Kategoriler

Erken tanı ile sağlıklı bebekler mutlu anneler

riskli-gebelik.jpgRiskli gebelikler alanında yapılan çalışmalar, günümüze kadar doğum hekimlerinin en önemli uğraşı alanı olmuştur. Günümüzde gelişen bilgi teknolojisi ile birlikte riskli gebeliklerin tanınması, izlenmesi ve tedavilerinde yeni yöntemlerin kullanılması ile özellikle son 20 yılda anne ve bebek ölümleri ve anne-bebek sekelleri oldukça azaltılabilmiştir.

Riskli gebeliklerin anneden ve/veya fetusdan kaynaklanan riskler olarak iki boyutu olmakla birlikte, anne ve fetus o kadar yakın ilişkidedir ki genellikle birine dair problemler diğeri içinde yüksek risk taşımaktadır.

Anneden kaynaklanan riskler

Gebelik anne adayı için fiziksel ve ruhsal bir yüktür. Bugünkü teknolojik imkânlarla bile 50-60 yaşında kadınlar hamile kalabilseler bile pek çoğu yaşamlarını kaybedebilirlerdi.

Gebelik öncesi riskler

  • Anne Yaşı: İdeal gebelik yaşının 20-30 arası olduğu kabul edilir. Her ne kadar sınırlar gelişen teknoloji ile zorlansa da 18 yaş altı ve 35 yaş üzeri gebelikler yüksek risk taşırlar. Yaşla birlikte genetik hastalıkların sıklığı artar, kronik hastalıklara maruz kalma artarken annenin gebelikte oluşabilecek fiziksel yük artışına dayanıklılığı azalır. 18 yaş altı anne adayları fiziksel ve ruhsal gelişimlerini tamamlamadığından gebelik risklerini daha yoğun yaşarlar.
  • Yüksek Tansiyon: Yüksek tansiyonlu anneler gebelikte kalp damar sistemlerinin yüklenmesine bağlı sorunlara daha açıktır. Ayrıca gebelik tansiyonu ile komplike olduğunda hem anne hem de bebek için yaşamsal sorunlar çıkarabilir.
  • Şeker Hastalığı: Şeker hastalığı gebe kalmayı engelleyebilir. Gebelik sırasında da annenin bozulan metabolizması hem anne için ek bir yük oluşturur hem de fetüs da yapısal anomalilerin sıklığını arttırır.
  • İleri Derecede Kansızlık: Diğer sistem hastalıklarının olması (kalp, böbrek, romatizmal vb.
  • Aşırı zayıf (50 kg altı), aşırı kilolu kadınlar.
  • Alkol, sigara (sigara kullanımı bebekte anomali yaptığı kanıtlanmıştır ancak kesin olan bir şey vardır; sigara kullanan annelerin bebekleri düşük doğum ağırlıklı olurlar ve erken doğarlar. Bu nedenle annelerin mümkünse gebeliği süresince sigarayı bırakmalı bırakamıyorsa mümkün olan en az sayıda sigara tüketmelidirler) ilaç bağımlılığı olanlar, hastalığı nedeniyle kronik ilaç kullanan kadınlar.
  • Miyomlu Gebelikler: Burada miyomun yeri, büyüklüğü ve bebeğin eşiyle ilişkisi çok önemlidir.

Gebelikte gelişebilecek riskler

  • Gebelik tansiyonu ve buna bağlı gelişebilecek komplikasyonlar. Gebelik takiplerinin en önemli amaçlarından biri gebeliğin tetiklediği tansiyonu erken tanımak olası önlemleri hem anne hem de bebek için alıp, gebelik seyrini ve doğumu mükemmele yakın yönetmektir.
  • Gebelik Şekeri
  • Çoğul Gebelikler: Bu gebelikler başlı başına yüksek risklidir ve bebek sayısı arttıkça riskler de artmaktadır. Genellikle anne için artan fiziksel yük ve birden çok bebeğin karında yer kaplamasına bağlı annenin organlarının baskı altında kalmasından kaynaklanan problemler sık görülmektedir. Ayrıca tek yumurta ikizleri ya da tek eşli ikiz bebekler birbirinden kan çalabilmekte ve her iki bebeğin hayatını tehlikeye atmaktadır. Bu durumun tanısı içinse gebeliğin ilk 3 ayında çoğul gebeliklerinin yapısı ortaya çıkarılmalıdır.
  • Birtakım romatizmal hastalıklar.
  • Annenin sularının erken gelmesi: Bebeklerde enfeksiyondan annede yaygın sepsise ve bebekte solunum sıkıntısına kadar pek çok problem oluşturulabilir. Anne adaylarının bu konuda duyarlı olması, hafifte olsa bu tür şikâyetlerini doktoruna iletmesi gerekmektedir.
  • Erken su gelmesi durumunda doğum hekimi ve bebek yoğun bakım ekibi neredeyse satranç oynamak zorundadır. Sürecin doğru yönetilmesi hayati önem taşır.
  • Bebek eşinin doğum yolunu kapaması. Bu risk sadece ultrasonla anlaşılabilir ve gebeliği boyunca hiç ultrasona girmeyen kadınlar zaman zaman acil şartlarda bebeklerini ve yaşamlarını kaybedebilmektedir. Tanısı çok kolay ama oluşturabileceği problemler yaşam kaybına kadar gidebilmektedir.
  • Anne rahminde doğumsal kusurların olması. Düşüklerden erken doğumlara, bebekte ekstremite kusurlarına kadar bir takım sıkıntılar yaratabilmektedir. Gelişmiş ultrason teknolojisi ve cerrahi yöntemlerle henüz gebelik oluşmadan bu tür sorunlar tespit edilip sorunlar giderilebilmektedir. Mutlaka hamile kalmadan doğum hekimine muayene olmanın en önemli faydalarından biride bu tür sorunların gebelik öncesi giderilmesine zemin hazırlamaktır.
  • Daha önceden sezeryan ya da diğer rahim ameliyatları geçirmiş olanlar. Bu grup gebelikler yırtılmaları konusunda risk altındadırlar. Titiz izlenip zamanında doğum planlaması yapılmalıdır.

Bebekten kaynaklanan riskler

Bebeklerde oluşabilecek yapısal anomaliler en önemli risklerdir. Aileler mutlaka rutin kontrollerini aksatmamalı ve belirtilen özellikli testleri mutlaka zamanında ve deneyimli ellerde yaptırmalıdırlar.

  • 11-14 hafta erken fetal değerlendirme testi: Fetusun kromozom anomali riskinin tespiti için yapılır gibi olsa da; deneyimli ellerde ve gelişmiş ultrason teknolojisi ile yapısal anomalileri, oluşabilecek gebelik tansiyonu ve gelişme gerilikleri konusunda bizleri uyarmaktadır. O nedenle son yıllarda önem kazanan anne karnında fetusun kromozom analizi yapılabilen testler (free cell dna) varken dahi önemini sürdürmektedir.
  • 18-23 hafta 2 düzey ultrasonografik değerlendirmesi yapılıp varsa problemler tespit edilmelidir. Anne karnında tedavi edilebilenler tedavi edilmeli, doğum sonrası tıbbi ya da cerrahi girişim gerektiren bebekler için uygun şartlar sağlanmalıdır.

Aslında 11-14 hafta değerlendirme testi ve 18-23 hafta detaylı ultrasonuna bu dönemde yapılacak gebelik kontrolü ve rutin testlerde eklendiğinde gelişebilecek riskler konusunda genel bir izlenim edilebilmektedir. Belki de tüm riskli gebelik taramalarının en önemli iki basamağı bu dönem olmaktadır.

Önemli uyarı

Risklerden kaçınmak aslında gebelik öncesinden başlamalıdır. Hamile kalmak planlı bir eylem olmalı çiftler bebek sahibi olmaya karar verdiklerinde mutlaka bir doğum hekimine gidip danışmanlık almalı olası riskler hakkında bilgilenmelidir. Erken hekime başvurmak olası tedavi edilebilir düşük tehditlerinin önlenmesi, olası dış gebelik ve sonuçlarından mümkün olduğunca en az hasarla atlatılması açısından çok önemlidir. Gebelik riskleri doğum sonrasına kadar sürdüğünden doğum sonu 40. güne kadar da hekimiyle bağlantısını koparılmamalıdır.

Riskli gebelikleri azaltmak için;

  • İdeal zamanda doğuma karar vermelidir. (Mümkün oldukça 18 yaş üzeri ve 35 yaş altı olmalı)
  • Ailedeki kronik hastalıklar ve genetik sorunlar hakkında hekime eksiksiz bilgi vermeli.
  • Doğum sırasında dengeli beslenmeli, gebelik öncesi ve gebelikte uygun egzersizle efor kapasitesi ve dayanıklılık arttırılmalıdır.
  • Gebelik kontrollerini aksatılmamalı.
  • 6-7. aydan itibaren bebek hareketlerini düzenli olarak saymalıdır. Anne kendi kendine bebeğinin sağlığını sadece bebek hareketlerini sayarak takip edebilir. Bebek gün içinde en az 10 kez oynamalıdır.
  • Gebelik sırasında sularının gelmesi, kanama olması ya da genital akıntıları olduğunda derhal doktoruna başvurmalı.
  • İmkânları olan aileler 11-14 hafta değerlendirme testini ve 18-23 hafta detaylı ultrasonografik incelemesini ihmal etmemeli.

Günümüzde gebelik risklerinin saptanmasında teknolojinin sınırları nelerdir?

Gelişen teknoloji ve bilgi birikimiyle artık bebeğin burun kemiği, ense kalınlığı, fetal karaciğer kan akımı ölçümü ve fetal kalp kapak akımı ölçümü gibi özel yöntemlerle kromozom anomalilerini tarayabiliyoruz.

Rahim kan akımları Renkli Doppler ultrasonla ölçülerek, gelişebilecek gebelik tansiyonu (gebelik zehirlenmeleri) ve fetusta büyüme gelişme geriliği olabileceğini tahmin edebiliyoruz.

Bebeğin beyin kan akımı ölçülerek bebekte anne karnında iken kansızlığının derecesini takip ediyor, birtakım damarlarını inceleyerek bebeğin anne karnında oksijenlenmesini tespit edebiliyoruz.

Lazer yöntemiyle ikizler arasında birbirlerine kan kaçaklarını anne karnında ameliyat edebiliyoruz.

Kalem kadar küçük kameralar kullanarak anne karnında bebeği görüntüleyip bir takım ameliyatları bebeğe anne karnında uygulayabiliyoruz.

Amacımız; sorunsuz ve huzurlu bir hamilelik geçiren annelerin sayısını arttırmak ve daha sağlıklı bir nesil yetiştirmek.


*Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için doktorunuza başvurmalısınız.

Tarih 23.7.2018 editor@florence.com.tr
Paylaş