Epilepsi

Epilepsi Epilepsi

Hemen her yaş grubunda ortaya çıkabilen epilepsi; geçici olarak sinir hücrelerinde meydana gelen anormal aktivitedir ve asla bulaşıcı değildir. Kimi durumlarda yaşanabilen tek bir nöbetse; bireyin hasta olduğunu göstermez. 

Epilepsi nedir?

Toplumumuzda "sara hastalığı" olarak da bilinen epilepsi; beyinde gerçekleşmekte olan elektriksel faaliyetlerin normal işleyişinin dışına çıkması sonucu ani elektriksel boşalımların yaşanmasıyla oluşuyor. Genellikle nöbetler halinde varlığını gösteren hastalık; hastaların günlük yaşantısını oldukça zorlaştırıyor. Ancak gelişen tıbbi olanaklar sayesinde epilepsi hastalığı farklı yöntemler aracılığıyla tedavi edilebiliyor. Yenidoğandan itibaren her yaş grubunda rastlanabilen hastalığın farklı çeşitleri bulunuyor. 

Epilepsi çeşitleri nelerdir?

Çeşitlerini farklı gruplarda incelemek gerekmektedir; 

Çocukluk çağı epilepsileri

  • İyi Huylu Ailesel Bebeklik Çağı Epilepsisi: Yenidoğan ve küçük bebeklerde rastlanır. Bebekte hastalığın görülme olasılığını kalıtsal faktörler belirler. Kısa süreli tedavi sonrası hastalıktan kurtulmak mümkündür.
  • İnfantil Spazm: 1 yaş öncesi çocuklarda görülür. Vücudun genelinde kasılmalar halinde kendini gösterir. Beyinde oluşan hasarlardan veya metabolik nedenlerden dolayı ortaya çıkar. Nöbetlerin nedeni saptanamadığında bu tür "West Sendromu" olarak adlandırılır. ACTH iğne tedavisi ile hastalık kontrol altına alınabilir.
  • İyi Huylu Rolandik Epilepsi: En sık rastlanan çocukluk çağı epilepsi türüdür. Genellikle ergenlik çağından sonra etkisini yitirir. Hafif nöbetler, uyku aralarında konuşamama, dudağın bir tarafa yönelimi ve ağızdan salya gelmesi gibi belirtilere sahiptir. Bazı hastalarda şuur kaybı da görülebilir.
  • İyi Huylu Oksipital Lob Epilepsisi: Çocukluk çağında sık karşılaşılan bir diğer türdür. Geç ve erken türleri bulunur. Görsel bozukluklar, uzun süre aynı noktaya sabitlenen bakışlar, mide bulantısı, kusma ve nöbet sonrası baş ağrısı gibi belirtileri vardır. Ergenlikle birlikte kendiliğinden atlatabilen bir epilepsi çeşididir.
  • Absans Epilepsisi: İlkokul çağındaki çocuklarda sıklıkla görülebilir. 5 saniye ile 1 dakika arasında süren dalgınlıklar ile kendisini belli eder. Gözlerde kayma olabilir. Bazı çocuklarda büyük nöbetlere neden olabilir. Genellikle bu epilepsi türü de ergenlikle birlikte atılır.

Ergenlik çağında ve yetişkin bireylerde ortaya çıkan epilepsiler

  • Temporal Lob Epilepsisi: Genellikle yetişkinlerde görülen epilepsi türlerindendir. Şakak bölgesinden çıkan nöbetler sonucu kişide davranış bozuklukları, tuhaf durumların hatırlanması, şuur kayıpları ortaya çıkabilir. Genelde hafif nöbetler halinde görülür. Ancak bazı hastalarda büyük nöbetlere de sebep olabilir.
  • Juvenil Myoklonik Epilepsi: Ergenlik döneminde rastlanan bir epilepsi türüdür. Sabah saatlerinde irkilmeler halinde ortaya çıkar. Hasta nöbet sırasında elindeki eşyaları aniden düşürebilir. Bunun haricinde daha büyük krizler de ortaya çıkabilir. Uzun süreli bir tedavi sonucunda iyileşme ihtimali yüksektir.

Diğer epilepsi türleri

  • Frontal Lob Epilepsisi: Beynin ön kısmında meydana gelen bir türdür. Adını beynin bu bölgesinde bulunan frontal lobdan alır. 
  • Fotokonvulsif Epilepsi: Işığa duyarlı olarak oluşan ve çok nadir rastlanan bir türdür. Hastada sık sık nöbetler görülmüyorsa televizyon, bilgisayar ve gün ışığına maruz kaldığı anlarda gerekli önlemler alınarak kriz önlenebilir.

Epilepsi belirtileri nelerdir?

En önemli belirtisi sürekli tekrarlayan nöbetlerdir. Bu nöbetler temel olarak kısmi nöbetler ve genelleşmiş nöbetler olmak üzere ikiye ayrılır.

Kısmi nöbetler

Kısmi nöbetler; basit kısmi nöbetler ve karmaşık kısmi nöbetler olmak üzere iki başlıkta ele alınıyor.

Basit kısmi nöbetler

Basit kısmi nöbetlerin kendisi birer nöbet olabileceği gibi aynı zamanda daha büyük bir nöbet geleceğinin habercisi olarak da değerlendirilebiliyor. Bu gibi durumlarda hastaların şiddetli bir nöbete maruz kalmadan önce çevreden yardım isteme imkanı bulunuyor. Bilinç kaybının görülmediği bu nöbet türünde aşağıdaki belirtilere rastlanabiliyor:

  • Genel bir tuhaflık hissi
  • Karından yükselen bir his
  • Deja-vu
  • Koku ve tad alma duyularında değişiklik
  • Kollarda veya bacaklarda karıncalanma
  • Ani duygu durum değişiklikleri
  • Vücudun herhangi bir yerinde sertlik veya seğirme

Karmaşık kısmi nöbetler

Karmaşık kısmi nöbetler sırasında hastada farkındalık duygusu ortadan kalkıyor. Bilinçsizce yapılan vücut hareketleri karmaşık kısmi nöbet belirtileri olarak değerlendiriliyor. Bu vücut hareketleri arasında:

  • Dudaklara vurmak
  • Elleri ovuşturmak
  • Garip sesler çıkartmak
  • Kol çevirmek
  • Kıyafetler giymek
  • Gereksiz yere nesnelerle uğraşmak
  • Duruş bozukluğu
  • Gereğinden fazla çiğnemek ve yutkunmak bulunuyor.

Karmaşık kısmi nöbet geçiren hastalar genellikle atak sonrası yaptıklarını hatırlamıyor. Benzer şekilde atak anında hastalar dışarıdan gelen uyarılara cevap veremiyor.

Genelleşmiş nöbetler

Bu tip epilepsi nöbetleri kendi içinde 6 farklı başlıkta ele alınıyor.

Epilepsi 1. Absans Nöbetler: Bu nöbet türünde hasta ilk 15 saniye içinde farkındalığını kaybediyor. Bu durumda hastanın dudaklarına, gözlerine vurduğu veya sabit bir noktaya uzun süre baktığı görülüyor.

Gün içinde birçok kez tekrar edebilen bu durum ilkokul çocuklarının okul performanslarını olumsuz yönde etkiliyor.

2. Miyoklonik Nöbetler: Genellikle uyku sonrası ilk saatlerde ortaya çıkan bu nöbet türünde hastanın vücudunda anlık olarak elektriğe kapılmış görüntüsü oluşuyor. Bu şekilde sarsılarak nöbet geçiren bireylerde genelde bilinç kaybı yaşanmıyor.

3. Klonik Nöbetler: Miyoklonik nöbet belirtilerine benzer özelliklere sahip olan klonik nöbetler sırasında hastalarda bilinç kaybı görülebiliyor.

4. Atonik Nöbetler: Ani rahatlama durumunu ifade eden nöbet türü olarak biliniyor. Vücutta bulunan tüm kaslar bir anda gevşeyerek hastanın ani bir şekilde yere düşmesine veya istem dışı kendisine zarar vermesine neden olabiliyor.

5. Tonik Nöbetler: Tonik nöbetler; atonik nöbetlerin tam tersine kasların aniden sertleşmesine neden oluyor. Bu durum kişide denge kayıplarına ve yaralanma riskine neden oluyor.

6. Tonik - Klonik Nöbetler: Bu tip nöbetler toplumun genel olarak epilepsi krizi olarak tanımladığı durumları kapsıyor. İlk başta vücut kaslarının sertleşmesinin ardından kollarda ve bacaklarda seğirme ve bilinç kaybı görülüyor.

Bu tip nöbetler bazı durumlarda birkaç dakikada sona ererken bazı durumlarda çok daha uzun sürebiliyor.

Epilepsi neden olur?

Hayatın her döneminde ortaya çıkabilen epilepsi hastalığı en çok çocuklarda ve yaşlılarda görülüyor. Vakaların yüzde 50'sinden fazlasında belirgin bir nedene rastlanamazken; bazı durumlarda etkili olan belirgin epilepsi nedenleri aşağıdaki şekilde sıralanabilir:

  • Doğum travmaları
  • Doğum öncesi ve sonrasında gerçekleşen enfeksiyonlar
  • Santral sinir sistemi enfeksiyonları
  • Kazalar
  • Beyin tümörleri
  • Serebrovasküler hastalıklar
  • Aşırı alkol kullanımı
  • Yoğun stres ve uykusuzluk
  • Bilgisayar vb. ekranlar nedeniyle uzun süre parlak ışığa maruz kalma

Bunların haricinde genetik faktörlerin de etkili olduğu epilepsi hastalığında ailede bu hastalığı taşıyan başka bireylerin olup olmaması büyük bir önem taşıyor.

Epilepsi tedavisi nasıl olur?

Epilepsi tedavisinde ilk olarak doğru tanı konulması gerekiyor. Birçok hasta hayatı boyunca sadece bir kere epilepsi nöbeti geçirerek hastaneye başvuruyor. Nöbetin tekrarlamaması durumunda hastanın düzenli bir tedaviye ihtiyacı kalmıyor. Bunun haricinde belli aralıklarla oluşan nöbetleri kontrol altına almak adına hastalara antiepileptik ilaç tedavileri uygulanıyor. Genellikle düşük dozlu epilepsi ilaçları ile başlayan bu tedavilerde zaman içinde uzman hekim tarafından doz artırımı yapılıyor. İlaçların düzenli bir şekilde kullanılması nöbetleri kontrol altına alma konusunda büyük bir önem taşıyor. Bazı epilepsi hastaları ilaç ile tedavi edilebiliyor olsa da büyük bir çoğunluğu ilaca karşı direnç gösteriyor. Bu gibi durumlarda cerrahi müdahaleye başvurmak gerekiyor

Hangi durumda epilepsi ameliyatı önerilir? 

Epilepsi ameliyatı öncesi cerrahi operasyona aday gösterilen hastalarda ilk olarak ilaca karşı direnç şartı aranıyor. Düzenli bir şekilde ilaç kullanımı sonucunda kesilmeyen nöbetler; ameliyat sonucunda bütünüyle ortadan kalkabiliyor. Ameliyat olan hastaların yüzde 50'sinde bu başarı sağlanırken; tüm cerrahi operasyonlarda olduğu gibi epilepsi ameliyatında da bazı riskler bulunuyor. Bu riskler arasında hastaların en çok endişe ettiği durum olarak ilk sırada nöbetlerin hiç bir şekilde kesilmemesi ve epilepsi hastalığının çözümsüz hale gelmesi yer alıyor.

İleri Tıbbi Uygulama Merkezlerimiz ve Bölümlerimiz

/* */