Zatürre ve Grip Aşısı Kimlere Önerilir? Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?

Sonbahar ve kış aylarında acil servis başvurularının büyük kısmını solunum yolu enfeksiyonları oluşturur. Sağlıklı genç bir birey gribi birkaç gün dinlenerek atlatabilir. Ancak ileri yaştakiler ve kronik hastalığı olanlar için basit bir grip virüsü bile hızla ağır bir zatürreye (pnömoniye) dönüşüp yoğun bakım yatışına yol açabilir. Zatürre ve grip aşıları, bu hayati riski önlemenin en güvenli yoludur.

Zatürre ve Grip Aşısı Kimlere Önerilir?

Zatürre ve grip aşısı öncelikli olarak, 65 yaş ve üzerindeki tüm bireylere, KOAH ve astım gibi kronik akciğer hastalarına, kalp ve şeker (diyabet) hastalarına ve bağışıklık sistemi baskılanmış kişilere önerilir.

Yaş ilerledikçe ya da vücutta kronik bir hastalık bulunduğunda bağışıklık sistemi mikroplarla eskisi kadar güçlü savaşamaz. Bu gruptaki kişilerde aşı yaptırmak enfeksiyona yakalanmayı tamamen sıfırlamasa bile, hastalığın akciğerlere inmesini, hastaneye yatışı ve ölümcül solunum yetmezliğini büyük oranda engeller.

Zatürre (Pnömokok) Aşısı Hangi Risk Gruplarına Yapılmalıdır?

Zatürre (pnömokok) aşısı, 2 yaş altı bebeklerin rutin aşılama takvimine ek olarak, 65 yaş üstü yetişkinlere ve 18-64 yaş arasında kronik organ hastalığı veya bağışıklık yetmezliği bulunan kişilere yapılmalıdır.

• Kronik Akciğer Hastaları: KOAH, astım, bronşektazi veya kistik fibrozis tanısı olanlar pnömokok bakterisine karşı en savunmasız gruptur.
• Kalp, Böbrek ve Karaciğer Hastaları: Kronik kalp yetmezliği, koroner damar hastalığı, siroz veya kronik böbrek yetmezliği bulunan hastalar.
• Diyabet (Şeker) Hastaları: Kan şekeri yüksekliği bağışıklık hücrelerinin çalışmasını yavaşlattığı için şeker hastalarında zatürre çok daha ağır seyreder.
• Dalağı Olmayanlar ve Bağışıklığı Baskılanmış Kişiler: Ameliyatla dalağı alınmış olanlar, kanser tedavisi (kemoterapi) görenler, organ nakli yapılanlar ve HIV taşıyıcıları.
• Beyin Omurilik Sıvısı (BOS) Kaçağı veya Koklear İmplantı Olanlar: Pnömokok bakterisinin menenjite yol açmasını önlemek için bu hastalara mutlaka aşı önerilir.

Grip (İnfluenza) Aşısı Kimlere Yapılmalıdır?

Grip (influenza) aşısı, 6 aylıktan büyük herkes için uygun olmakla birlikte özellikle 65 yaş üstü bireylere, hamilelere, kronik hastalara ve sağlık çalışanlarına her yıl düzenli olarak yapılmalıdır.

• 65 Yaş Üzeri Bireyler ve Bakımevi Sakinleri: Yaşa bağlı olarak gribin zatürreye ve kalp krizine çevirme riski en yüksek olan gruptur.
• Hamileler: Gebeliğin özellikle 2. ve 3. üç aylık döneminde (trimester) yapılan grip aşısı hem anneyi hem de doğacak bebeği ilk aylarda korur.
• Kronik Hastalığı Olan Çocuk ve Yetişkinler: Astım, diyabet, kalp hastalığı, nörolojik hastalıklar ve obezitesi bulunan bireyler.
• Sağlık Çalışanları ve Hasta Yakınları: Evde yaşlı, bebek veya kanser hastasıyla birlikte yaşayanların virüsü eve taşımaması için aşılanması gerekir.

Zatürre ve Grip Aşısı Ne Zaman Yapılır?

Grip aşısı her yıl Eylül-Kasım ayları arasında, zatürre (pnömokok) aşısı ise mevsim şartlarından bağımsız olarak yılın herhangi bir gününde yapılabilir.

1.  Grip Aşısı Zamanlaması: Grip virüsü her yıl kabuk değiştirdiği için aşı her sonbaharda yenilenir. Koruyuculuğun başlaması 2 haftayı bulduğundan en ideal dönem Eylül, Ekim ve Kasım aylarıdır; ancak salgın sürüyorsa Mart sonuna kadar yapılabilir.
2. Zatürre Aşısı Zamanlaması: Zatürre aşısı için kışın gelmesini beklemeye gerek yoktur. Yeni nesil tekli konjuge aşılar (KPA20) veya doktorun planladığı sıralı aşı şeması yılın 12 ayı uygulanabilir.

Zatürre ve Grip Aşısı Kimlere Yapılmaz?

Zatürre ve grip aşısı, daha önce bu aşılara veya içindeki maddelere karşı hayatı tehdit eden şiddetli alerjik reaksiyon (anafilaksi) geçirmiş kişilere ve o sırada yüksek ateşli ağır bir enfeksiyon geçirenlere yapılmaz.

Hafif burun akıntısı veya ateşsiz soğuk algınlığı aşı olmaya engel değildir. Ancak 38 derece üzeri ateşli bir hastalık varsa, vücudun toparlanması için aşının birkaç gün ertelenmesi doğru olur. Ayrıca 6 aydan küçük bebeklere grip aşısı uygulanmaz.