Ergenlikte kötü alışkanlıklardan korunma

Ergenlikte kötü alışkanlıklardan korunma

Kategoriler

Ergenler alkol, sigara veya madde bağımlılığı gibi zararlı alışkanlıklardan nasıl korunur?

Ergenlerin alkol kullanımında ailenin tutum ve davranışları önemlidir. Aile içinde başlayan alkol alma arkadaşların teşvikiyle sürdürülür.

Ergenlerde zararlı alışkanlıklar Amerika Birleşik Devletleri ve gelişmiş Avrupa ülkelerinin sorunu iken artık bizim ülkemizde de ne yazık ki bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu dönem de ergenlerin bağımsız olma isteği ile erişkinleri taklit etmeleri sonucu yeni bir şey denemek amacıyla alkol, sigara veya uyuşturucuyla tanışmaları mümkündür. Ergenlerin bir kısmı zararlı maddeleri deneyip, bırakabilir ancak diğer bir kısmında bu maddeler alışkanlık haline gelip, kendilerine ve çevrelerine zarar verebilecek şekilde kullanılmaya devam eder. Araştırmalar ilk uyuşturucuya başlama yaşını 14 olarak göstermektedir ancak bütün dünyada daha erkene gelme riski mevcuttur. Alkol kullanımı ise 12 yaşından önce başlamaktadır. Alkol ve sigaraya erken başlayan çocuklarda daha sonra uyuşturucuya geçiş gözlenebilir.  

Ergenlerde madde bağımlılığı açısından bazı risk faktörleri vardır. Anne ve babayla ilişki kopukluğu, ailede sigara ve alkol kullanım mevcudiyeti, ailede çocuk istismarının olması, anti-sosyal kişilik mevcudiyeti, kendine güvensizlik, okul başarısızlığı ve yakın arkadaşlarının uyuşturucu veya alkol kullanıyor olması risk faktörleridir. Çevresel uyaranların özellikle medyanın alkol ve bağımlılık yapan maddelerin reklamlarında çok dikkatli olması ve özendiricilikten kaçınması gerekmektedir. Amerika Birleşik Devletleri’nde ergen intiharlarının üçte biri alkol veya madde bağımlılığı ile ilgili bulunmuş yine cinayet ve trafik kazaları sonucu ölümlerin yarısında önceden alkol alındığı saptanmıştır. Madde bağımlısı olan ergenler genellikle gergin, huzursuz ve etrafa karşı saldırgandırlar. Ders başarıları düşüktür, şiddete eğilimlidirler. 

Zararlı alışkanlıklarda ailenin tutumuyla ilgili uyarılarınız olacak mı?

Ergenlerin alkol kullanımında ailenin tutum ve davranışları önemlidir. Aile içinde başlayan alkol alma arkadaşların teşvikiyle sürdürülür. Çünkü alkolizme eğilimi olan çocuklar kendilerine benzer tutum ve davranış özellikleri gösteren arkadaş gruplarını seçme özelliğindedirler. Amerika Birleşik Devletlerinde 18 yaşından küçük 7 milyon çocuğun ailesinin alkolik olduğu saptanmıştır. Çocuk istismarı ve aile içi şiddetin yarıdan fazlası alkolik ailelerde olmaktadır. Özellikle baba alkolikse erkek çocuğun alkolik olma riski fazladır. Bu nedenle özellikle çocuklara alkol ikram edilmemeli, ergenlerin alkol alan yerlere gitmeleri özendirilmemeli ve ergenlere toplantılarda alkol verilmesi önlenmelidir. 

Tiner bağımlısı olanlarda ne gibi sorunlar ortaya çıkar?

Özellikle ana-babası olmayan veya ana-babası tarafından terk edilmiş sokak çocuklarının sorunu olan tiner gibi uçucu maddeler, kokuları hoş ve kolay bulunan maddelerdir. Kullanma yaşı 6’ya kadar inmiştir. Nefesle içe çekilirken genellikle naylon torba kullanılır. Ani ölümler özellikle kullanıma yeni başlayanlarda gözlenir. Uzun süreli kullanımda beyinde harabiyet olur, zekâ yetenekleri kaybolur. Kan kanseri riski artar. 

Aileler, ergen çocuklarında hangi belirtileri gözlemlerlerse madde bağımlılığı yönünden şüphelenmelidirler?

1. Ergende yakın zamanda kişilik değişikliği oluşmuşsa, kendine güvensizlik, içe kapanma, çevreye ilgisizlik, karar verememe varsa, 
2. Okula ilgi azalmış, derslerden ve okuldan kaçma varsa, 
3. Aile içinde sürekli kavga ediyor, evden kaçıyorsa, 
4. Sürekli öksürük, iştahsızlık göz kapaklarında şişlik varsa, 
5. Dinlediği müzik değişmiş, kıyafetleri farklılaşmış ve yakın çevresinden olmayan yeni arkadaşlar edinmişse. 

Bu dönemde hangi sorunlar ön plana çıkar?

Madde bağımlısı olan çocukların, okulda başarıları düşer, derslere ilgileri azalır, okuduklarına konsantre olamazlar. Bu durum öğretmenlerin dikkatini çeker. Ailelerin, hal ve gidişatından şüphe ettikleri ergenleri için öğretmenler ile konuşmaları mutlaka faydalı olur. Ergenlerin sorunlarına yönelik çeşitli eğitim faaliyetlerinde ilk sıralarda zararlı madde kullanımı üzerinde ihmal edilmeden önemle durulmalıdır.

Ergenler sigara içmeye öz güvenlerinde sözde artış sağladığı, kendilerini daha büyük ve önemli hissettikleri,  streslerini azalttığı gibi nedenlerle ve de arkadaş ikramı ile başlarlar.

Sigara en çok rastlanan alışkanlıkların başında geliyor. Erkekler mi sigaraya daha yatkınlar?

Ergenlerde gözlenilen zararlı alışkanlıkların en sık rastlanılanı, sigara içmedir. Gelişmiş ülkelerde sigara içme oranı azalırken, ne yazık ki gelişmekte olan ülkelerde artmaktadır. Araştırmalar, lise öğrencilerinin yüzde 16.9’unun  sigara içtiğini göstermektedir. 18 yaş üstü lise öğrencilerinin yüzde 60’ı, 19 yaş üzerindeki lise öğrencilerinin ise yüzde 83’ü sigara içmektedir. Erkek çocuklarda sigara içme oranı kız çocuklarına göre 2 misli daha fazladır. 

Bir çocuk neden sigaraya başlar?                

Ergenler sigara içmeye öz güvenlerinde sözde artış sağladığı, kendilerini daha büyük ve önemli hissettikleri,  streslerini azalttığı gibi nedenlerle ve de arkadaş ikramı ile başlarlar. Ergenlik döneminde sigara ile tanışma genellikle erken ve orta ergenlik gelişme döneminde söz konusudur. Evlerinde sigara içilen çocuklarda, sigaraya başlama oranı daha fazladır. Gelir düzeyi düşük aile çocuklarında sigaraya başlama daha fazla olmaktadır. Sigara içenlerde diğer bağımlılık yapan maddeleri kullanma oranı 15 misli daha fazladır.
Sigara reklâmlarının, ergenlerin sigaraya başlamasındaki rolü büyüktür. Durumun ciddiyetinin anlaşılması ile artık reklâmlardan büyük ölçüde vazgeçilmiş ve sigara paketlerinin üzerine ‘sigara sağlığa zararlıdır’ ibaresi konmuştur. 
                       
Sigaranın ergenler üzerindeki olumsuz etkileri nelerdir?

Sigaranın hem direkt içicilerde hem de pasif içicilerde yani sigara içilen ortamı paylaşanlarda, sağlığa olumsuz etkileri vardır. Sigara dumanındaki nikotin en fazla kalp ve damar sistemine zarar verir, kalp hızının artması, tansiyon yükselmesi, miyokard infarktüsü ve felçlere yol açar. Ağızda kötü koku, dişlerde sararma, öksürük, çarpıntı, solunum kapasitesinin azalması, kan basıncının azalması, kalp hastalıkları ve de en önemlisi akciğer kanseri riski, sigaranın sağlık üzerindeki olumsuz etkilerinden bazılarıdır. Sigara akciğer kanserinin en önemli nedenidir. Sigara içenlerde, sigara içmeyenlere göre 12 misli fazla görülmektedir. Ayrıca diğer kanser türlerinde de artışa neden olmaktadır. Kişi sigaraya ne kadar erken başlarsa ve de ne kadar çok sigara içerse kansere yakalanma riski o kadar fazla olmaktadır. 

Ergenlerin sigara içmemeleri aile, okul ve çevreye düşen görevleri hatırlatır mısınız? 

  • Evde  ergenlerin yanında sigara  içilmemeli, 
  • Çocuklar sigara almaya gönderilmemeli,
  • Çocuklara sigara satışı yapılmamalı, 
  • Sigara reklâmı kesinlikle yapılmamalı,  
  • Okulda, öğrenciler sigaranın zararları konusunda bilgilendirilmeli, sigara karşıtı aktiviteler düzenlenmeli, öğrencilerin bunlara katılımı özendirilmeli, 
  • Ergenlerin katıldıkları toplantılarda, sigara içilmesi önlenmelidir. 


*Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için doktorunuza başvurmalısınız.

Tarih 23.7.2018 editor@florence.com.tr
Paylaş