Pet-CT

PET-CT nedir?

PET-CT vücutta hastalıklardan kaynaklanan metabolik değişikliklerin  radyoaktif bileşikler  (radyofarmasötikler) kullanarak görüntülendiği bir moleküler görüntüleme yöntemidir. Kanser, kalp hastalıkları ve bazı nörolojik hastalıkların erken tanısı, uygun tedavinin belirlenmesi ve  planlanması, tedavi yanıtının değerlendirilmesinde  önemli katkılar sağlar. PET-CT görüntülemesinde fonksiyonel ve yapısal değişiklikler birarada değerlendirilebilir.

PET-CT nasıl çalışır?

PET-CT tek seferde tek bir ekipmanla elde edilen Pozitron Emisyon Tomografi (PET) taraması ve Computed Tomography (Bilgisayarlı Tomografi) taramasının bir kombinasyonudur. PET taraması vücudun metabolik aktivitesi ve fizyolojisi hakkında önemli bilgiler sağlarken CT görüntüleri de vücuttaki anatomik değişikliklerin belirlenmesini sağlar. Kanser hücreleri normal hücrelerden daha yüksek metabolik hızlara sahiptir  ve bunlar PET taramasında daha yoğun alanlar olarak ortaya çıkar. Kanser başta olmak üzere birçok nörolojik hastalık ve kalp hastalığı vücudun biyolojik süreçlerini değiştirir. PET bu değişiklikleri genellikle herhangi bir şikayet (semptom) oluşmadan  önce erken evrelerde keşfedebilir. 

Tarama  başlamadan önce bir radyofarmasötik  hastaya enjekte edilir. 

Radyoaktif madde genellikle kanser türüne göre değişiklik göstermekle birlikte günümüzde kanser görüntülemesinde en sık kullanılan radyofarmasötikler Flor 18-Fluorodeoksiglukoz (18F-FDG)  ve Galyum-68 işaretli peptid bileşikleri (Ga-68 DOTA-TATE veya Ga-68 PSMA) dir.

PET tarayıcılar radyoaktif maddenin yaydığı sinyalleri algılar ve kaydeder. Bu sinyaller daha sonra bir bilgisayar aracılığıyla gerçek görüntülere  dönüştürülür. Tarama çoğu hasta için yaklaşık 20 dakika sürer.

PET-CT ne amaçla kullanır?

Onkolojide PET-CT

PET-CT, görüntülemede  kullanılan radyoaktif bileşiklere afiniteli kanser türünün mevcut olup olmadığını, vücuttaki yayılımını belirlemede ve  tedavi planlama ve  yanıtı değerlendirmede etkilidir. Tek bir görüntüleme ile tüm vücudun görüntülenmesi önemli bir avantajdır.

Özellikle etkili olduğu kanser türleri arasında akciğer, baş ve boyun kanserleri, meme kanseri, kolorektal kanserler, özofagus, mide kanserleri, nöroendokrin kanserler, lenfoma, melanoma, jinekolojik kanserler, sarkomlar, mesane  ve prostat  kanserleri yer alır. Diğer bir çok kanser türünde de hastalığın farklı grup ve dönemlerinde kullanılmaktadır. Kanser tedavisine en önemli katkısı hasta için en uygun tedavinin seçilmesinde yol gösterici olması ve  gereksiz tedavileri önlemesidir.

1.Erken teşhis

PET-CT insan vücudundaki bazı kanser kuşkulu dokuların metabolik aktivitesinin değerlendirilmesini ve tümörlerin iyi huylu veya kötü huylu olarak karakterize edilmesini sağlar. Görüntülemede iyi huylu olarak tanımlanan dokularda gereksiz biyopsi işlemlerini engellerken, kötü huylu olma olasılığı yüksek tümörlerde biyopsiye rehberlik ederek tanıya katkı sağlar.

2. Kanserin evrelemesi

Birçok kanser türünde hastalığın tüm vücuttaki yayılımını belirlemede son derece etkindir. Metastatik hastalığın varlığının veya yokluğunun doğrulanması  hasta için en uygun tedavinin de seçilmesini  sağlar.

3.Nükslerin saptanması

Kanser tedavisi uygulanmış hastalarda nükslerin erken dönemde saptanmasında özellikle radyoterapi ve cerrahi tedavilerden sonra vücutta meydana gelen değişikliklerin kanser nüksünden ayırdedilmesinde en etkin görüntüleme tekniğidir. Takiplerinde tümör belirteçlerinde yükselme saptanan ancak konvansiyonel görüntüleme teknikleri ile nüks kaynağı saptanamayan hastalarda nüksün tesbiti ve uygun tedavinin belirlenmesinde önemli rol oynar.

4.Radyoterapi tedavisinin planlanması

Radyoterapi veya ışın tedavisinde radyasyon verilecek canlı tümör hücresi alanları PET-CT ile yapılacak görüntüleme ile en doğru şekilde belirlenebilmekte ve tedavi etkinliği artırılırken gereksiz olarak sağlıklı dokulara verilebilecek radyasyon engellenerek yan etkilerin azalması sağlanmaktadır. 

5.Tedavi etkinliğinin değerlendirilmesi

PET-CT kanser tedavisi sonrası tedavi etkinliğinin BT veya MR gibi görüntüleme yöntemlerinden önce değerlendirilmesini sağlayan bir görüntüleme yöntemidir. Bu alandaki üstünlüğü kanser dokusunda yapısal olarak küçülme başlamadan önce kanserli hücre ölümünden kaynaklanan metabolik değişiklikleri saptamasından kaynaklanır. Tedavi öncesi, tedavi arasında ve sonrasında alınan görüntüler karşılaştırılarak kanser dokusundaki tedaviye bağlı değişiklikler ayırdedilebilir. 

Nörolojik hastalıklarda PET-CT

PET-CT teknolojisinin  metabolik değişiklikleri belirleyebilme kabiliyeti beyindeki  epileptik odakların lokalize edilmesinde, Alzheimer hastalığının ve  diğer demans türlerinin tanısında önemli rol oynar.

Kalp-damar hastalıklarında PET-CT

Miyokard dokusunda hem perfüzyonu hem de metabolik aktiviteyi göstererek koroner arter tıkanıklıklarının neden olduğu  azalmış kan akımı olan  bölgeleri tespit etmede ve kalp kasında meydana hasarı belirlemede  kullanılabilir. Bu bilgi daha önce miyokard enfarktüsü geçirmiş ve tedavi planlanan hastalar için  önemlidir.

PET-CT randevunuza gelirken

  • PET-CT taramaları için kullanılan radyofarmasötik  her hasta için özel olarak hazırlanır ve kısa yarı ömürlü maddeler olduklarından zaman ile  hızlıca yok olurlar. Bu nedenle taramanıza  zamanında gelmeniz önemlidir. 
  • Taramanızdan önceki gün yorucu egzersiz veya fiziksel aktiviteden kaçının. 
  • Doktorunuz tarafından sıvı kısıtlaması olmadıkça en az 8-10 bardak su için.
  • Şeker hastalığı nedeniyle insülin ve oral antidiyabetik ilaçlar kullanıyorsanız randevunuzu alırken doktorunuzu bilgilendirin. 
  • 18F-FDG PET-CT çekiminden önce en az 6 saat aç kalmanız gerekmektedir. Bu sürede su içmenizde sakınca yoktur. Açlık süreniz randevu saatinize göre ayarlanacaktır.
  • Görüntüleme için gelirken soğuğa maruz kalmanız  görüntü kalitenizi etkileyebilir. 
  • PET-CT hamilelerde uygulanmaz. Emziriyorsanız, hamileyseniz veya hamile olabileceğinizi düşünüyorsanız lütfen randevunuzdan önce PET-BT bölümünü arayıp bilgilendirin.
  • Randevunuza gelirken önceden yapılmış olan  görüntülemelerinizin (CT, MR, PET-CT) rapor ve CD’ lerini,  patoloji sonuçlarınızı getirmeyi unutmayın. 

PET-CT görüntülemesi için geldiğinizde

  • Nükleer tıp hemşiremiz sizi enjeksiyon odasına götürecek sizden çekime girebilmeniz için aydınlatılmış onay formunu okuyup imzalamanızı isteyecektir. Daha sonra  tıbbi  geçmişinizi öğrenmek amacıyla bazı soruları yanıtlamanız istenecektir.
  • Radyoaktif madde enjeksiyonunuz yapılmadan önce  kan şekeri seviyesi ölçülür.
  • Kan glikoz seviyesinin 70mg / dL ve 200mg / dL arasında olması gereklidir. Kan şekeri seviyeniz önerilen seviyelerin dışındaysa veya testinizden önce özel talimatları izlemediyseniz (özel diyet, ilaçlar, açlık süresi, vb.), randevunuzun yeniden planlanması gerekebilir.
  • Enjeksiyon  sonrası radyoaktif maddenin vücudunuzda dağılması için size ayrılan dinlenme odasında yaklaşık  60 dakika beklemeniz gereklidir.

PET-CT görüntülemenizden sonra

  • PET-CT'de kullanılan radyofarmasötikler kısa ömürlüdür.  Bu nedenle ailenize ve çevrenizdekilere  radyasyon güvenliği açısından ciddi bir risk oluşturmaz. Ancak yaklaşık 12 saat boyunca radyasyon maruziyeti riskli olan özellikle küçük çocuklar ve hamile kadınlar ile gereksiz uzun süreli temastan kaçının.
  • Radyoaktif madde idrar yolu ile atıldığından görüntülemenin yapıldığı gün tuvaleti kullandıktan sonra sifonu birkaç kez çekin ve  ellerinizi iyice yıkayın
  • Görüntülemenizden  sonra bol miktarda sıvı tüketin ve idrarınızı sık sık yapın. Bu uygulama vücudunuzda  kalan radyoaktiviteyi vücudunuzdan temizlemenize yardımcı olur.

Paylaş

İleri Tıbbi Uygulama Merkezlerimiz ve Bölümlerimiz