için alınan ilaçlarla birlikte diğer ilaçları kullanmadan önce hekime danışılmalıdır.

Hipertiroidi Belirtileri Nelerdir?

Hipertiroidi pek çok belirtiye yol açabilir. İstirahat sırasında nabzın artması ve 100'ün üzerine çıkması, kişinin iştahlı olmasına rağmen kilonun korunamaması, ellerin terlemesi, uyku bozukluğu, âdet düzensizliği ve tiroid bezinin büyümesi, en yaygın görülen hipertiroidi belirtileri arasında yer alır. Sıklıkla görülen hipotiroidi semptomlarının bir kısmı şu şekilde sıralanabilir:
  • Taşikardi,
  • Hipertansiyon,
  • Aritmi,
  • Anemi,
  • Yüksek kolesterol,
  • Ruh hâlinde değişim,
  • Aşırı aktif olma isteği,
  • Hafızanın zayıflaması,
  • Sinirli ve kaygılı olmak,
  • Terleme,
  • Uykuya dalmada güçlük,
  • Hâlsizlik ve yorgunluk,
  • Kas zayıflığı,
  • Eklemlerde ağrı ve şişlik,
  • Erkeklerde memelerin büyümesi,
  • Bağırsak düzeninde değişim,
  • İdrar ve solunum yolu enfeksiyonları,
  • Saçların kırılması,
  • Cilt kuruluğu,
  • Libidonun azalması,
  • Soğuğa karşı hassasiyet.

Hipertiroidi Tanısı Nasıl Koyulur?

Hipertiroidi belirtileri gösteren kişinin hekime başvurmasıyla ya da rutin sağlık muayeneleri sırasında kişiye hipertiroidi tanısı koyulabilir. Tanı için öncelikle hekim, hastanın anamnezini alır ve fizik muayene yapar. Gerektiğinde laboratuvar testleri ile T4 ve TSH hormon seviyeleri ölçülür. Bazı vakalarda kişiye radyoaktif iyot alım testi, tiroid sintigrafisi ve tiroid ultrasonu gibi ek tetkiklerin yapılması gerekebilir. Elde edilen veriler ışığında kişiye, hipertiroidi tanısı koyulur. B vitamini takviyesi alanlarda tiroid testleri yanlış sonuç verebilir. Böyle bir durumun varlığında hekim bilgilendirilmelidir.

Hipertiroidi Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Tiroid bezinin gereğinden fazla T3 ve T4 hormonları salgılamasına yol açan hipertiroidi, tedavi edilmediğinde hayati risk oluşturabilecek kadar ciddi bir sağlık sorunudur. Bu yüzden hipertiroidi tanısı alan kişilerin mutlaka tedavilerini alması önerilir. Hipertiroidinin ortaya çıkış nedenine göre tedavi süreci farklılık gösterir. Ayrıca yaş, kişinin genel sağlığı ve fiziksel durumu da tedavinin farklılaşmasına neden olabilir. Hızlı ve etkili tedavinin gerekli olduğu vakalarda radyoaktif iyot tedavisi uygulanır. Hastaya oral yoldan, uygun dozda radyoaktif iyot verilir. Belirtiler çoğunlukla birkaç ay içinde azalır. Bir diğer tedavi yöntemi ise ilaç kullanımıdır. Tiroid bezinin vücudun ihtiyacından fazla hormon üretmesini engelleyen bu ilaçlar, en az bir yıl süreyle hekimin belirlediği dozda kullanılmalıdır. Genişlemiş guatr, tiroidektomi ya da kanser gibi ek hastalıkların bulunduğu bazı vakalarda cerrahi operasyon gerekebilir. Hastalığın durumuna göre tiroid bezinin bir kısmı ya da tamamının alınması gerekebilir.
Hipertiroidi ile ilgili merak ettiğiniz konuları Grup Florence Nightingale Hastaneleri’nin uzman ekibine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Bize ulaşmak için web sitemizde yer alan iletişim formunu kullanabilir ya da 444 0436 numaralı telefonu arayabilirsiniz.

İlgili Yazılar: