Kategoriler
Tüm karbohidratlar kanda aynı hızla şekere dönüşmez. Glisemik indeks, karbohidrat içeren besinlerin kan şekerini etkileme hızlarına göre sınıflandırılmalarını sağlar. Besinlere 0 ve 100 arasında değerler verilir. Glukozun kan şekerini çok hızlı yükseltme özelliği nedeniyle değeri 100'dür. Yavaş sindirilen ve kan şekerini yavaş yavaş yükselten besinlerin glisemik indeks değerleri düşüktür. Düşük glisemik indeksli besinler, kan şekeri düzeylerinin kontrol altına alınmasına ve enerjinin korunmasına yardımcı olur. Hızlı emilen ve kan şekerinin hızla yükselmesine neden olan besinlerin glisemik indeks değerleri yüksektir. Düşük glisemik indeksli besinlerle beslenmek, kan şekeri düzeylerinin dengelenmesine yardımcı olabilirler. Bu besinler genellikle daha besleyicidir; yağ ve kalori içerikleri düşüktür. Daha uzun süre tok tutarlar ve böylece iştah kontrol altına alınabilir.Düşük glisemik indeksli besinler kötü kolesterol (LDL)düzeylerinin azalmasına ve iyi kolesterol (HDL) düzeylerinin artmasına yardımcı olur ve kalp hastalığı riskini azaltır. 

Glisemik indekslerine göre birkaç gıda örneği

Yağsız süt, kaymaksız yoğurt, taze meyveler, kepekli ekmek, bakliyatlar,düşük glisemik indeksli gıdalardır. Muz, taze patates, patlamış mısır, bulgur, buğday ekmeği orta glisemik indeksli besinlerdir. Karpuz, kavun, patates püresi, havuç, pilav, şekerli mısır ve patates kızartması ise yüksek glisemik indeksli besinlerdir.

Bir öğünün glisemik indeksini hesaplamak zor olabilir ancak farklı glisemik indeks değeri olan besinlerin bir arada alınması, o yemeğin glisemik indeks değerini değiştirebilir. Örneğin, beyaz ekmek gibi glisemik indeks değeri yüksek olan bir yiyeceği, kuru fasulye gibi glisemik indeks değeri düşük bir besinle birlikte aldığınızda , o yemeğin toplam glisemik indeks değeri ortalarda olacaktır. Kan şekeri düzeylerini kontrol altına almak için, glisemik indeks değeri orta olan besinleri beraberce almak tercih edilmelidir. Tabii porsiyon büyüklüğüde önemlidir. Çok fazla miktarda kardohidrat almak, besinin glisemik indeks değerine bakılmaksızın kan şekeri düzeylerini yükseltir. Diyet uzmanları bu konuda hastalara yardımcı olurlar.

Diyabetli hastalara öneriler

  • Hergün farklı besinler yiyin.
  • Doymuş yağlar içeren etleri ve mandıra ürünlerini az tüketin. Yağsız etleri seçin ve görünen yağları kestirip attırın. Besinleri kızartmak ya da kavurmak yerine ızgarada, buharda ya da mikrodalga da pişirin, haşlayın ya da fırınlayın.
  • Et yerine yağlı balıkları daha fazla tüketin. Az yağlı süt ya da yağsız süt, yoğurt ve peynir gibi yağ oranı düşük mandıra ürünlerini seçin.
  • Tam naneli ürünler, meyve ve sebzeleri daha fazla tüketin. Bu besinlerin çoğu karbohidrat içerir ancak vitamin, mineral ve lif içerikleri yüksek olduğundan son derece sağlıklı besinlerdir..
  • Daha az tuz kullanın. Doğal ürünler, genellikle çok fazla tuz içeren işlenmiş ve hazır ürünlerden daha iyi bir seçenektir. Fazla tuz içeren konserve ya da dondurulmuş yiyeceklerden kaçının ve 'tuz eklenmemiştir' ibaresi bulunan besinleri seçin. Yemeklerinize tat katmak için farklı baharat ve ot kullanmayı deneyin.
  • Kek ve kurabiye gibi çok şeker içeren besinlerden kaçının ya da azaltın.
  • Yiyecek paketlerinin üzerindeki bilgileri okuyun, şeker ve yağ oranlarını kontrol edin.
  • Günde 1-2 litre su için.
  • Alkolü az tüketin. Alkol diyabet ilaçları kullananlarda hipoglisemi yaratabilir.Ayrıca karaciğer yağlanması, pankreatit, kalp hastalıklarına da yol açabilir. En çok haftada 2 gün az miktarda alınmalıdır.

Genel olarak çok fazla ekzersiz yapan ya da işinde fazla fiziksel efor sarfeden kişilerin daha fazla beslenmeye ihtiyacı vardır.  Ne kadar sık yemek yenileceği, alınan insülin veya diyabet ilaçlarının türüne, hareket düzeyine ve kilo vermeye çalışılıp çalışılmadığına bağlıdır. Çocuklarda genellikle 3 ana 3 ara öğün tavsiye edilir. Öğünleri gün içine yaymak, vucut ağırlığını kontrol etmeye ve ihtiyaç olan vitamin ve mineralleri almaya yardımcı olacaktır. Günde sadece bir öğün yemek yenirse, vucut kan şekerini dengelemekte zorluk çeker. Hipoglisemi riski artar.

Diyabetliler arkadaşları ile dışarıda yemek yiyebilirler mi, bu kan şekeri düzeylerini bozar mı?

Diyabetli bir hasta kurallara riayet ettiği sürece normal kişilerden farklı değildir. Miktarları ayarlayıp, yediklerine dikkat ettiği sürece hiçbir sorun olmaz. Giderek hayat şartları nedeniyle daha uzun sureyi dışarıda geçiriyoruz. Bu arada acıkınca ya ayaküstü birşeyler yiyoruz ya da bir restorana uğruyoruz. Hazır gıdalar evde yapılanlara gore daha yağlı ve tuzludur ve daha fazla liflidir. Arada sırada dışarıda yemek yeniyorsa sorun değil ama sık dışarıda yiyorsanız, düşük yağlı seçenekleri aramalı, tereyağı ve krema içeren, kızartılmış veya yağda pişirilmiş gıdalardan kaçınılmalıdır. Arakadaş doğum günleri veya toplantılarda da genellikle hafif ürünleri tercih etmek, tatlandırıcı ile hazırlanmış pastalardan makul miktarda tüketmek yerinde olur. Toplantı saatlerinin insulin zamanına uygun olmasına dikkat etmek gerekir  veya siz ayarlayabilirsiniz. 

Yemekli toplantılara aç gitmeyin çünkü açken herşey gözünüze güzel görünür ve sadece belli gıdaları tatmak istediğinizi unutursunuz. Toplantıya gitmeden once salata veya düşük kalorili birşeyler yenmesi iyi olur. Eğer yemek alışılan düzenden birkaç saat ileri sarkacaksa, hafif birşeyler atıştırdıktan sonra insulin  iğnesi  ana yemek saatine gore ayarlanmalıdır.

Dışarıda arkadaş yemeğinde en yavaş yiyen siz olun. Yemeğe en geç başlayın ve en son bitirin. Yediklerinizin tadını çıkarmayı başarırsanız daha az yiyerek doyabilirsiniz. Böylece hızlı ve fazla yiyerek fazla kalori alma alışkanlığını önleyebilirsiniz.


*Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için doktorunuza başvurmalısınız.

Tarih 23.7.2018 editor@florence.com.tr
Paylaş