Kategoriler

EMBRİYO PUANLAMA ve SEÇME KRİTERLERİ

Embriyolar özel mikroskoplar ile değerlendirilerek sınıflanır ve puanlanır. Embriyonun puanı ne kadar yüksekse tutunup gebelik oluşturabilme potansiyeli o kadar yüksektir. Transfer gününde puanı en yüksek olan embriyo/ lar transfer için seçilir. Embriyonun birçok parametresi puanlamada kullanılmaktadır

I.İlk gün değerlendirmesi

Çekirdek pozisyonu ve boyutu

Çekirdekçik sayı, şekil ve dağılımı

Kutup cisimciğinin yerleşimiSitoplazmik halo olup olmadığı

II.2. ve 3. gün bölünme evresi değerlendirmesi

Erken bölünme

Bölünme hızı

Blastomer boyutu

Fragmantasyon derecesi

Blastomer multinükleasyonu (çekirdeklerin birden fazla olması)

Sitoplazmik görüntü

Perivitellin alan (sitoplazma dışı alan) ve zona pellusida (dış kabuk) özellikleri

III. 5. ve 6. gün blastosist evresi değerlendirmesi

Blastosel (orta boşluk) büyüklüğü

İç hücre kitlesi

Dış hücre kitlesi (Trofektoderm)

BİRİNCİ GÜN DEĞERLENDİRMESİ

Çekirdek pozisyonu ve boyutu

Mikroenjeksiyon işleminden 16-18 saat sonra, anne va babadan gelen kromozomları taşıyan 2 çekirdek yumurta ortasında oluşmaya başlar. Dişi pronukleus erkek pronükleusa iyice yaklaşana kadar ilerler ve bitişirler. Yumurtanın ortasında 2 çekirdeğin izlenmesi, oositin döllendiği anlamına gelir.

Yapılan çalışmalar, pronükleer oositlerin morfolojik olarak normal olarak değerlendirilebilmeleri için her iki PN’in sitoplazmada merkezi pozisyonda, birbirine yakın ve eşit büyüklükte olması gerektiğini göstermiştir.

Çekirdekçik sayısı, şekli ve dağılımı

Çekirdekçikler, çekirdekler içerisinde küçük, çok sayıda ve dağınık olarak bulunmaktadırlar. Zamanla birbirleriyle kaynaşır, sayıları azalır, büyürler ve sıkıca birbirlerine yapışmış olarak yanyana dizilirler. Çalışmalar, her iki çekirdekteki çekirdekçiklerin aynı sayıda ve aynı hizada olmalarının daha yüksek tutma potansiyeline sahip olmalarının bir göstergesi olduğu yolundadır.

Çekirdekçik sayı şekil ve dağılımına göre örnek puanlama sistemi

Tesarik ve Greco puanlama sistemine göre P0 en yüksek P5 ise en düşük tutunma potansiyeline sahiptir.

Tüp bebek embriyo atlası

Kutup cisimciğinin yerleşimi

Kutup cisimciği, perivitellin aralıkta bulunan ve mayoz bölünme sırasında ortaya çıkan bir yapıdır. Kutup cisimciğinin görülmesi yumurtanın olgun olduğunu gösterir. Çekirdeklerin kutup cisimciği ile yaptıkları açının küçük olması embriyonun tutma potansiyelinin arttığını gösterir.

Sitoplazmik halo yapısı

Sitoplazmik halo, yumurtanın çevresinde görülen az yoğun bölge olarak tanımlanır. Bu yapının varlığı embriyonun tutma potansiyelinin yüksek olduğunu gösteren bir bulgudur.

İKİNCİ. ve 3. GÜN BÖLÜNME EVRESİ DEĞERLENDİRMESİ

Embriyo puanlama sistemlerinde, yüksek tutunma potansiyeline sahip embriyoları seçebilmek için, bölünme evresi de değerlendirilmelidir.

Bölünme evresinde erken bölünmenin varlığı, bölünme hızı, blastomer boyutu, fragmantasyon oranı, blastomerlerin nükleer durumu, sitoplazmik görüntü, perivitellin alan ve zona pellusida özellikleri değerlendirilmektedir. Literatürde birçok farklı bölünme evresi embriyo skorlama sistemi bildirilmiştir. Bu skorlama sistemlerinde değerlendirilen parametreler ile ilgili bilgi verildikten sonra örnek bir ‘bölünme evresi embriyo skorlama sistemi’ verilecektir.

Erken Bölünme

Döllenmiş yumurta, yaklaşık 20 saat sonra bölünmeye başlayarak 2-hücreli bir embriyo oluşturmaktadır. Yirmibeşinci saatte döllenmiş yumurtaların yaklaşık %20’si, 2-hücreli evrede bulunmaktadırlar.

Yapılan araştırmalar erken bölünen embriyoların (mikroenjeksiyon işleminden 20-26 saat sonra) daha yüksek gebelik ve implantasyon potansiyeline sahip olduklarını göstermiştir. Bu verilere dayanarak, döllenmiş yumurtaların ilk hücre bölünme zamanı embriyo seçerken kullanılan önemli bir kriter olarak değerlendirilmektedir.

Bölünme Hızı

İyi kaliteli bir embriyonun, 2. günde (42-44. saat) 4-5 blastomer ve 3. günde (66-68. saat ) en az 7 hücreye sahip olması gerekmektedir . Yapılan çalışmalar, çok yavaş ya da çok hızlı embriyo gelişiminin embriyo tutunma oranlarını olumsuz yönde etkilediğini göstermişlerdir.

Blastomer (hücre) büyüklüğü

Eşit olmayan hücresel bölünme, embriyo kalitesi ve embriyonun gelişim kapasitesi ile ilgili bilgi veren bir parametredir. Yapılan çalışmalar, eşit bölünmeyen embriyoların transferiyle gebelik ve tutunma oranlarının olumsuz yönde etkilendiğini göstermiştir.

Fragmantasyon derecesi

Embriyonun içinde bulunan ve hücre olmayan yapılar fragman olarak adlandırılır. Çekirdeği olmayan fragmanların sayısı ve miktarının embriyo hacmine oranı, embriyo kalitesi belirlenirken değerlendirilmelidir. Hücre fragmantasyonunun nedeni ve embriyo gelişimine etkisi tam olarak bilinmemekle birlikte hem embriyo hem de hastaya özgü bir durum olarak ortaya çıkabilmektedir.

Blastomerlerin yapısal özellikleri

Embriyo puanlamada kullanılan diğer bir morfolojik parametre ise bir hücrede birden fazla çekirdek görülme (multinukleasyon) durumudur. İstenmeyen bir durum olup bu durumdaki embriyoların transfer edilmemesi uygundur.

Sitoplazmik Görünüm

Sitoplazma, açık renkli, şeffaf ya da hafif granülasyona (süngerimsi yapı) sahipse, normal olarak değerlendirilmektedir.

Perivitellin alan ve zona pellusida özellikleri

Embriyolar puanlanırken perivitellin alandaki (sitoplazma dışı alan) genişlik, darlık ve inklüzyonlar not edilmeli, zona pellusida (dış kabuk) yapısı ve kalınlığı da değerlendirilmektedir.

Baczkowski’ nin puanlama sistemi örnek alındığında

-İlk sembol hücre sayısını ifade eder.

-İkinci sembol blastomer yapısıyla ilgilidir:

Simetrik blastomerler,

Asimetrik blastomerler

Sitoplazma bozuklukları.

- Üçüncü sembol fragmantasyon derecesi ile ilgilidir:

1. Fragmantasyon yok,

2. % 20’den az fragmantasyon,

3. % 20-50 fragmantasyon,

4. % 50’nin üzerinde fragmantasyon.

Bazı durumlarda embriyolar blastosist olarak adlandırılan evreye kadar (5. ve 6. Gün) laboratuarda geliştirilmektedirler. Blastosist kültüründe amaç, gelişen embriyolar arasından en iyi kalitede ve tutunma potansiyeli en yüksek embriyonun seçilmesine olanak tanınabilmesidir.

Bölünme evresindeki embriyolarında olduğu gibi blastosist değerlendirme ve seçiminde de zaman ve morfoloji (görüntü) çok büyük öneme sahiptir. Blastosist puanlama sisteminde embriyonun genişleme derecesi, iç hücre kitlesi ve dış hücre kitlesinin hücrelerinin yoğunluğu esas alınır. İyi kaliteli bir blastosistin, mikroenjeksiyondan yaklaşık 112-114 saat sonra belirli ve geniş (embriyo hacminin en az yarısı kadar) bir blastosöle (orta boşluk), belirli bir iç hücre kitlesine ve düzgün ve sık yerleşmiş dış hücre kitlesi hücrelerine sahip olması gerekmektedir.

Blastosist puanlama sistemi (Gardner ve ark)

Blastosist skorlamada, blastosiste ait üç parametre değerlendirilmektedir:

Blastosel büyüklüğü

Erken blastosist: Blastosel embriyo hacminin yarısından daha az bir alan kaplar.

Blastosist: Blastosel embriyo hacminin yarısından daha fazla bir alan kaplar.

Tam blastosist: Blastosel tamamen embriyoyu doldurur.

Genişlemiş blastosist: Blastosel hacmi erken embriyodan daha büyüktür ve zona incelmeye başlamıştır

Hatching başlamış blastosist: Blastosist zonadan dışarı doğru çıkmaya (hatching) başlamıştır

Hatch olmuş blastosist: Hatching işlemi tamamlanmıştır ve trofoektoderm zonadan kurtulmuştur.

İç hücre kitlesi

A. Sıkıca paketlenmiş çok sayıda ve poligonal hücrelerden meydana gelmiş bir iç hücre kitlesi gevşekçe bir araya gelmiş ve az sayıda hücreye sahip iç hücre kitlesi

B. Çok az hücreye sahip iç hücre kitlesi.

Trofoektoderm (dış hücre kitlesi)

A. Kesintisiz, tek katlı yassı ve çok sayıda epitel hücrelerinden meydana gelmiş bir trofoektoderm

B. Gevşekçe düzenlenmiş, az sayıda epitel hücresinden oluşan trofoektoderm tabakası

C. Çok az ve büyük hücrelerden meydana gelen trofoektoderm tabakası.

Tarih 11.9.2016 editor@florence.com.tr
Paylaş
Bizden haberdar olmak
ister misiniz?
florence nightingale hastanesi çağrı merkezi
florence nightingale hastanesi

Copyright 2016 Florence Nightingale. Tüm hakları saklıdır.

Web sitemizdeki bilgiler kişileri tanı ve tedaviye yönlendirme amacı taşımaz. Tanı ve tedaviye yönelik tüm işlemlerinizi doktorunuza danışmadan uygulamayınız.