İdrar yolu enfeksiyonları ve korunma yöntemi

İdrar yolu enfeksiyonları ve korunma yöntemi

Kategoriler
İdrar yolu enfeksiyonu nedir? 

İdrar yolları, idrarı vücuttan atmaya yarayan sistemdir. Bu sistem böbrekler, mesane ve bu organların bağlantı kanallarından (üreter-üretra) oluşur. Bu sistem mikroorganizmalar tarafından enfekte olunca, idrar yolu enfeksiyonu (İYE) gelişir. 

En sıklıkla mesane enfeksiyonları (sistit) görülür, ve genellikle kolay tedavi edilir. Ancak, enfeksiyon böbreğe ulaştığında daha ciddi hastalık oluşur, ve daha ayrıntılı-uzun tedavi gerektirir. 
Kadınların yaklaşık yarısı, ömrünün bir döneminde, en az bir defa idrar yolu enfeksiyonu geçirir.
 
Basit sistit tıbbi bir aciliyet gerektirmeyebilir, ancak ;

• Gebelerde, 
• Yaşlılarda, 
• Şeker hastalarında, 
• Böbrek yetmezliği hastalarında, 
• Bağışıklık sistemi bozuk  kişilerde idrar yolu enfeksiyonu,  acil tedavi gerektiren, çok önemli bir hastalıktır. 

İdrar yolu enfeksiyonlarında yakınma ve bulgular nelerdir? Basit sistitte (hafif enfeksiyon) görülebilenler 

• İdrar yaparken yanma ve ağrı,
• Sık idrara gitme isteği, 
• Karın alt bölgesinde ağrı, 
• Bulanık ve kötü kokulu idrar,... şeklinde özetlenebilir.
 
Bazen hiç yakınma olmayabilir. 

Enfeksiyon böbreklere ulaşırsa 

• Ateş-titreme,
• Bulantı-kusma,  
• Bel-böğür boşluğunda ağrı, 
• Halsizlik ve genel durum bozukluğu,... gibi yakınmalar da eklenebilir.  

İdrar yolu enfeksiyonu riskinin arttığı durumlar ? 

• Cinsel aktif kadınlar,
• Yetersiz sıvı alınması 
• Sık banyo-deniz-havuz 
• İdrarı uzun süre bekletmek 
• İdrar yolunun bazı yapısal bozuklukları, 
• İdrar yolu taşları, 
• Prostat hastalığı veya başka idrar zorluğu çeken hastalar,
• Menopoz sonrası kadınlar,
• Mesane taban sarkması ve benzeri nedenlerle idrarın tam boşaltılamadığı durumlar 

Tedavi nasıl yapılır? 

Basit sistitlerde kısa süreli (3-7 gün) ağızdan antibiotik-antiseptik yeterli olabilir. 

Böbrek enfeksiyonlarında genellikle daha uzun süreli, damar-kas içi enjeksiyonları şeklinde tedaviler uygulanır.
 
Şiddetli böbrek enfeksiyonlarında hastanede yatarak bakım gerekir.

Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu 

Yılda 3 ve daha fazla idrar yolu enfeksiyonu geçirenlerde, tekrarlayan enfeksiyon söz konusudur.
 
Bazen iyi tedavi edilememiş enfeksiyonlar nedeniyle tekrarlar görülebilir. 

Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarında 

• Uzun süreli düşük doz antibiotik-antiseptik tedavisi, 
• Cinsel ilişki sonrası tek doz antibiotik, 
• Yakınmalar oluştukça yapılabilecek kişisel tedaviler, gibi uygulamalar  yapılabilir.
 
Şeker hastaları ve idrar yolu enfeksiyonu 

Şeker hastaları her türlü enfeksiyona, ve idrar yolu enfeksiyonuna daha yatkındır.
 
• Bağışıklık sistemleri daha zayıftır 
• İdrardaki yüksek şeker miktarı bakteri üremesini kolaylaştırır 

Şeker hastalarında idrar yolu enfeksiyonu kan şekerinin düzenlenmesini bozar, daha çok insülin ve ilaç ihtiyacı oluşur. Bu nedenle erken ve doğru tedavi çok önemlidir.
 
Gebelik ve idrar yolu enfeksiyonu 

Gebelerde idrar akımında bozulma, kısmen idrar yolu tıkanıklığı oluşur. Bu durum en belirgin olarak 5.-7. aylarda görülür. 
Sıklıkla iki nedene bağlıdır : 

• Hormonların etkisiyle üreter (idrar yolu) hareketleri yavaşlar, 
• Uterus basısı nedeniyle idrar yolunda kısmen tıkanıklık oluşur. 

Gebelikte idrar yolu enfeksiyonu erken doğuma yol açabilir, dikkatle tedavi edilmelidir. 

Menopoz ve idrar yolu enfeksiyonu 

Estrojen hormonunun idrar yolu üzerinde koruyucu etkileri vardır. Menopozda estrojen seviyesi hızla düşer. Düşük estrojen nedeniyle vagina ve üretrada bakteri yaşaması kolaylaşır. 

Menopozun üzerinden uzun yıllar geçince vaginal kuruluk başlar, idrar yolları da esnekliğini-elastikliğini kaybeder ve yüzeyden salınan koruyucu salgılar azalır. Bu durumlarda bazen kısa süreli lokal estrojen tedavisi gerekebilir. 

Yaşlılar-bakım hastaları ve idrar yolu enfeksiyonları 
Bazen yaşlılarda klasik yakınmalar olmayabilir. 
Ajitasyon, deliryum, davranış değişiklikleri, ... gibi sıradışı davranışlar yegane bulgu olabilir.
 
Geç farkedildiğinde hızla sepsis ve hayati tehlike gelişebilir.
 
Çocuklarda idrar yolu enfeksiyonu
 
• Bebeklerde 
• Nedeni açıklanamayan ateş, 
• İdrarda değişik koku, 
• İştahsızlık-kusma, 
• Huzursuzluk-mızmızlanma,...  akla idrar yolu enfeksiyonunu getirmelidir.
 
İlk 10 yaşta çocukların yaklaşık %1 ila 3’ü idrar yolu enfeksiyonu geçirir. Kız çocuklarında bu olasılık erkeklere göre 3 kat fazladır. 

İdrarını uzun süre tutarak bekleten çocuklarda enfeksiyon riski artar. 

Bazı çocuklarda görülen doğuştan yapısal bozukluklar, tıkanıklık veya reflü gibi nedenlerle idrar yolu enfeksiyonu olasılığı artar. Bu çocuklarda erken tanı ve doğru tedavi zamanında yapılmazsa, ilerde böbrek yetmezliğine yol açabilir.
 
İdrar yolu enfeksiyonlarından korunmak için ne yapmalı? 

Uygulanabilecek bazı tedbirler, idrar yolu enfeksiyonu olasılığını önemli ölçüde azaltabilir.
 
• Bol sıvı içmek ve düzenli idrar yapmak
• Banyo, deniz, havuz sonrası idrar yapmak
• Sex öncesi ve sonrası idrar yapmak
• Vagina ağzı temizliğini önden arkaya yapmak 
• Kadın hijyen spraylerinden kaçınmak 
• Banyo yerine duşu tercih etmek (kadınlar için) 
• İdrarı 4-6 saatten fazla bekletmemek,... gibi tedbirler sayılabilir.
 
Yabanmersini (cranberry) idrar yolu enfeksiyonlarından korunmada faydalı olabilir, ancak tedavi edemez. E.Coli isimli bakterinin mesane duvarına yapışmasını önlemeye yardımcıdır. Genç-orta yaş kadınlarda daha etkilidir. 

Deniz-havuz aktivitelerinin yoğun olduğu yaz günlerinde sık görülen idrar yolu enfeksiyonlarından korunma tedbirleri alınarak daha konforlu yaşam sağlanabilir. 

*Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için doktorunuza başvurmalısınız.

Tarih 23.7.2018 editor@florence.com.tr
Paylaş