Elektronik Sigara ve Islatılmış Tütünün Akciğerlere Zararları Nelerdir?

Piyasaya ilk çıktığında normal sigaradan daha zararsız olduğu iddia edilen elektronik sigaralar, ısıtılmış tütün cihazları ve aromalı nargile tütünleri göğüs hastalıkları polikliniklerinde yepyeni bir hasta profili yarattı. Çıkardığı yoğun duman çoğu kişiye basit bir su buharı gibi görünür. Oysa o buharın içinde doğrudan akciğerin en uç noktalarına çöken kimyasal yağlar ve ağır metaller vardır.

Elektronik Sigara ve Islatılmış Tütünün Akciğerlere Zararları Nelerdir?

Elektronik sigara ve ıslatılmış tütünün akciğerlere en büyük zararı, içindeki kimyasal buharın hava keseciklerinde (alveollerde) ani iltihap, sıvı birikimi, ince hava yollarında kalıcı daralma ve 'EVALI' denilen ağır akciğer hasarı oluşturmasıdır.

Normal sigara ciğerde kuru bir is ve katran bırakırken, elektronik sigara sıvıları ile gliserinli ıslak tütünler akciğerin iç yüzeyini yapışkan, yağlı bir tabakayla sıvar. Bu tabaka oksijen geçişini engeller. Aynı zamanda ciğeri temizleyen tüycükleri (silyaları) bozar ve kişiyi bir anda solunum yetmezliğine sokabilir.

Elektronik Sigara Akciğerde Hangi Hastalıklara Yol Açar?

Elektronik sigara kullanımı akciğerde, başta EVALI (elektronik sigaraya bağlı akut akciğer hasarı) olmak üzere patlamış mısır akciğeri (bronşiyolit obliterans), yağlı zatürre ve akciğer sönmesi (pnömotoraks) gibi ağır tablolara yol açar.

• EVALI (Akut Akciğer Hasarı): Likitlerdeki E vitamini asetat ve propilen glikol gibi maddelerin ciğerde kimyasal yanık yapmasıdır. Hastaların büyük kısmı yoğun bakımlık olur.
•  Patlamış Mısır Akciğeri (Popcorn Lung): Meyve, şeker ve krema aromalarındaki 'diasetil' maddesi en ince hava kanallarını büzüştürür; kalıcı nefes darlığı bırakır.
• Lipoid Pnömoni (Yağlı Zatürre): Buharla çekilen bitkisel gliserin ve yağlı çözücüler akciğerin dibinde birikir. Vücut bu yağları atamadığı için ciğerde ağır bir zatürre başlar.
• Akciğer Sönmesi (Pnömotoraks): Cihazdan derin ve kuvvetli nefes çekerken oluşan basınç, akciğer zarındaki küçük hava keselerini patlatıp ciğerin sönmesine neden olabilir.

Islatılmış ve Isıtılmış Tütün Ürünleri Akciğeri Nasıl Etkiler?

Islatılmış (nargile tütünü vb.) ve ısıtılmış tütün ürünleri, yüksek miktarda karbonmonoksit, ağır metal ve nem tutucu kimyasalları doğrudan bronşlara indirerek KOAH, astım krizleri ve akciğer kanseri riskini artırır.

• Yoğun Karbonmonoksit ve Ağır Metaller: Gliserin ve şurupla ıslatılan nargile tütünleri közle yandığında, normal sigaradan çok daha fazla karbonmonoksit, kurşun ve nikel yayar.
•  Isıtılmış Tütün Yanılgısı: Tütünü yakmak yerine 300-350 derecede ısıtan cihazlar (IQOS vb. IQOS özel isim, marka ismi, olduğundan web sitesinde yayınlanması yasal problemlere yol açabilir sadece ‘ısıtılmış tütün ürünleri’ denebilir) katranı azaltsa bile, kanserojen nitrozaminleri ve zehirli gazları ciğere göndermeye devam eder.
• Enfeksiyon ve Verem Riski: Nemli duman solunum yollarının direncini kırar. Özellikle kafelerde elden ele gezen nargile başlıkları zatürre, uçuk ve tüberküloz (verem) mikroplarını doğrudan bulaştırır.

Elektronik Sigara ve Tütün Buharının İçinde Hangi Zehirli Maddeler Vardır?

Elektronik sigara ve ıslatılmış tütün buharında, zararsız bir su buharı değil; propilen glikol, bitkisel gliserin, formaldehit, ağır metaller ve yüksek dozda sentetik nikotin tuzu vardır.

1. Propilen Glikol ve Gliserin: Sanayide antifriz ve sahne sisi yapımında kullanılan bu sıvılar, ısındığında akciğer zarını tahriş eden gazlara dönüşür.
2.  Formaldehit ve Akrolein: Cihazın içindeki tel kızardıkça ortaya çıkan bu iki madde, akciğer dokusunu doğrudan tahrip eden zehirli bileşiklerdir.
3. Ağır Metal Parçacıkları: Isıtıcı telden (coil) kopan kalay, kurşun, krom ve nikel tozları her çekişte hava keseciklerine yapışır.
4.  Nikotin Tuzları: Boğazı yakmasın diye kimyasalla yumuşatılan nikotin tuzları, içimi kolaylaştırdığı için çok daha derin çekilir ve damarları hızla büzer.

Akciğerlerin Elektronik Sigaradan Zarar Gördüğü Nasıl Anlaşılır?

Akciğerlerin elektronik sigara veya ıslatılmış tütünden zarar gördüğü, bir türlü geçmeyen kuru öksürük, merdiven çıkarken çabuk kesilme, göğüste batma hissi ve nefes alırken gelen hırıltı sesiyle anlaşılır.

Özellikle elektronik sigara içen gençlerde bu şikayetlerin yanına ateş, üşüme, bulantı ve hızlı kilo kaybı da eklenirse, ortada basit bir üşütme değil EVALI (akut akciğer hasarı) olabilir. Böyle bir tabloda cihazı hemen bırakmak ve vakit kaybetmeden Göğüs Hastalıkları uzmanına görünmek gerekir.