Fıtık Nedir?

Fıtık (Herni) Nedir?

Halk arasında fıtık olarak bilinen herni, kas ve dokularda var olan boşluklara iç organların girmesi ile oluşur. Potansiyel tehlikeleri bulunan fıtıklar oluşum yerine göre farklı belirtiler göstererek kişinin yaşam kalitesini düşürür. Fıtık, çoğunlukla ağır yük kaldırmak, fiziksel güç kullanımı gerektiren meslek gruplarında çalışmak, uzun süre ayakta kalmak, kronik öksürük, ıkınmak, hızlı kilo değişimleri ve gebelik gibi nedenlerden oluşur. Fıtık oluşumundan korunmak her zaman mümkün olmasa da hareketli yaşam tarzı, düzenli egzersiz, aşırı ıkınmadan kaçınmak, doğru postür ile hareket etmek, sigara tüketiminin bırakılması, öksürük gibi rahatsızlıkların kronikleşmeden tedavi edilmesi gibi basit önlemler fıtık oluşma riskini azaltabilir. Fıtık denince akla ilk olarak bel fıtığı gelse de fıtığın oluşum yerine göre pek çok farklı çeşidi bulunur.

Fıtık (Herni) Nedir?

Fıtık, bir organın yerinde durmasını sağlayan kas ya da dokuların arasındaki boşluklara iç organın bir kısmının girmesiyle oluşur. İç organın doğal ortamından dışa doğru yer değiştirmesiyle oluşan fıtık, deri altında şişlik varlığı ile karakterizedir. Ancak bel ve boyun fıtıkları organların değil, omurlar arasındaki disklerin doğal pozisyonlarını kaybetmesiyle oluşur. Tedavi edilmeyen fıtıklar zaman içinde büyür ve neden olduğu yakınmalarda artış görülür. Tedavinin zorlaşmasına neden olan bu durum, fıtığın tekrarlama riskini de artırır. Fıtığa bağlı olarak oluşan semptomlar, fıtığın türüne göre farklılık gösterse de karın bölgesinde oluşan fıtıklar çoğunlukla cilt altında şişlik ve bölgesel ağrı ile karakterizedir. Boyun ve bel fıtıkları ise kol ve bacaklarda ağrı hissi, güçsüzlük ve hissizlik gibi belirtilere neden olur.

Kasık Fıtığı Nedir?

Tıpta inguinal herni olarak tanımlanan kasık fıtığı, kadınlara oranla erkeklerde yaklaşık 3 kat daha fazla görülür. Yenidoğanlar da dahil olmak üzere hemen her yaşta oluşabilen bu fıtık türü bel, karın, kasık ve testislerde ağrı hissedilmesine yol açar. Yenidoğanlarda ve çocuklarda oluşan herni türlerinin tedavileri çocuk cerrahları tarafından yapılırken yetişkinler, genel cerrahlar tarafından opere edilir. Çocuk cerrahisinde en sık yapılan ameliyatlardan biri olan kasık fıtığı operasyonu sonrasında fıtık tamamen iyileştirilebilir. Tüm fıtık türlerinin %75'ini oluşturan kasık fıtığı, karın duvarında var olan yırtık ya da defektin içine karın içi (intraabdominal) dokuların girmesiyle oluşur. Kasık bölgesinde şişlik ile kendini belli eden bu fıtık türünde şişlik, kişi ayağa kalktığında ya da öksürdüğünde belirginleşir ve elle içeri doğru itildiğinde ya da kişinin yatmasıyla kaybolur. Erkeklerde spermatik kordun ve kadınlarda uterusun normal pozisyonunda kalmasını sağlayan ligamentum rotundumun adlı bağın geçtiği açıklık, internal ring olarak tanımlanır. Bu bölge karın duvarına göre çok daha zayıf bir yapıya sahiptir. Dolayısıyla aşırı ıkınmak, ağır kaldırmak, sürekli öksürmek ve prostat büyümesi gibi sebepler, indirekt herni olarak da bilinen kasık fıtığı türüne neden olabilir. En sık rastlanan kasık fıtığı türü olan indirekt herni varlığında bağırsağın bir bölümü bu boşluğa girerek sıkışır ve deri altında şiş bir görünüme neden olur. Direkt inguinal herni ise internal ring adlı bölgenin iç tarafında oluşur. İndirekt herni ile benzer nedenlerden dolayı oluşan direkt inguinal herni, erkek çocuklarında testisin aşağı inmesine bağlı olarak karın içinde oluşan boşlukta oluşur. Alanın büyüklüğüne göre bu boşluğa bağırsak girerek fıtıklaşabilir. Bazı vakalarda alan bağırsakların giremeyeceği kadar dar olsa da bu bölgede sıvı birikimine bağlı olarak da fıtık oluşabilir.

Göbek Fıtığı Nedir?

Göbek fıtığının temel sebebi doğumdan hemen sonra bağlanarak kapatılan göbek kordonunun olduğu bölgedir. Göbek deliğinin olduğu alandaki kasların zayıf olması durumda görülen göbek fıtığı, hemen her yaşta oluşabilir. Bebeklik döneminde oluşan göbek fıtığı, kendiliğinden iyileşebilse de bazı durumlarda cerrahi müdahale gerekebilir. Göbek deliğinin kaslar tarafından örtülememesine veya bu bölgenin zorlanmasına bağlı olarak çocukluk döneminde de göbek fıtığı oluşabilir. Yetişkinlerde göbek fıtığının görülme oranı %8'dir. Prostat büyümesi bulunan erkeklerde ve doğum yapan kadınlarda daha sık görülen göbek fıtığı kilolu, hızlı kilo veren, ağır spor yapan, ağır yük taşıyarak çalışan kişilerde de görülür. Kronik öksürük varlığı da göbek fıtığı oluşumunda rol oynar. Göbek fıtığı tedavisinin tek yolu cerrahi girişimdir. Kendiliğinden iyileşmesi mümkün olmayan göbek fıtığının erken dönemde tedavi edilmesi çok daha kolaydır.

Bel Fıtığı Nedir?

Tıp dilinde lomber disk hernisi olarak bilinen bel fıtığı, kişinin yaşam kalitesini oldukça düşüren rahatsızlıklardan biridir. Lomber ya da farklı bir deyişle bel bölgesinde 5 adet omur bulunur. Bu omurlar arasında kişiye esneklik kabiliyeti kazandıran diskler bulunur. Omurlar arasında yastık görevi gören diskler, omurga hareketlerini kolaylaştırmasının yanı sıra vücut ağırlığının omurga üzerinde eşit dağılmasını da sağlar. Yaklaşık 4 ila 6 mm. kalınlığında olan diskler, jel benzeri bir yapıya sahiptir. Yaşın ilerlemesine bağlı olarak disklerde mikroskobik ölçüde yıpranmalar oluşur. Çoğunlukla bel bölgesindeki son iki omur arasında oluşan bel fıtığı; bel ağrısı, ayak ve bacaklarda ağrı, uyuşma, güçsüzlük ve yürümede zorluk gibi belirtilere yol açar. Öykünün dinlenmesinin ardından yapılan klinik muayene ile tanısı koyulabilen bel fıtığında hekim, gerekli gördüğünde tanıyı netleştirmek için MR görüntülemesi isteyebilir. Bazı durumlarda istirahat, fizik tedavi, egzersiz ve ilaç kullanımıyla iyileştirilebilen bel fıtığı çoğunlukla parsiyel diskektomi ya da diskektomi yöntemleri ile cerrahi olarak tedavi edilir.

Boyun Fıtığı Nedir?

Boyun bölgesinde yer alan omurların arasında jel benzeri yapıya sahip olan diskler bulunur. Boyun hareketlerinin yapılabilmesine olanak tanıyan diskler, yırtılma, zedelenme ya da yıpranmaya bağlı olarak normal pozisyonunu kaybeder. Omurların arasından diskin bir kısmının dışa doğru kayması sonucunda bölgeden geçen sinirler sıkışır. Servikal disk hernisi olarak da bilinen boyun fıtığı varlığında kişi, kollarında ağrı ve sızı hisseder. Kollarda his kaybı ve güçsüzlük de boyun fıtığı varlığında yaygın görülen belirtiler arasında yer alır. Nadiren de olsa bazı vakalarda bacaklarda da güçsüzlüğe yol açabilen boyun fıtığının tanısı için hastanın ayrıntılı anamnezi alındıktan sonra fizik muayene yapılır. Ardından radyolojik görüntüleme yapılarak fıtığın pozisyonu ve oluşum şekli görüntülenir. Çoğunlukla fizik tedavi uygulamaları ve ilaç kullanımıyla tedavi edilebilen boyun fıtığı, şiddetli vakalarda ameliyat ile tedavi edilir. Diskektomi yöntemiyle yapılan operasyon sonrasında hasta 24 saat içinde evine gönderilebilir.

Kesi Yeri Fıtığı Nedir?

Ameliyat fıtığı olarak da bilinen kesi yeri fıtığı, tıp dilinde insizyonel herni olarak tanımlanır. Geçirilen açık ya da kapalı operasyonlardan sonra dikiş bölgesinde gelişen bu fıtık türünün tek tedavi yolu ameliyattır. Cilt, altındaki doku ve kasların kesilmesine neden olan operasyonlar sonrasında iç organların zayıflamış olan bu bölgeye girmesiyle oluşur. Açık ameliyatlarda %20 ila %40 oranında tekrarlayabilen insizyonel herni, kapalı ameliyat olarak da bilinen laparoskopik cerrahi sonrasında çok daha düşük oranda tekrar edebilir. Kesi yeri fıtığı da fıtık oluşumunun büyüklüğüne göre açık ya da laparoskopik olarak yapılabilir.
Fıtık Ameliyatlarını Hangi Bölüm Yapar?
Anatomik bir probleme yol açan fıtıkların çoğunlukla tek tedavi yöntemi ameliyattır. Açık ve kapalı olarak yapılabilen herni operasyonlarının ardından kişi, çoğunlukla ertesi gün taburcu edilir. Yenidoğanlarda ve çocuklarda oluşan fıtıklar, çocuk cerrahisi bölümü hekimleri tarafından opere edilir. Yetişkinlerde görülen fıtıkların tedavisi ise genel cerrahi ve nöroşirürji bölümü hekimlerince yapılabilir.
Fıtık ile ilgili merak ettiğiniz konuları Grup Florence Nightingale Hastaneleri’nin uzman ekibine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Bize ulaşmak için web sitemizde yer alan iletişim formunu kullanabilir ya da 444 0436 numaralı telefonu arayabilirsiniz.

İlgili Yazılar: