Serviks Kanser Taraması

Serviks kanseri, serviks hücreleri HPV ile enfekte olarak anormalleşmeleri ve yavaşça kanser hücrelerine dönüşmeleri sonucu ortaya çıkar. Servikal tarama bu anormal hücreleri bulunduran kadınları henüz tedavi edilebilir erken kanser öncesi evredeyken bulmak için yapılır.

Kimler taranmalıdır?

Türkiye'de servikal tarama 20 ile 65 yaş arasındaki tüm kadınlara yapılmalıdır. Ülke ve kültürel nedenler dolayısıyla bu test cinsel ilişki yada evlilik sonrası yapılmaktadır. Menapoza girmiş olmak, tüplerini bağlatmış olmak ya da cinsel yaşamı olmamak smear alınmamasını gerektirmez. Doktorunuz bu konuda size yardımcı olacaktır.

Ne sıklıkta Smear yapılmalı?

Türkiyede bu konuda oluşmuş kesin bir takvim bulunmasa da doktorunuz aksini önermediği sürece 20 yaşından sonra yıllık smear testleriniz yaptırmanız önerilir. Smear verme sıklığınızın uzatılması ve diğer gerekli öneriler için doktorunuzla görüşünüz.

Ne yapmalısınız?

Türkiye'de henüz tüm ülke çapında planlı ve programlı bir tarama programı olmaması nedeniyle sorumluluk büyük ölçüde siz kadınlara yani kendinize kalmaktadır. Avrupa ülkelerindeki gibi smear zamanınız geldiğinde sizi sağlık merkezine davet eden bir sistem olana kadar bu süreci kendiniz ve doktorunuzla planlamanız gerekmektedir.

Randevunuz menstrüasyon döneminizin ortasında, son menstrüasyonunuzun bitiminden yaklaşık 2 hafta sonra olmalıdır. Randevu almak için kliniği aradığınızda, randevuya gelmeden önce yapmanız gereken hazırlıklar size anlatılacaktır:

• randevunuzdan önceki 2 gün boyunca vajina içi herhangi bir tedavi kullanmaktan kaçınmalısınız
• randevunuzdan önceki gece cinsel ilişkiden kaçınmalısınız.

Bu tavsiyelerin amacı servikal smearınızın doğru şekilde taranmasını sağlamak ve smearın tekrarlanması için başka bir randevu almanıza gerek kalmamasını sağlamaktır.

Randevunuza gittiğinizde sizden muayene masasına uzanmanız istenecek ve spekulum adı verilen bir alet yavaşça vajinanıza yerleştirilecektir. Kadınların çoğu bu işlem sırasında ağrı yaşamaz ancak çok gerginseniz rahatsız olabilirsiniz.

Spekulum, doktora veya hemşireye serviksinizi detaylı olarak görme imkanı verir ve sonra serviks hücrelerinizden bir örnek spatül veya fırça kullanılarak alınır. Bu hücreler laboratuara gönderilir ve orada anormal hücrelerin saptanması için mikroskop altında incelenir. Anormal hücreler saptanırsa bunlar görülen anormalliklerin şiddetine göre evrelendirilir. Doktorunuza bir rapor gönderilir ve doktorunuz size sonuçlarınızı açıklayan bir mektup gönderir yada sizin tekrar uğramanız için randevu önerir.

Tarama Testleri

Servikal Tarama için değişik birkaç metod vardır:
Servikal Sitoloji
• Klasik geleneksel smear testi
• Sıvı Bazlı Sitoloji
• Servikal sitoloji
• Geleneksel smear testi
• Klasik Pap testi 1943 yılında onu bulan kişi Georges Papanicolaou tarafından tarif edilen ile aşağı yukarı aynı şekilde yapılır.
• Kısa süren vajinal muayene sırasında doktorunuz küçük bir spatül veya fırça kullanarak serviksinizden hücre örneği alacaktır. Klasik Pap testinde bu hücreler derhal cam mikroskop lamına yayılır ve daha sonra lamın üzerine hücreleri korumak için sıvı spreylenir. Lam laboratuara gönderilir ve orada hücrelerin daha kolay görülebilmesi için işlemlerden geçirilir. Daha sonra var olabilecek anormal hücrelerin saptanması için mikroskop altında incelenir. Anormal hücreler saptanırsa, bunlar görülen anormalliğin şiddetine göre evrelendirilir ve doktorunuza rapor gönderilir.

Sıvı Bazlı Sitoloji

• Sıvı bazlı sitoloji (LBC) servikal smear hazırlanmasında kullanılan yeni bir yöntemdir. LBC ile klasik servikal smear arasındaki ana fark, serviksten alınan hücrelerin cam mikroskop lamına yayılmayıp, doğrudan koruyucu sıvı içeren cam kaba koyulmasıdır.
• Dolayısıyla kadınlar açısından çok az değişiklik sözkonusudur. Vajina muayenesi tamamen aynıdır ve servikal hücre örneği klasik servikal smear ile aynı şekilde alınır. Ancak daha sonra fırça veya spatül ile alınan örnek koruyucu sıvı içeren cam kapta yıkanır veya bekletilir. Cam kap kapatılır ve laboratuara gönderilir; burada sıvı içerisindeki serviks hücreleri cam mikroskop lamının hazırlanmasında kullanılır. Bu noktadan itibaren, mikroskop lamı klasik servikal smear ile çok benzer şekilde işlemden geçirilir. İlk önce, hücrelerin daha kolay görülebilmesi için işlemden geçirilir ve sonra var olabilecek anormal hücrelerin saptanması için mikroskop altında incelenir. Anormal hücreler saptanırsa, anormallik şiddetine göre evrelendirilir ve doktorunuza rapor şeklinde gönderilir.
Bu testlerin güvenilirliği

Klasik Pap testi

Pap-smear testi 1940 yılında uygulamaya girmesinden buyana binlerce kadının hayatını kurtarmıştır. Ancak yine de kusursuz bir tarama testi olduğu söylenemez. Pap testi bazı anormal hücreleri de atlayabilir (yanliş negatif test sonucu) yada normal olan bazı hücreler anormal olarak adlandırılabilir (yanlış pozitif test sonucu).

Bu hatalar genellikle şu sebeblerden olabilir:

• Anormal hücrelerin bulunduğu bölge örnek alınan fırça ya da spatula tarafından es geçilebilir,
• Bu hücreler fırça yada spatula tarafından alınmış ancak incelenen cama taşınamamış olabilir,
• Alınma ve cama aktarılmada bir sorun olmasa bile inceleyen kişinin tecrübesine bağlı olarak atlanabilir,
• Anormal olarak bildirilen hücreler başka sebeblerden böyle gözükmektedir ve kanserle ilgileri olmayabilir.
Bu nedenlerden dolayı Pap testi düzenli olarak tekrarlanırsa etkili bir tarama programı olarak işlev görür. Yüksek kaliteli servikal kanser tarama programı bu hastalıktan %80 oranında korunma sağlar.

Sıvı Bazlı Sitoloji (LBC)

LBC klasik smear yöntemine gore bazı avantajlar sunar ve güvenilirliği daha fazladır:
• Klasik smear de serviksden dökülen hücrelerden elde edilenlerin laboratuara gönderilmesi söz konusuyken, sıvı bazlı sitolojide kullanılan fırça tamamen laboratuara gönderildiği için bütün hücreler incelenebilir
• Sıvı bazlı sitoloji kan ve mukus gibi hücre artıklarını inceleme ortamından uzaklaştırdığı için yetersiz ya da yanlış değerlendirme çok daha azdır.
• Anormal bir test sonucunuz mu var?
• Servikal smear sonuçlarının büyük kısmı normaldir ancak bazıları değildir. Sonucunuz anormal ise, bu anormal serviks hücrelerinin saptandığı anlamına gelir.
• Genellikle bunlar hafif anormalliklerdir ve kanseriniz olduğu anlamına gelmez. Gerçekte, anormal servikal smearlı kadınların pek çoğunda tedaviye gerek olmaz. Ancak bazılarında tedavi gereklidir ve anormal sonuca sahip tüm kadınlar, ne kadar hafif evreli olurlarsa olsunlar, serviks kanseri gelişme risklerini azaltmak için dikkatle izlenmelidirler.

Sitoloji (smear) sonuçları

Servikal smearınızda anormal hücreler saptanırsa bunlar gözlenen anormalliklerin şiddetine (diskaryozis adı verilir) göre evrelendirilir. Bu evreleme ne tür bir takibin gerekli olduğuna karar verirken doktora yardımcı olur. Doktorunuza bir rapor gönderilecek ve doktorunuz size sonuçlarınızı bildiren yazı gönderecektir.

Ülkemizde uygulanan Smear sınıflama sisteminde smear sonuçlarınız aşağıdaki şekillerde olabilir:

Normal
Yetersiz smear
Sınırda değişiklikler (ASCUS - Atypical Squamous Cells of Undetermined Significance)
Hafif diskaryoz (LGSIL - Low Grade Squamous Intraepithelial Lesion)
Orta ve Yüksek Dereceli Diskaryoz (HGSIL - High Grade Squamous Intraepithelial Lesion)
Serviks Ca
Normal

Smear sonucunuz normalse doktorunuzun önerileri doğrultusunda yıllık takibinize devam edebilirsiniz. Bu serviksinizde şüpheli bir durum yada hastalık olmadığını gösterir.

Yetersiz smear

Yetersiz bir sonuç bu smearin sonuç vermek için yeterli hücre içermediğini anlatır. 3 ay içinde yeni bir smear vermek için davet edilirsiniz.

Sınırda değişiklikler (ASCUS - Atypical Squamous Cells of Undetermined Significance)

Bu tanı smearinizde inceleyen patoloğun şüphe duyduğu hücreler bulunduğunu ve kadın hastalıkları ve doğum uzmanınızla birlikte tekrar değerlendirilmek ve gerekirse ileri tetkiklerinizin yapılması gerekliliğini belirtir.

Hafif diskaryoz (LGSIL - Low Grade Squamous Intraepithelial Lesion)

Bu tanı serviksinizde düşük dereceli displazi saptandığını gösterir. Eski sınıflamada CIN 1 olarak tanımlanan bu durum için gerekli tedavi ve izlem için doktorunuzdan bilgi almalısınız.

1. Kolposkopi

Doktorunuz size direk olarak kolposkopi yapmak isteyebilir. Kolposkopide anormal bulgular olursa anormal bölgeden bir parça alınır (biyopsi). Bu örnek laboratuara gönderilir ve mikroskop altında incelenerek hastalık teşhis edilir.

2. HPV testi

Doktorunuzun ve başvurduğunuz hastanenin olanakları ve konu hakkındaki tecrübe ve bilgi birikimine gore değişmekle birlikte bazı durumarda doktrunuz size HPV testi yaptırmaya yönlendirebilir. Sonuca gore ise kolposkopi yada izlem gibi kararlar alınabilir.

Orta ve Yüksek Dereceli Diskaryoz (HGSIL - High Grade Squamous Intraepithelial Lesion)

Bu tanı serviksinizde yüksek dereceli displazi saptandığını gösterir. Eski sınıflamada CIN 2 ve 3 olarak tanımlanan bu durumda gerekli tedavi için geciktirmeden doktorunuza başvurmalı ve tedavinize başlamalısınız. Unutmayınız ki özellikle bu gruptaki hastaların tedavi edilmediklerinde serviks kanserine ilerleme oranları daha yüksektir. Tedavi sonrası izlem de zorunludur.

Kolposkopiye mi yönlendirildiniz?

Kolposkopi doktorun veya hemşirenin Serviksinizi daha yakından incelemesini ve var olabilecek herhangi bir anormalliği değerlendirmesini sağlayan basit bir prosedürdür.

Kolposkopi işlemi servikal smeara çok benzer; aradaki fark inceleme için kolposkop adı verilen özel bir mikroskobun kullanılmasıdır. Kolposkop vajinanın dışında kaldığından, bu işlem servikal smear işleminden daha fazla rahatsızlık vermez.

Kolposkopide servikal smear alınması sırasında kullanılana benzer bir pozisyonda özel bir sedyeye sırtüstü yatmanız gerekir. Serviksinizi açık bir şekilde görebilmek için, vajinanızın içerisine spekulum yavaşça sokulur. Bazen servikal smear alınır. Bu işlemden sonra doktor veya hemşire kolposkop
kullanarak vajinanızın dışından serviksinize bakar. Bu sırada anormal bölgelerin görülmesini kolaylaştırmak amacıyla serviksinize farklı sıvılar uygulanabilir.

Kolposkopide hiçbir anormallik gözlenmezse, sonraki adımlar servikal smear sonucunuza bağlı olarak değişir. Doktorunuz veya hemşireniz size bu seçenekler hakkında bilgi verecektir.

Bir anormallik saptanırsa, tedavinin gerekip grekmediğine karar vermek amacıyla anormal bölgeden küçük bir örnek (biyopsi) alınabilir. Bazen, orta veya şiddetli diskaryozis gösteren servikal smear nedeniyle kolposkopiye gönderilmişseniz, size doğrudan tedavi tavsiye edilebilir. Bazı kadınlar duruma hızla müdahale edildiği için bunu tercih ederler. Doktorunuz veya hemşireniz bunun avantajları veya dezavantajları konusunda sizi bilgilendirecektir.

Kolposkopi

Kolposkopi siz normal jinekolojik muayene masasında yatarken doktorunuzun bir çeşit insan dokusuna bakmak amaçlı büyük mikroskopla rahimağzınızı büyüterek incelemesidir. Bu inceleme sırasında ekstra bir ağrı ya da işlem yoktur. Kısaca muayene sırasında doktorunuzun rahimağzınızı direk gözle değil büyütücü bir optik mercek sistemi ile incelemesidir.

Biyopsi

Biyopsi serviksteki anormal bölgeden iğne başı büyüklüğünde küçük bir doku örneği alınmasıdır.
Kadınların çoğu biyopsi yapılırken sadece çok hafif bir acı hissederler. Biyopsi örneği laboratuara gönderilir ve mikroskop altında anormal hücre
saptamak üzere incelenir. Biyopsi yapıldıktan sonra, 3 veya 4 gün az miktarda kanama olabilir. Hijyenik pet veya tampon kullanabilirsiniz.

Biyopsi sonuçları

Biyopside anormallik saptanırsa bu durum anormalliğin şiddetine göre evrelendirilecek ve doktorunuza rapor şeklinde gönderilecektir. Serviks biyopsisindeki anormalliklere Servikal İntraepitelyal Neoplazi (CİN) adı verilir ve evreleme CİN 1 (hafif) ile CİN 3 (şiddetli) arasında değişir.

CIN 1 (LGSIL)

Biyopside hafif anormallikler saptanmıştır. Bu sonuca sahip olan kadınların yarısından fazlası tedaviye ihtiyaç duymaz çünkü bu anormallikler kendiliğinden ortadan kalkar. Ancak bazı kadınlarda tedavi edilmesi gereken serviks hastalığı olabilir veya gelişebilir. CİN 1 takibi bu nokta akılda tutularak tasarlanmıştır.

Sınırda yada hafif diskaryoz nedeniyle kolposkopiye yönlendirildiyseniz ve biyopsinizde CIN1 (LGSIL) bulunduysa iki izlem yöntemi vardır.

1. Kolposkopi normal ise, size 6 ay sonra servikal smearı tekrarlamanız önerilecektir. Tekrar yapılan bu servikal smear:
• Normaldir- rutin tarama için tekrar geleceksiniz
• Sınırda değişiklikler -12 ay içerisinde tekrar servikal smear yaptırmanız önerilecektir
• Hafif diskaryozis (LGSIL)- 12 ay içerisinde tekrar kolposkopi yaptırmanız önerilecektir
• Orta veya Şiddetli (HGSIL)- doğrudan kolposkopiye sevk edileceksiniz

2. Kolposkopi düşük evreli hastalığı gösterirse, 6 ay içerisinde tekrar kolposkopi yaptırmanız önerilecektir. Bazen, koşullara bağlı olarak, serviks kanseri gelişme riskini azaltmak için anormal bölgenin uzaklaştırılması amacıyla tedavi için tekrar gelmeniz tavsiye edilebilir.

CIN 2 (HGSIL)

Biyopside orta derecede anormallikler saptanmıştır. CIN 2 şeklinde sınıflanan anormalliklerin ilerleme olasılığı daha fazladır. Dolayısıyla, bu sonuca sahip
kadınlara genellikle serviks kanseri gelişme riskini azaltmak için anormal bölgenin uzaklaştırılması amacıyla tedavi için tekrar gelmeleri tavsiye edilir.
CIN 3 (HGSIL)
Biyopsinizde ciddi anormallikler saptanmıştır. CIN 3 şeklinde sınıflanan anormalliklerin ilerleme olasılığı yüksektir. Dolayısıyla, bu sonuca sahip kadınlara genellikle serviks kanseri gelişme riskini azaltmak için anormal bölgenin uzaklaştırılması amacıyla tedavi için tekrar gelmeleri tavsiye edilir.

Tedavi

Anormal serviks hücrelerinin çoğu tedaviye gerek kalmadan, kendiliğinden ortadan kalkar. Bazen bunlar ortadan kalkmadığında veya şiddetli evrede anormallik gösterdiklerinde serviks kanserine dönüşmemeleri için uzaklaştırılmaları gerekir.
Bunun için birçok tedavi yöntemi vardır:

Kriyoterapi

Kriyoterapide küçük metal bir levha donma noktasının altına indirilir ve anormal hücreleri dondurarak ortadan kaldırmak için serviks üzerine yerleştirilir. Kriyoterapi bazı jinekologların muayenehanelerinde veya hastanelerin jinekoloji polikliniklerinde uygulanabilmektedir. Neredeyse hiç ağrıya yol açmaz ve genellikle lokal anestezi gerekmez.
Lazer
Bu prosedürde anormal hücreleri buharlaşmalarını sağlayacak derecede ısıtmak için lazer kullanılır. Lazer tedavisi genellikle hastanelerin jinekoloji kliniklerinde uygulanır ve ağrısız olması için lokal anestezi kullanılır.

LEEP

Loop diatermi (LEEP veya LLETZ olarak da bilinir). Bu, bugün tedavide kullanılan en yaygın ve basit tedavidir. Bu prosedür anormal hücreleri ortadan kaldırmak için, elektrik ile ısıtılan küçük bir tel loop kullanır. Loop diatermi bazı jinekologların muayenehanelerinde veya hastanelerin jinekoloji polikliniklerinde uygulanabilmektedir. Ağrısız olması için lokal anestezi kullanılır.

Kone biyopsisi

Koni biyopsisi serviksten koni şeklinde bir doku parçası kesilerek anormal hücrelerin çıkarılmasında kullanılır. Bunun için tel lup (yukarıdaki Loop Diatermiye bakınız), lazer veya özel bir bıçak kullanılabilir. Bu tedavi lokal anestezi veya genel anestezi altında uygulanabilir. Genel anestezi kullanılırsa, hastanede bir gece kalmak gerekebilir.

Tedavi sonrası

Tedavinizin ardından 3 veya 4 hafta boyunca kanlı akıntınız olabilir. Bu dönemde:

• tampon değil, hijyenik pet kullanmalısınız,
• aşırı egzersizden kaçınmalısınız,
• bir ay süreyle cinsel ilişkiye girmemeli ve bir ay geçtikten sonra da bir ay daha -bölgenin iyileşme döneminde- sadece prezervatif ile korunarak ilişkiye girmelisiniz.

Anormal serviks hücrelerinin tedavisi genellikle çok başarılıdır ve kadınların çoğu başka problem yaşamazlar. Az sayıda kadında anormal servikal smearlar devam eder ve bazılarında ek tedavi gerekebilir. Dolayısıyla doktorunuz size artık gerekmediğini bildirinceye kadar, belki de başka kolposkopi ile düzenli servikal smear kontrolü yaptırmanız çok önemlidir. Bu tedaviler genelde çocuk sahibi olma kapasitenizi veya cinsel hayatınızı etkilemez.

İleri Tıbbi Uygulama Merkezlerimiz ve Bölümlerimiz

Bizden haberdar olmak
ister misiniz?
florence nightingale hastanesi çağrı merkezi
florence nightingale hastanesi

Copyright 2016 Florence Nightingale. Tüm hakları saklıdır.

Web sitemizdeki bilgiler kişileri tanı ve tedaviye yönlendirme amacı taşımaz. Tanı ve tedaviye yönelik tüm işlemlerinizi doktorunuza danışmadan uygulamayınız.