Kategoriler

Radyoterapi ve Siz

Size kanser olduğunuz söylendi ve doktorunuz radyasyon tedavisi önerdi. Çoğu insan radyasyon tedavisi hakkında çok az şey bildiği için bu tedavi korkutucu veya endişelendirici olabilir. Bu kitapçık tedavinizi anlamanıza ve sizi nasıl etkileyeceğini öğrenmenize yardımcı olacaktır. Tedavi ekibiniz doktorunuz da dahil olmak üzere size yardımcı olabilmek için buradadır. Tedavinizi faydaları ve yan etkileri ile birlikte sizinle birlikte tartışacağız. Sizi tedaviniz esnasında destekleyeceğiz ve klinikte ve dışarıda size yardımcı olacak kişileri bulmanızı sağlayacağız. Size mümkün olan en iyi tedaviyi sunmayı ve bu süreci mümkün olduğu kadar en az stresle geçirmenizi isteriz.

Bu kitapçık sizin bazı sorularınızı cevaplamayı amaçlamaktadır ancak size en iyi faydayı verebilmek için kitapçık tedavi ekibinizle görüşerek kullanılmalıdır. Eğer sorularınız veya endişeleriniz olursa lütfen bizi bilgilendiriniz.

ÖNSÖZ

Bu kitap radyasyon tedavisi ile ilgili olası sorularınızı yanıtlamak içindir. Eksternal radyasyon, genel yan etkiler, destek tedaviler ve diğer konular hakkında bilgileri içerir. Tabii ki her birey farklıdır. Tedavi ekibiniz size kendi tedavi planınızı açıklayacaktır. Tedaviniz ile ilgili olası erken ve geç yan etkiler hakkında bilgilendirileceksiniz. Sorularınızı her zaman tedavi ekibinize iletiniz.


TEDAVİ EKİBİNİZ

Radyasyon Onkoloğu radyasyon tedavisinde uzman olan doktordur. Radyoterapi alanlarınıza ve alacağınız doza kara verip tedavi planınızı yönetecektir. Radyasyon Onkoloğu aynı zamanda tedaviniz esnasında medikal bakımınızla da ilgilenecektir. Kitapçığın diğer kısımlarında bu kişiden bahsedilirken sadece “doktor” denilecektir.

Radyasyon Teknikeri radyasyon günlük tedavinizi uygulayan kişidir. Radyoterapi Teknikerliği Yüksekokulu mezunu kişidir. Tekniker size tedaviniz esnasında sürekli eğitim verecektir. Tedaviniz için gerekli pozisyonu vererek günlük tedavi set-up ‘ınızı yapar, tedavi alanları doğruluğunu kontrol etmek için elektronik portal görüntüleri çeker ve gerekli durumlarda doktoru bilgilendirir.

Radyofizik Uzmanı tedavinizin fizik hesabını yapan kişidir. Bu kişiler aynı zamanda radyasyon cihazının ayarından ve güvenliğinden sorumludur.

Dozimetrist bilgisiyarlı planlama tomografisi sırasında size yardımcı olan ve tedavi planlarını hazırlama ve makineler arası data transferleri ile ilgili kişilerdir, radyofizik uzmanına yardım ederler.

Radyasyon Hemşiresi tedavinizin yan etkileri konusunda size yardımcı olur. Hemşire tedaviniz esnasında size destek vermek için doktor ile yakın temas halinde çalışır. Kitapçığın diğer kısımlarında bu kişiden bahsedilirken sadece “hemşire” denilecektir.

Size yardımcı olmak için diğer sağlık uzmanları da mevcuttur. Tam liste için Kişisel Hasta Bilgilendirme Yönergesine bakınız.


RADYASYON TEDAVİSİ NEDİR?

Radyasyon tedavisi kanser hücrelerinin X ışınları yardımıyla büyüme ve bölünmesini durdurma amacıyla yüksek enerji radyasyon kullanır. Biz tanı amaçlı röntgenden daha yüksek enerjili radyasyon ışınları kullanıyoruz. Radyasyon ile normal hücreler de zarar görür. Normal hücreler kanser hücrelerine göre kendini daha iyi yeniler.

RADYASYON NASIL VERİLİR?

Dışarıdan (Eksternal) Radyasyon

Radyasyon genellikle eksternal yani dışarıdan verilir. Bu tedavinin birkaç günden fazla veya birkaç hafta alabileceği anlamına gelir. Bazen tek seans veririz.


Radyasyon cihazını yüksek doz radyasyon vermek için kullanırız. Cihaz tedavi etmek istediğimiz alana bir veya daha fazla demetle radyasyon ışını yöneltir. Değişik çeşitte cihazlar kullanılabilir ve bunların her biri tamamen farklı şekilde çalışır.

İnternal Radyasyon (Brakiterapi)

İnternal radyasyon birkaç farklı biçimde yapılabilir. Vücuda yerleştirilmiş radyoaktif iğneler veya tohumlar kullanılır.

İnternal Radyasyon hakkında daha fazla bilgi için doktorunuza danışın.


RADYASYON TEDAVİ BİRİMİ

Planlama ve Simulasyon:

Radyasyon tedavi bölümüne ilk ziyaretiniz tedavinizin planlanması içindir. Çoğu kişi simulasyon adı verilen süreçten geçer. Üç boyutlu tedaviler bilgisayarlı tomografi cihazıyla ilgili vücut bölgesi ince kesitler halinde taranarak alınan görüntüler üzerinde organ ve tümöral yapı volümleri belirlenerek yapılır. Vücudu sabitlemek için bazı materyaller kullanılabilir.
Radyasyon BT Planlama -1 kattadır. Birim koordinatörü dosyanızı kontrol edecektir.

Dozimetrist veya tekniker sizi BT odasına götürecektir. Hastane önlüğü giymeniz istenebilir. Cildinize bazı işaretler koyabiliriz. Bu işaretler tedavi alanını gösterir. BT çekiminden önce doktorunuzu görebilirsiniz, doktorunuz BT sırasında yanınızda olup planlamanızı yönetir. Diğer yandan tekniker veya dozimetrist size ne olacağını açıklayacaktır.

Tekniker size simulatör yatağında doktorun istediği pozisyonu verecektir. Hareketsiz durmaya çalışın ve size verilen komutlara uyun. Hareketsiz durmak çok önemlidir çünkü doğru yere tedavi uyguladığımızdan emin olmaya gereksinim duyarız. Simulasyon sırasında normal nefes alıp verebilirsiniz. Kendinizi çok kasmayın ve BT masasında rahat ve gevşek bir şekilde yatın.

Tedavi edilen bölgenin ölçümü tedavi planınıza yardımcı olmak için alınır. Ayrıca pozisyonu kaydetmek için dijital fotoğraf alabiliriz.

Planlama esnasında tekniker cildinize bazı işaretler koyar. Bunlar keçeli kalem ile yapılır. Bu işaretleri koruyarak yıkanabilirsiniz, şeffaf bant yapıştırarak işaterleri koruruz. Bazen bu işaretleri steril mürekkep ve steril iğne ile minik nokta şeklinde dövme olarak yaparız. Bunlar çok küçük ve kalıcıdır.

Simulasyon 10 dakikadan bir saatten fazlaya kadar zaman alır. Tedaviniz karmaşık ise bir simulasyon seansından fazlasına ihtiyaç olabilir.

Bazı özel durumlarda PET-BT ile planlama ve MR ile görüntü füzyonu ile tedavi alanınızın daha hassasiyetle planlanması gerekebilir.

MASKE ODASI

Bazen tek bir pozisyonda kalmak zordur. Baş-boyun bölgesinden tedavi alan insanlar için termoplastik maske yaparız. Bu maske tedavi esnasında sizi sabit tutar. Ayrıca maskenin üstüne tedavi için işaretler çizebiliriz. Bu işaretlerin yüzünüzde olmayacağı demektir. Maske başın sabitlenerek gözgibi hayati organların doz almasını engeller. Tedavi sırasında kilo kaybı gibi nedenlerle maskeniz bollaşırsa maskeyi yeniden yaparak yeni BT planlama yapmak gerekebilir.

Eğer maskeye ihtiyacınız varsa simulasyondan önce maske yapılır. Maskenin gerektiği gibi oturması için maske yapıldıktan sonra lütfen saçınızı kestirmeyin ya da sakalınızı traş etmeyin. Mould room çalışanları maskeyle ilgili beklentileriniz hakkında sizinle konuşacaklardır.

Maskeyi vücudun diğer bölgelerine de yapabiliriz. Bu tedavi planlanan tüm bölgelerdir.

Sonraki Adım

Elde edilen BT, PET-BT, MR görüntülerine ait tüm bilgiler tedavinizin planlanmasında kullanılır. Planın tamamlanması 1-2 hafta alabilir. Tedaviyi planlarken özel gelişmiş yazılımlar ile hazırlanmış bilgisayar programları kullanırız. Doz duyarlı sağlam yapılara verilen radyasyonun istediğimiz sınırlarda olduğundan doz-volüm histograı denilen grafiklerle emin oluruz. Tedavi planınızda doktor, radyofizik uzmanı ve dosimetrist birlikte çalışır.

Tedavi

Genellikle ilk simulasyon ziyaretinizde tedavi randevunuzu da alacaksınız. Merkeze geldiğiniz zaman sağlık dosyanızı unutmayınız. Her kontrolünüzde bu dosyaya ihtiyacınız var. Randevu kartınızı da getiriniz. Bu kartta aynı zamanda bazı irtibat numaraları da bulunmaktadır.

Radyasyon tedavi danışma -1. kattadır. Teknikeriniz cihaz alanınında size eşlik edecektir. Size tedaviniz esnasında neler olacağını açıklar. Herhangi bir endişeniz varsa lütfen bildiriniz. Tedavi için sizden hastane önlüğü giymeniz istenebilir. Giymesi ve çıkarması çok kolay olan bu önlükleri giyiniz.

Tedavi öncesi elektronik portal filmler çekilerek alanlarınız tayin edilir.

Tedavi ile ilgili bazı bilgiler:

· Terapist tedavi alanının ayarlanması için laser kullanılır. (Bu bölümde ışıklar loştur.)

· Tedavi genellikle 15-30 dakika sürer. Bu sürenin büyük kısmı size doğru pozisyon verebilmek için harcanır. Radyasyon verilmesi genellikle birkaç dakika sürer..

· Bazen planınız özel koruyucu kullanmayı içerir. Bu koruyucu hassas bölgeleri radyasyondan korur. Bu koruyucular cihazı açmadan önce cihazın içine konulur.

· Cihazı açmadan önce tekniker odadan ayrılır. Tedavi sırasında odada sizden başka kimse olamaz.

· Tedavi esnasında hiçbir şey hissetmezsiniz.

· Odada yalnız kalacaksınız fakat tedaviniz dışarıdan kameralarla dikkatle gözlenir.

· Tedavi esnasında teknikerin sizi izlemesini sağlayan iki televizyon kamerası vardır. Aynı zamanda iç telefon hattı da vardır böylece terapistinizle konuşabilirsiniz.

· Hareket etmemeye çalışın. Normal nefes alabilirsiniz. Nefesinizi size söylenmedikçe tutmayın.

· Bazen cihaz açılırken ses yapar. Vızıltı veya korna sesi gibi ses duyabilirsiniz.

· Tedavi bitince radyasyon otomatik olarak kapanacatır. İhtiyaç olan herhangi bir zamanda da kapatılabilir.

· Birçok tedavi farklı açılardan uygulama için cihazın hareket etmesini gerektirir. Bunu sağlamak için terapistiniz sık sık odaya gelecektir. Bazen terapistiniz bunu oda dışından da yapabilir. Bu sırada siz hareket etmeden sabit yatmaya devam ediniz.

Tedaviniz devam ederken haftada bir gün doktor ve hemşirenizi göreceksiniz. Bu haftalık kontrol olarak adlandırılır. Eğer doktorunuz uzaktaysa hemşireniz veya diğer bir doktor sizi görebilir. Doktorunuz yan etkileri gözler ve gerekliyse size ilaç verebilir. Sorularınız olursa her zaman ekibimizle görüşebilirsiniz.

Destek Tedavisi

Hastanın yaşam kalitesini ve yan etkilerin azaltılmasını sağlayan ek tedavilerdir. Kemoterapi ve radyoterapi sürecini daha kolay geçirmeniz için verilir.

YAN ETKİLER

Yan etkiler radyasyon tedavi bölgesindeki normal hücrelerin zarar görmesinden kaynaklanır. Bu yan etkiler size verilen radyasyonun miktarına bağlıdır. Bazı insanlarda tedavinin yan etkisi görülmez. Yan etkiler aynı zamanda tedavi olunan bölgeye de bağlıdır.

Çoğu yan etki yavaş yavaş başlar. Genellikle tedavinin ikinci haftasının bitmesiyle başlar. Bazı yan etkiler tedaviden sonra haftalar ya da aylarca sürebilir. Çoğu yan etki tedavinin bitmesinden bir ay sonra ortadan kalkar.

Nasıl hissettiğiniz yaşam biçiminiz ve size ait faktörlere de bağlıdır. Örneğin daha önce bir kemoterapi tedavisi alıp almadığınıza. Hastalar aynı bölgeye ve aynı doz radyasyon alsalar bile farklı yan etkiler gösterebilirler.

Doktorunuz tedaviniz ile ilgili beklenebilecek yan etkileri size açıklayacaktır. Doktorunuz, tedaviniz süresince daha fazla bilgi verebilir.

Yan etkiler radyasyon tedavisi ile vücudunuzun herhangi bir bölgesinde olabilir. En önemleri yorgunluk, cilt ve mukoza problemleri ve iştahsızlıktır.


YORGUNLUK

Çoğu insanda hafif yorgunluk görülür. Bazı insanlar günlük alışkanlıklarını değiştirme ihtiyacı hisseder. Bu yorgunluk tedavinin fiziksel etkisinden kaynaklanabilir. Bazen birkaç hafta radyasyon almak yorucudur.

Bu yorgunluk tedaviniz bittikten iki hafta sonra azalacaktır. Normale dönmeniz birkaç ay alabilir.

YORGUNLUĞUNUZ İÇİN ÖNERİLER

· Yürüyüş gibi hafif egzersizler yapmayı deneyin.

· Gün içinde ihtiyaç duyuyorsanız sık sık dinlenin.

· Ailenizin veya arkadaşınızın yardımını istemekten çekinmeyin.

· Dengeli beslenin.

CİLT REAKSİYONU

Çoğu insan cilt reaksiyonu yaşamaz ya da çok az cilt reaksiyonu görülür. Reaksiyon tipi alın radyasyon dozuna ve kullanılan cihazın tipine bağlıdır. Cildinizde kızarıklık fark edebilirsiniz. Bazen bu kızarıklıklar kuru ve döküntü şeklinde olabilir. Çok nadiren su toplaması ya da sulu yaralar görülebilir.

Reaksiyon genellikle tedavinin ikinci haftasının bitiminde başlar. Son tedavinizin bitiminden iki hafta sonra kaybolmaya başlayacaktır. Tedavi ekibiniz reaksiyonları yakından izleyecektir.

CİLT REAKSİYONU İÇİN ÖNERİLER

· Bölgeyi yıkarken dikkatli olun.

· Ilık su ve tahriş etmeyen sabun kullanın.

· Yumuşak havlu ile hafifçe kurulayın.

· Sıkı olmayan kıyafetler giyin. Cildiniz için pamuklu giymeye çalışın.

· Bölgeye parfüm, kolonya veya kozmetik ürün sürmeyin. Bunlar reaksiyon bölgesini daha kötü yapabilir.

· Cilt kırmızı ve kabarcıklı ise deodorant kullanmayın

· Cildinizi ovmayın ya da fırçalamayın

· Asla bölgeye çok sıcak ya da çık soğuk bir şey koymayın.

· Cildinizi güneşten veya soğuk rüzgardan koruyun. Şapka kullanın ya da bölgeyi dış etkenlerden koruyun.

· Klorlu havuzlardan sakının.

· Tedaviden birkaç ay önce bölgeyi güneşten koruyun.

· Bölgeye yara bandı kullanmayın.

· Mısır unu kaşınan cilde faydalı olabilir. Fakat koltukalt ve kasık bölgesine (veya terli herhangi bir bölgeye) kullanmayınız.Ciltte su toplanması olduysa ya da daha kötüleştiyse mısır nişastası kullanmayı durdurunuz.

· Traş olmaya ihtiyacınız varsa elektrikli traş makinesi kullanın

· Bölgeye nemlendirici kullanın. Nemlendiriciyi tedavi sonrası ve akşamları kullanın. Eğer alerjik reaksiyon görülürse nemlendirici kremi kullanmayı durdurun ve tedavi ekibinizle görüşün.

· Herhangi bir kızarıklık, kabarcık veya isilik olursa doktorunuza bildirin.

Tedavi alanı tedavi görmemiş ciltten daha koyu görülebilir.
Bazen tedavi alanı hassas veya ağrılı olabilir. Bu tedaviden sonra bile olabilir. Eğer böyle bir sorununuz olursa size verilen iletişim numaralarını arayınız.


İŞTAHSIZLIK

Yemek yemek istemeyebilirsiniz ama dengeli beslenmek sizin için önemlidir. Dengeli beslenme yan etkileri azaltmaya yardımcı olur. Ayrıca size enerji verir.

İŞTAHSIZLIK SORUNU İÇİN ÖNERİLER

· Günde üç büyük öğün yerien az az sık sık yiyin.

· Acıktığınızda yiyin ve elinizde atıştırmalık bulundurun.

· Yeni yiyecekler deneyin ve bunlardan en sevdiğinizi daha sık alın.

· Yemekten önce yürüyün. Hafif egzersiz yardımcı olavaktır.

· Yardım isteyin aileniz veya arkadaşınız size yemek hazırlamakta yardımcı olabilir.

· Yemek pişirmek istemediğiniz zamanlar için bazı küçük porsiyonlar dondurun

· Yemeği zebkli hale getirin. Arkadaşlarınızla veya hafif müzik, çiçekler veya sizi iyi hissettiren şeylerle yemek yiyin.


SAÇ DÖKÜLMESİ

Dökülme tedavi olan vücut bölümünde olabilir. Genellikle tedavinin üçüncü haftası civarı başlar. Saç dökülmesinden bir veya iki gün önce kafa derisi hassaslaşabilir. Saç dökülmesi tedavinin bitiminden sonra iki üç hafta sürebilir. Ne kadar döküldüğü radyasyon dozu miktarına bağlıdır. Düşük dozda saçlar tekrar çıkabilir. Yüksek dozda saç kaybı sürekli olabilir. Diğer bir deyişle saçın yeniden uzaması aylar sürebilir. Bazen saçların tamamı yeniden çıkmaz. Yeni çıkan saçlar öncekinden daha yumuşaktır. Genellikle tedavi alanındaki yüzdeki kıllar yeniden çıkmaz.

MİDE BULANTISI (MİDEDE HASTALIK HİSSİ)

Bazı tedaviler hasta hissetmenize neden olur. Bu genellikle tedaviden 1 ila 6 saat sonra olur. Radyasyon alan çoğıu insan hasta hissetmez. Eğer bu sorunla karşılaşırsanız size yardımcı olacabilecek ilaçlar vardır.

DÜŞÜK KAN DEĞERLERİ

Bazı radyasyon yedavileri kan değerlerinizi düşürebilir. Eğer bu sorun olursa tedavi süresince düzenli kan testleri yaptırılabilir. Tedavi ekibiniz kan değerlerinizi takip edecektir. Nadiren kan değerlerinin düzelmesini sağlamak için tedaviye ara vermeye gereksinim duyarız. Eğer kan değerleri çok düşükse kan transfüzyonu önerebiliriz.

BİLMEK İSTEYEBİLECEĞİNİZ DİĞER KONULAR


DİĞER TEDAVİ TİPLERİ NELERDİR?

Radyason kemoterapi veya cerrahi tedavi gibi diğer tedavi yöntemleri ile birlikte verilebilir. Eğer bu tedaviye ihtiyaç duyulursa size özel bilgi verilecektir. Bazı kişiler radyasyonla birlikte alternatif veya tamamlayıcı tedavi kullanabilirler. Bunlar genellikle radyasyonla birlikte sürdürülebilir. Bununla birlikte bu tedavilerin bazılarının yan etkileri vardır. Bu yüzden kullandığınız diğer tedavi yöntemlerini veya ilaçları doktorunuza bildirmeniz önemlidir. Bizim önerimiz doktorunuzun önermediği hiçbir alternatif tedaviyi almamanız olacaktır.

KABIZLIK NEDİR?

Kabızlık radyasyon tedavisinin gerçek bir yan etkisi değildir. Bazı narkotik özellikte ağrı kesici ilaçlar kabızlık yapabilir. Eğer kabızlıktan rahatsızsanız aşağıdaki önerileri uygulamanızda sakınca olup olmadığını tedavi ekibinize danışınız. (Bazı radyasyon türleri ishal yapabilir.)

KABIZLIK İÇİN ÖNERİLER

Daha fazla sıvı alın. Su, meyve suyu, çorba ve hafif içecekler iyi seçeneklerdir.
Kahve ve çay idrar söktürücü olduğu ve kabızlığınızı daha kötü yapacağı için
bunlardan sakının.
Doğal kabızlık giderici gıdaları seçin. Bunlar kuru erik ve erik suyu içerir. Günde en az yarım fincan alın.
Düzenli saatlerde yemeye çalışın. Bu bağırsak hareketlerinizi düzenler.
Yemekten sonra yürüyüş gibi hafif egzersizler yapın.

Eğer bu öneriler işe yaramazsa doktorunuza ilaç için danışın.

GÜNEŞTE DİKKATLİ OLMALI MIYIM?

Tedavi olunan bölge güneşten korunmalıdır. Güneş yanığı riski tedavi sırasında ve tedaviden sonraki hafta en yüksektir. Tedavi olunan bölge genellikle güneş yanığına karşı daha hassas olabilir.

CİLDİNİZİ GÜNEŞTEN KORUMAK İÇİN ÖNERİLER

Tedaviniz devam ederken, güneş koruyucusu kullanmadan önce tedavi ekibinizle birlikte kontrol edin
Geniş kenarlı şapka, uzun elpenler, uzun pantolon giyin.
Güneşin en sıcak olduğu zamanlarda( sabah 11’den akşam 4’e kadar güneşten sakının)
En az 30 faktör güneş koruyucu kremi kullanın.( gölgede kalmanın ya da bölgeyi örtmenin daha iyi olduğunu unutmayın)
Güneş kreminizin ultraviyole A ve ultraviyole B ışınlarına karşı koruduğundan emin olun. Dışarıya çıkmadan 15-30 dakika önce sürün. Yüzmeden sonra, terleyince ve her 3-4 saatte bir yeniden sürün.
Güneş koruyucusu ile ilgili daha fazla bilgi için eczacınız ile görüşün.
Solaryuma girmeyin.

TEDAVİ SÜRERKEN SİGARA İÇEBİLİR MİYİM?

Sigara hücrelerdeki oksijen miktarını azaltır. Radyasyon tedavisi hücrelerde oksijen seviyesi en yüksek olduğu zaman en iyi sonucu verir. Bu yüzden, kanser tedavisi sırasında sigara içimi kabul edilemez. Baş boyun ve akciğer tedavileri sırasında sigara radyasyona bağlı mukozitleri de kötüleştirir, yutma güçlüğünü arttırır, bağışıklığınızı azaltır. 
Bu pasif içiciler için de geçerlidir. Eğer sigara içenlerin olduğu bir merkeze gidecekseniz bu süre boyunca sigara içmemelerini isteyiniz.


ALKOL ALABİLİR MİYİM?

Eğer radyasyon tedavisini ağızdan veya boğazdan alacaksanız alkol almamalısınız. Bu ağzınızı kurutabilir  ve daha kötü yan etkiler yapabilir. Eğer pelvis bölgesinden tedavi alacaksanız alkol mesane iritasyonuna sebep olabilir. Tedavi süresinde alkol alımı hakkında tedavi ekibiniz ile görüşün.

CİNSEL İLİŞKİ HAKKINDA?

Bazen cinsel isteğiniz ve hisleriniz değişebilir. Tedavi nedeniyle yorgun olabilirsiniz. Radyasyon tedavisinin yan etkisi cinsel isteğinizi azaltabilir. Cinsel istek ilaçlar, hormonlar ve kemoterapi tedavisi nedeniyle de değişebilir. Bazı durumlarda eşinize karşı artmış yakınlık hissedebilirsiniz. Her insan farklıdır.

Erkekler İçin;

Pelvik tedavi bazı durumlarda iktidarsızlığı sebep olabilir. Doktorunuz bu durumu size açıklayacaktır fakat herhangi bir sorunuz olursa lütfen sorunuz. Pelvisten tedavi alıyorsanız boşalma farklı ve kuru olabilir. Bunu doktorunuz ile konuşun.

Kadınlar için;

Pelvis bölgesinden veya karnın daha alt bölümlerinden tedavi bazı fiziksel değişiklikler yapabilir. Tedavi süresince cinsel ilişki yapabilip yapamayacağınızı doktorunuza danışın. Pelvik tedavi vajinada kuruluk veya hassasiyet yapabilir. Cinsel birleşme ağrılı olabilir.

Tedavi bittikten sonra dirençli kuruluk olabilir. Vajinal yağlar faydalı olabilir. Bazı pelvik tedavilerde vajina daralabilir. Genişletici kullanımı ile ilgili olarak doktorunuzla görüşünüz.


DOĞUM KONTROLÜ

Kadınlar için;

Lütfen tedavi süresince doğum kontrol konusunu doktorunuzla görüşün. Radyasyon tedavisi alırken hamile kalmamalısınız. Radyasyon doğmamış bebeğe zarar verebilir. Radyasyon tedavisi devam ederken ve birkaç hafta sonrasında siz ve eşiniz doğum kontrol kullanmalıdır. Kadınlar bazı tip kanserlerde doğum kontrol hapı kullanmamalıdırlar. (Daha fazla bilgi için doktorunuza danışınız.)

Pelvik bölgeye veya karın altı bölgeye tedavi genellikle yumurtalık fonksiyonlarını bozarak adet döneminin durmasına sebep olur. Bazı menopoz bulgularını deneyimleyebilirsiniz. Bunlar ateş basması, ruhsal çöküntü ve vajinal kuruluktur. Bazen adet görme tekrar başlayabilir. Bu radyasyonun dozuna ve yaşa bağlıdır. Eğer adet görme tekrar başlamazsa hamile kalamazsınız. Doktorunuz bunu size açıklayacaktır.  Herhangi bir sorunuz olursa lütfen sorunuz.

Erkekler için;

Tedavi sırasında ve tedaviden birkaç ay sonra siz de doğum kontrol kullanmalısınız. Radyasyon spermlere zarar verebilir. Eğer pelvik bölgeden veya karın altı bölgesinden tedavi alıyorsanız tedaviden sonra çocuğunuz olmayabilir. Eğer gelecekte çocuk sahibi olmak istiyorsanız tedaviden önce sperm bankasını kullanabilirsiniz. Daha fazla bilgi için lütfen doktorunuza danışınız. Pelvik bölge tedavilerinde testis koruyucu aparatlar kullanılır, buna rağmen organ fonksiyonlarında kayıp yaşanabilir.

BESLENMEMİ DEĞİŞTİRMEM GEREKİR Mİ?

Tedavi sırasında dengeli beslenme önemlidir. Genellikle yemenizi güçleştirecek herhangi bir yan etki olmadığı sürece özel bir diyete gerek yoktur. Eğer ishal olursanız diyetinizi değiştirmeniz gerekebilir.

Eğer

· Tedavi sırasında yeme probleminiz olursa

· Kilo kaybederseniz

· Bağırsak probleminiz olursa (ishal veya kabızlık)

· Destekleyizi besinler ile ilgili bilgi edinmek isterseniz

· Vitamin, mineral ve bitkisel ürünler hakkında sorularınız varsa

· Beslenme ile ilgili herhangi bir sorunuz olursa

Diyetisyene ulaşabilirsiniz. Diyetisyenle görüşme ayarlamak için bizi arayabilirsiniz.


RADYASYON TEDAVİSİ SIRASINDA VİTAMİN VE ANTİOKSİDAN KULLANIMI

Çoğu insan her gün büyük dozlarda vitamin ve antioksidan desteği almaktadır. Bu radyasyon tedavisi sırasında önerilmez. Radyasyon tedavisi sırasında vitamin ve antioksidan alımı radyasyonun kanser hücrelerine zarar vermesini engelleyebilir. Radyasyon tedavisi sırasında antioksidan madde almamanız önerilir (Vitamin C ve E, Beta Carotene ve Selenyum) .Tedavi tamamlandıktan bir süre sonrasına kadar da bunları almanız önerilmez.

Dengeli beslenme ile doğal antioksidan alımı güvenlidir. Daha fazla bilgi için diyetisyene danışınız.

BEN RADYOAKTİF MİYİM?

Siz radyasyon tedavisi sırasında ve sonrasında radyoaktif değilsiniz. İnsanlardan sakınmanıza tabak ve çatal bıçağınızı, tuvalet ve banyonuzu ayırmanıza gerek yoktur. Bebek ve çocuklarla yakın ilişki içinde olabilirsiniz.


RADYASYON TEDAVİSİ AĞRILI MIDIR?

Çoğu insan radyasyon tedavisi alırken hiç birşey hissetmez. Cihaz büyüktür. Gürültü yapabilir. Başlangıçta bu korkutucu olabilir. Lütfen teknikerinize süreci anlatmasını izteyiniz.

Tedavinin yan etkisi olarak rahatsızlık ve ağrı olabilir.

İLAÇLARIM HAKKINDA?

Lütfen kullandığınız ilaçları doktorunuza bildirin. İlk ziyaretinizde bütün ilaçlarınızı yanınızda getirin. Sürekli kullandığınız ilaçlarınızı doktorunuz aksini söylemediği sürece kullanmaya devam edin.

FAKAT KOMŞUM DEDİ Kİ…

İlgilenen insanlar size radyasyon tedavisi ile ilgili duyduklarını ya da kendi deneyimlerini anlatabilirler. Bu anlatılanlardan bazıları sizi endişelendirebilir. Herkesin tedavisinin farklı olduğunu unutmayın. Ayrıca tedavilerin zaman içinde değiştiğini de   unutmayın.. Sizin tedavi planınız size özeldir. Lütfen endişelerinizi doktorunuzla, hemşirenizle veya teknikerinizle paylaşın.

TEDAVİ SÜRESİNDE ÇALIŞABİLİR MİYİM?

Bu nasıl hissettiğinize bağlıdır. Çoğu insan işlerine devam etmek için kendilerini iyi hisseder. Bazı insanlar kendilerine vakit ayırmayı tercih eder. Bu sizin deneyimlediğiniz yan etkilere bağlıdır.
Tedavinin ilk iki haftası çoğu insan tedavi öncesi ile aynı enerjiyi hissederler. Tedavinin sonuna doğru yorgunluk hissetmek normaldir. Aktivitelerinizi enerji düzeyinize göre ayarlayın.

RANDEVULARIM HAKKINDA?

· Tedaviler genellikle pazartesiden cumaya verilir. Bekleyenler listesindekiler müsait olan ilk randevu günü verilir. Bize ve kendinize yardımcı olmanız için bazı noktalar;

· Simulasyon planında terapistinize başka bir randevunuz varse bildiriniz (kemoterapi gibi)

· Randevuzu çok fazla değiştirmemeye çalışın. Sizin makinenizin kullanılacağı çok sayıda insan olabilir.

· Sağlık kartınızı her gelişinizde getiriniz.

· Size ertesi günün randevu saati söylenecektir.

· Eğer gecikirseniz bir sonraki kişiyi tedaviye alırız.

· Eğer erken gelirseniz erken tedavi verebiliriz. Bazen beklemek zorunda kalabilirsiniz.

· Cihazlara ayda bir bakım yapılır eğer cihaz bakımda ise o gün başka bir cihazda tedavi alabilirsiniz. Bu sizin tedavinizi etkilemez

· Eğer biz gecikecek olursak bunu bildiririz. Bazen cihaz bozulabilir ya da acil hasta yüzünden gecikebiliriz.

· Biz genellikle adınızı, adresinizi, doğum tarihinizi sizi görsek bile kontrol ederiz. Bu merkezimizin politikasıdır.

· Doktorunuzu her hafta yeniden değerlendirme kliniğinde göreceksiniz. Genellikle önce tedavi olursunuz. Daha sonra teknikeriniz doktorunuzun sizi nerede göreceğini gösterir.

DUYGUSAL OLARAK NASIL HİSSEDECEĞİM?
DESTEK KAYNAKLARI NELERDİR?

Kanser teşhisi sizin ve aileniz için stresli olabilir. Kanser tedavisi ayrıca streslidir. Radyasyon tedavisi esnasında değişik duygular yaşamanız normaldir. Bu duygular bunlarla sınırlı olmamakla birlikte;endişe, korku, sinirlilik, kızgınlık, hayal kırıklığı, üzüntü olabilir. Birçok duygusal zamanlar olabilir ve gönüllü veya profesyonel kişilerden yarım almak isteyebilirsiniz.
Deneyimlerimiz; arkadaşlarla, aile ile, tedavi ekibi ile, psikolog psikiyatr ile konuşmanın veya destek gruplarına katılmanın çok faydalı olduğunu göstermiştir.

PSİKOLOG; teşhisiniz, tedavi beklentiniz ve tedaviniz ile ilgili endişeleri gidermenize yardımcı olabilir. Ayrıca stresinizi azaltmaya da yardımcı olabilir. Diğer yandan kanserin ilişkilerinizi nasıl etkileyebileceği konusunda yardımcı olabilir. Psikologdan randevu  almak için doktorunuzun önerdiği kişiyi sorun.

PSİKİYATRİST; tedavi edici doktordur. Daha büyük endişeleri gidermek için eğitim görmüşlerdir. Bazı durumlarda ilaç tedavisine, psikoterapiye veya her ikisine birden ihtiyaç duyulabilir. Bu endişeler ilk anda veya süreç içinde ortaya çıkabilir. Psikiyatrist için tedavi ekibinizle görüşün.

TEDAVİNİZ BİTTİĞİ ZAMAN

Yan etkiler sonunda yok olacaktır. Bu iki haftadan birkaç aya kadar sürebilir. Cildinize dikkat edin. Bazen tedavi bittikten 5-7 güne kadar cilt reaksiyonunda daha kötüleşebilir.
Doktorunuz haftalık kontrol randevularınızda tedavi süreci ile ilgili bilgi verecektir. Terapistiniz tedavinin son günü doktorunuzun sizi görmesi için randevu kartı verecektir. Terapistiniz ayrıca tedavi bittikten sonra yan etkiler ve tedavisi konusunda sizi bilgilendirecektir. Hemşirenizin adı ve telefonu size verilecek. Tedavinizin bittiği günden randevu gününe kadar geçen süreçte herhangi bir sorunuz veya probleminiz olursa hemşirenizi arayabilirsiniz.
Tedaviden sonra bazı insanlar rahatlar bazı insanlar üzüntü veya depresyon hissederler. Tedavi ekibini artık her gün görmemek yalnızlık hissi oluşturabilir. Bu duygular normaldir. Desteğe ihtiyaç duyarsanız yardım isteyiniz. Hemşirenizi arayın, arkadaşlarınızla veya ailenizle konuşun.

Tarih 9.9.2016 editor@florence.com.tr
Paylaş
Bizden haberdar olmak
ister misiniz?
florence nightingale hastanesi çağrı merkezi
florence nightingale hastanesi

Copyright 2016 Florence Nightingale. Tüm hakları saklıdır.

Web sitemizdeki bilgiler kişileri tanı ve tedaviye yönlendirme amacı taşımaz. Tanı ve tedaviye yönelik tüm işlemlerinizi doktorunuza danışmadan uygulamayınız.