Guatr

Guatr

GuatrGünümüzde en sık rastlanılan hastalıkların başında tiroid bozuklukları geliyor. Tiroidin eksik veya fazla salgılanması, çok ciddi sağlık problemlerine neden olabiliyor ve bireyin yaşam kalitesini büyük ölçüde düşürüyor.

Bu durumun en net göstergesi ise guatr hastalığı. Kadınlarda erkeklere oranla daha fazla görülen bu sağlık problemi, genellikle boyun şişliğiyle kendini gösteriyor ve değişik türleri bulunuyor. 

Grup Florence Nightingale Hastaneleri İç Hastalıkları Bölümü uzman doktorları guatr hastalığı nedir, nedenleri nelerdir? Hangi hasta grupları risk taşır, tanısı nasıl konur ve tedavi yöntemleri nelerdir, gibi pek çok soruya yanıt verdi. 

Guatr Nedir?

Boyunun ön alt bölgesinde bulunan tiroid bezinin az veya fazla çalışmasına bağlı olarak büyümesidir. İç salgı bezi olarak bilinen ve kelebek şeklini andıran tiroid, vücut üzerinde birtakım fiziksel ve kimyasal olayları gerçekleştirmekle sorumludur. Aşırı büyüdüğünde veya iltihaplandığında görevini tam olarak yerine getiremez ve guatr olarak adlandırılan hastalığa sebebiyet verir. 

Guatr Nedenleri Nelerdir?

İyot eksikliği, tiroid bezi iltihabı, nodül, hipertiroidi, hipotiroidi, tiroid kanseri guatr oluşmasına neden olan etkenler arasındadır. Tiroid bezinin simetrik veya asimetrik olarak büyümesi sonucu da oluşabilir. Bu nedenlere daha detaylı göz atarsak: 

Tiroid Kanseri: Kanser hücreleri, bezin içerisinde şişlik meydana getirerek hastalığın oluşumunu tetikleyebilir. 

Hipertiroidi: Tiroid bezinin salgıladığı tiroid hormonunun fazla salgılanması ve kanda fazla tiroid değerlerinin bulunması durumudur. Fazla hormon salgılanmasına bağlı olarak hastalık seyredebilir.

Hipotiroidi: Tiroid bezinin hormon üretimini azaltması sonucunda tiroid bezinde büyüme gerçekleşir ve bu durumda guatr oluşmasına kaynaklık edebilir.

Nodül: Tiroid bezi, bazı hastalarda nodül sebebiyle de büyüme yapabilir. Guatr hastalığına neden olan bez üzerindeki küçük şişlikler nodül olarak adlandırılır. 

Tiroid Bezi İltihabı: Tiroid bezi üzerinde oluşan iltihaplanma hastalığın oluşma riskini artıran başlıca etkenlerden birisidir. 

İyot Eksikliği: Yetersiz iyot alımına bağlı olarak tiroid hormonu ideal seviyesinden daha az salgılanabilir. Yani iyot eksikliği, direkt hipotiroid rahatsızlığıyla bağlantılı bir konudur.

Guatr Belirtileri Nelerdir?

Guatr hastaları, tiroid bezi az çalıştığında kabızlık, hareketlerde yavaşlık, güçsüzlük, ciltte kuruma, devamlı soğuktan çok çabuk etkilenme, kısık ses, saç dökülmesi, kilo alma ve nabzın düşmesi gibi çeşitli belirtilerden şikayet duyabilirler.Tiroid bezinin çok çalışması durumunda ise baş ağrısı ve baş dönmesi, yutma güçlüğü, bulantı, çarpıntı, ishal, ellerde titreme, sinirlilik, az adet görme, kilo kaybı, sık idrara çıkma, gün içerisinde sık terleme gibi belirtiler ön plana çıkabilir. 

İç-Dış Yaygın-Basit ve Zehirli Guatr Nedir?

Tiroid bezinin büyümediği ancak hormon dengesizliğinin söz konusu olduğu durumlara halk arasında “iç guatr” denir. Muayene sırasında kolayca tespit edilebilen türlerine ise “dış guatr” denir. İç guatr, aynı zamanda zehirli, hipertiroidli ve toksiktir. Genellikle basedow, su toplama ve iltihaplanma gibi bağışıklık sistemine bağlı hastalıkları yaşayan hastalarda daha sık görülür. Hormon düzeyi normal düzeyde olan nodülsüz guatr “basit”, bütün tiroid bezine yayılan hastalık türü ise “yaygın guatr”dır. 

Dikkat: Siz de Guatr Riski Taşıyor Olabilirsiniz! 

Guatr riski taşıyan hasta grupları arasında;

  • İyot eksikliği yaşayan Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölgesi insanları,
  • Radyasyona maruz kalanlar,
  • Sigara ve alkol kullananlar,
  • Enfeksiyon ve bağışıklık sistemi hastalığı olanlar,
  • Ailesinde guatr öyküsü bulunanlar yer alır.  
  • Gebeler ve menopoz dönemine giren 50 yaş ve üzeri kadınlarda da guatr görülme riski fazladır.

Gebelik Öncesi Tiroid Ölçümü Mutlaka Yapılmalı!

guatrÇocuk sahibi olmayı bekleyen kadınların tiroid değerleri, bebeğin sağlıklı gelişimi açısından mutlaka önemlidir. Tiroid değerlerinde görülebilecek eksiklikler, bebeğin zeka ve bedensel gelişimini olumsuz yönde etkileyebilir. Bu nedenle gerek anne olmak isteyen gerekse anne olmaya hazırlanan hamile kadınların tiroid değerlerinin takibi mutlaka yapılmalı ve aksi durumda hekim tarafından gerekli tedavi yöntemi uygulanmaya başlanmalıdır.

Tiroid Hormonunun Anormalliği Cinsel Yaşamı Etkiliyor!

Tiroid hormonunun anormal çalışması, kadının ve erkeğin cinsel yaşantısını da etkiler. Tiroid, üreme fonksiyonlarının devamlılığı açısından gerekli bir hormondur. Hipotiroidi veya hipertiroidi durumunda, seks hormonlarında ve bu hormonları kanda taşınan proteinler üzerinden birtakım değişimler gözlenebilir. Tiroid azlığı veya çokluğu, erkeğin libidosunda azalmalara ve göğüslerde büyümeye neden olabilir. Hipertiroidi, sperm hareketliliğinde bozulmalara, erken boşalma-geç boşalma gibi birtakım ereksiyon değişimlerine; hipotiroidi de sperm şekil bozuklarına yol açabilir. Tiroid azlığı ve çokluğu yaşayan kadınların ise cinsel isteksizliğinin yanı sıra menstrual döngüsünde sıkıntılar görülebilir.

Guatr Tanısı: Ultrasonografik İnceleme ve Hormon Ölçümü 

Hastalığın tanısı için öncelikle hastanın boyun kısmı hekim tarafından muayene edilir. Ancak kesin tanı için kan testi yardımıyla tiroid değerlerine bakılır ve ultrasonografik inceleme yapılır. Tüm bu tanı ve tetkik işlemlerinden sonra gerekirse sintigrafi adındaki film çekilir veya tiroid bezinden ince iğnelerle biyopsi alınır.

Guatr Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Hastalığın tedavisi düzeyine ve türüne göre ilaç, radyoaktif ve cerrahi işlem olmak üzere 3 farklı şekilde gerçekleştirilir. 

1) İlaç Tedavisi: Hastada hormon artışı veya hormon azalışı saptanmışsa guatr ilacı verilerek hormonların baskılanması sağlanır. Belirli bir süre ilaç tedavisi uygulandıktan sonra tedaviye cevap alınamamışsa cerrahi operasyona veya iyot tedavisine geçilebilir. 

2) Radyoaktif İyot Tedavisi: Tiroid bezinin fazla çalıştığı durumlarda iyot tedavisine başvurulabilir. Halk arasında atom tedavisi olarak da bilinen bu yöntemde, radyoaktif iyot ağız yoluyla verilir, bağırsaklarda emildikten sonra tiroid bezine tutunur. Böylelikle iyot, hücreleri tahrip ederek tiroid bezini büyümesine engel olmaya çalışır. 

3) Cerrahi Tedavi: Hormon seviyeleri normal olmasına karşın hastada nodül tespit edilmişse cerrahi işlem uygulanır. Solunum-yutma problemleri ve kanser şüphesi olduğu zaman guatr ameliyatı yapılması gerekebilir. Cerrahi operasyonla tiroid bezinin önemli bir kısmı veya tamamı çıkartılır. 

Her hastalıkta olduğu gibi guatr rahatsızlığında da erken teşhis yaşam kalitesini artırır. Bu nedenle hiçbir sebep olmamasına rağmen belirli dönemlerde tam teşekküllü bir hastanede check-up işlemleri yaptırılmalı ve yapılan tetkikler sonucunda belirli bir hastalık tespit edilmişse tedavi uygulamalarına hemen geçilmelidir. 

İleri Tıbbi Uygulama Merkezlerimiz ve Bölümlerimiz