Düşük Doz Akciğer BT (Tomografisi): Nedir, Kimlere Önerilir ve Nasıl Çekilir?

Akciğer kanseri çoğu zaman sinsi ilerler; öksürük, nefes darlığı ya da kanlı balgam gibi belirtiler verdiğinde hastalık ileri evreye geçmiş olabilir. Klasik akciğer röntgeni ise 1 santimetreden küçük erken evre kitleleri her zaman göstermez. İşte bu noktada kullandığımız düşük doz akciğer tomografisi, henüz hiçbir şikayeti olmayan riskli kişilerde en ufak lekeleri bile yakalayarak hayat kurtarır.

Düşük Doz Akciğer BT Nedir?

Düşük doz akciğer BT (Bilgisayarlı Tomografi), normal göğüs tomografisine kıyasla %75 ila %90 daha az radyasyon vererek akciğer dokusunu incecik kesitlerle üç boyutlu görüntüleyen, ilaçsız ve ağrısız bir tarama yöntemidir.

Tıpta kısaca 'LDCT' olarak bilinir. Cihaz hastanın etrafında dönerken tek bir nefes tutma süresinde (ortalama 10-15 saniyede) tüm akciğeri baştan sona tarar. Bu sayede pirinç tanesi büyüklüğündeki nodülleri bile gözden kaçırmaz.

Düşük Doz Akciğer BT Kimlere Önerilir?

Düşük doz akciğer BT, 50 ile 80 yaş arasında olan, en az 20 paket/yıl sigara geçmişi bulunan aktif içicilere ya da sigarayı son 15 yıl içinde bırakmış kişilere yılda bir kez tarama amacıyla önerilir.

• 20 Paket/Yıl Sigara İçenler: 20 yıl boyunca günde 1 paket (veya 10 yıl boyunca günde 2 paket) sigara içmiş 50 yaş üstü kişiler en önemli risk grubudur.
• Sigarayı Bırakmış Olanlar: Uzun yıllar sigara içip son 15 yıl içinde bırakmış olanlarda risk hemen sıfırlanmadığı için yıllık tarama yapılması gerekir.
• Ailesinde Akciğer Kanseri Olanlar: Anne, baba veya kardeş gibi birinci derece yakınlarında akciğer kanseri öyküsü bulunanlar.
•  Mesleki Maruziyeti Olanlar: Maden, tersane, inşaat veya kimya işlerinde yıllarca asbest, radon gazı ya da yoğun toz solumuş çalışanlar.
•  Kronik Akciğer Hastaları: Uzun süredir KOAH veya akciğer sertleşmesi (pulmoner fibrozis) hastası olup nodül takibi gereken kişiler.

Düşük Doz Akciğer BT Nasıl Çekilir?

Düşük doz akciğer BT çekimi, damardan boyalı ilaç (kontrast madde) verilmeden ve aç kalmaya gerek olmadan, hastanın çekim masasında sırtüstü uzanıp sadece birkaç saniye nefesini tutmasıyla yapılır.

1.  Hazırlık: Aç kalmak gerekmez. Sadece üst kıyafetlerdeki metal düğme, fermuar veya kolyeler çıkarılır.
2.  Pozisyon: Hasta tomografi masasına sırtüstü yatar ve kollarını başının üstüne doğru kaldırır.
3.  Nefes Tutma ve Çekim: Masa cihazın içinden geçerken teknisyen derin bir nefes alıp 5-10 saniye tutmanızı ister. Çekim o birkaç saniyede biter.
4.  Taburculuk: Damar yolu açılmadığı ve ilaç verilmediği için çekim biter bitmez kalkıp günlük işlerinize dönebilirsiniz.

Düşük Doz BT ile Normal Akciğer Tomografisi Arasındaki Farklar Nelerdir?

Düşük doz BT ile normal akciğer tomografisi arasındaki en büyük fark, alınan radyasyon dozunun 5 kata kadar daha düşük olması ve çekim sırasında damardan ilaç verilmemesidir.

• Düşük Radyasyon Oranı: Normal bir göğüs tomografisinde yaklaşık 7 mSv radyasyon alınırken, düşük doz BT'de bu miktar sadece 1 - 1,5 mSv düzeyindedir.
• İlaçsız Çekim: Böbrekleri yorabilen veya alerji riski taşıyan damar içi boyalı ilaçlara bu taramada hiç gerek duyulmaz.
• Çekim Amacı: Düşük doz BT şikayeti olmayan riskli kişilerde erken evre nodül yakalamak içindir. Normal ilaçlı BT ise büyük kitlelerin damarlarla ilişkisini veya akciğere pıhtı atmasını (emboli) incelemek için kullanılır.

Düşük Doz Akciğer Tomografisinin Avantajları Nelerdir?

Düşük doz akciğer tomografisinin en önemli avantajı, akciğer kanserini henüz 1. evrede (çok küçük bir nodülken) yakalayıp hastaya tam iyileşme şansı vermesi ve kansere bağlı can kaybını %20'nin üzerinde azaltmasıdır.

Klasik röntgen filmlerinde kalbin veya kaburga kemiklerinin arkasına gizlenen küçük tümörler kolayca gözden kaçabilir. Düşük doz BT ise akciğeri dilim dilim taradığı için gizli nokta bırakmaz. Ayrıca aynı çekimde kalp damarlarındaki kireçlenmeyi ve amfizem başlangıcını da göstererek ek bir fayda sağlar.