Ergenlik döneminde hormonların görevi

Ergenlik döneminde hormonların görevi

Kategoriler

Ergenlik yaşı KIZLARDA 8 ERKEKLERDE 9 yaşa kadar indi. Aileler panikte. Çocuklarıyla ilgili soru işareti olan ailelere rehber olacak bu çalışmada tüm sorularınıza ayrıntılı yanıtlar bulabileceksiniz.

Büyüme hormonunun eksik salgılanması; diğer hormonların da eksik salgılanması ile beraber olabiliyor. Bu durum doğumsal olabiliyor, bazı hastalıklar nedeniyle beyin hasarı sonucu görülebiliyor, ışın tedavisi veya tümörler neden olabiliyor. Ama çoğu zaman nedeni bilinmeyen büyüme hormonu eksikliğine rastlıyoruz.

Endokrinoloji sizin uzmanlık alanınız. Söylemesi zor ama hayatımızın bir parçası olan endokrinoloji ne demektir?

Endokrinoloji hormon bilimi demektir. Hormonlar, vücuttaki belirli salgı bezlerinden salgılanan ve yaşamımızı sürdürebilmemiz için gerekli olan maddelerdir. Çocuk Endokrin, 0–18 yaş arasındaki hormonlara bağlı olayları inceleyen ve bunların hastalıklarını saptayıp tedavi eden bilim dalıdır. Ergenlik dönemi; kızlarda ortalama 10, erkeklerde ise 12 yaşlarında başlayan ve cinsel gelişimin, boy ve kilo artışının sağlandığı çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemidir.

Hormonların düzenli salgılanması neden önemlidir?

Hormonların düzenli salgılanması, beyinde hipotalamustan çıkan uyarılarla gerçekleşir. Bu uyarıcılar; hipofiz bezini etkileyerek bu bezden belirli hormonların salgılanmasını sağlayan öncül hormonların kana karışmasını sağlarlar. Böylece örneğin; tiroid bezi uyarılarak tiroid hormonları salgılanır. Tiroid hormonları vücut metabolizmasını dengede tutarlar. Eksikliklerinde üşüme, halsizlik, yorgunluk, tembellik hissi; fazla çalışmalarında ise terleme, çarpıntı, sıcak basması gibi belirtiler olur. Her iki durumda da tiroid bezi büyüyüp, guatr ortaya çıkabilir. Tiroid hormonlarının çocukluk çağındaki en önemli görevi büyümeyi sağlamak; bundan da önemlisi hayatın ilk 3 yılında beyin gelişimini oluşturmaktır.

Büyümeyi sağlayan hormon nereden salgılanır?

Hipofizden salgılanan bir diğer önemli hormon, büyüme hormonudur. BOY UZAMASINA SEBEP OLAN EN ÖNEMLİ HORMONDUR. Eksikliğinde boy kısalığı saptanır. Büyüme hormonu eksikliği tanısı konduktan sonra büyüme hormonu tedavisi verilerek boy kısalığı tedavi edilir.

Kızlarda ve erkeklerde farklılaşan hormonlar hangileridir?

ERGENLİK DÖNEMİNE KADAR VUCUTTA ÇOK DÜŞÜK SEVİYELERDE BULUNAN seks hormonları, kızlarda östrojen ve erkeklerde testosterondur. ERGENLİK DÖNEMİNE GİRİLMESİYLE BİRLİKTE hipofiz bezinden seks hormonlarını salgılatıcı hormonlar salgılanır. BU HORMONLARIN UYARMASIYLA kızlarda overlerden, erkeklerde ise testislerden seks hormonları salgılanır ve ERGENLİĞİN BAŞLAMASINA yol açarlar.

Hipofizden salgılanan hormonlar neden çok önemli?

Hipofizden salgılanan önemli hormonlardan bir tanesi böbrek üstü bezini uyaran, ACTH ismini verdiğimiz hormondur. ACTH böbrek üstü bezini uyararak, kortizol salgılanmasına yol açar. Kortizol streslere karşı koymamızı sağlayan en önemli hormondur. Yeni doğan bir çocukta kortizol hormonu yapılamıyorsa, bu çocuğun yaşaması mümkün değildir. Fazlalığında Cushing hastalığı gözlenir. Hipofizden ayrıca böbreklerden su tutulumunu sağlayan vazopressin hormonu salgılanır. Bu hormonun yokluğunda,idrarını tutamama, ÇOK İDRAR YAPMA VE ÇOK SU İÇME gözlenir.

HİPOFİZ DIŞINDA SALGILANAN Vücuttaki en önemli hormonlardan bir tanesi de insülindir. İnsülin PANKREASDAN SALGILANIR ve kan şekerini düzenler. İnsülinin salgılanmadığı durumda çocukluk çağı diyabeti dediğimiz, tip 1 diyabet hastalığı gözlenir.

Özellikle kız çocuk annelerini etkileyen, aileye erken ergenlik endişesi yaratan bu konunun evveliyatı nereye uzanıyor?

Erken ergenlik çocuk endokrin bilim dalının önemli hastalıklarından bir tanesidir ve 100 yıldan fazla bir süredir yani çocuk endokrin bilim dalının tarihçesi kadar eskidir. beyin tümörleri, beyni etkileyen enfeksiyon hastalıkları, beyin doğumsal bozuklukları, böbrek üstü bezinin doğumsal hastalıkları, dışarıdan hormon ilaçları alınması gibi nedenleri varsa da genellikle sebep bulunamaz ve özellikle kız çocuklarını etkiler. Erkeklerde daha az görülür ve genellikle bir organik neden vardır.

Dünya bu konuda ne zamandan beri endişe duymaya başladı?

Erken ergenlik uzun süredir hastalık olarak bilinmesi ve tedavisinin mevcut olması ile birlikte özellikle çocuklarda obezitenin artması, çevresel uyaranların ve beslenme faktörlerinin etkisi ile ergenliğin erken yaşlara gelmesi 1990 yılından sonra daha çok dikkat çeker hale gelmiştir. özellikle abd’de bu yönde yayınlar artmıştır. öyleki televizyondan ve cep telefonundan kaynaklanan dalgalar, televizyondaki erotik yayınların seyredilmesi bile seks hormon salgılanmasının uyarıcıları olarak suçlanabilmektedir. tabii, bunların şu anda kesin kanıtı yoktur.

10 yıl öncesiyle karşılaştırdığınızda erken ergenliğin görülme sıklığında nasıl bir artış söz konusu oldu?

Erken ergenlik ülkemizde son 10 yılda çocuk endokrin kliniklerinin boy kısalığı ile birlikte en sık rastlanılan hasta gurubu olarak dikkat çekmektedir. Bu başvuruların hepsi erken ergenlik tanısı almamakla birlikte, tanı konup tedavi alan hasta sayısında artış vardır. Bir diğer önemli konuda şudur; boy uzamasının önemli bir faktörü , genetik potansiyeldir. Anne ve babası uzun olan çocuklarda beklenen, çocuklarında boylarının uzun olmasıdır. Ancak, özellikle kız çocuklarında anne ,baba uzun olmasına rağmen boyun kısa olmasının en önemli sebebi bu çocukların erken adet görmeleri ve düzenli adetten sonra boylarının ancak 5-6 cm uzamaları ve dolayısıyla boylarının kısa kalmasıdır. Büyük bir oranda erken ergenlik gözden kaçırılmış ve tedavi şansı ortadan kalkmışdır.

Kız anneleri daha çok endişeli çünkü kızlar erkeklerden önce ergenliğe giriyor!

Neden özelikle kız çocuk anneleri bu endişeyi daha fazla taşıyor?

Kızlarda salgılanan östrojen hormonu, boy uzamasını sağlayan büyüme kıkırdaklarının kemikleşmesini , erkeklerde salgılanan testosterona göre daha hızlı sağlar. Dolayısıyla kızlarda boy uzama için gerekli süre, erkeklere göre daha kısadır. Kızlar erkeklerden 2 yıl önce ergenliğe girerler ve adet gördükten sonra birkaç yılda 5-6 cm daha uzarlar ve büyümeleri durur. Erkekler ise 17-18 yaşına kadar azda olsa uzamaya devam ederler.

Erken ergenlik büyümeyi nasıl etkiliyor?

Erken ergenliğe giren hem kız hem de erkek çocuklar, önce yaşıtlarından uzun oluyorlar. Ancak daha sonra boyları ERİŞKİN BOYLARI kısa kalıyor, ÇÜNKÜ KEMİKLERDEKİ BÜYÜME KIKIRDAKLARI ERKEN KEMİKLEŞİYOR. Erken ergenlik mutlaka tedavi edilmelidir. Anne-babalar, çocukları için 'hormon verilmesinin zararlı olabileceğini' düşünebilirler ama endişeleri yersizdir. Ergenliği durduran ilaçlar kesildiğinde ergenlik devam eder. Çocukların beden ve ruh sağlığı için normal bireyler olarak büyümelerini sağlamak zorundayız.

Ergenlik gecikmesi de aynı sorunlara yol açar mı?

Erkek çocuklarda 13,5 yaşına kadar hiçbir cinsel belirtinin başlamaması, yani testislerin büyümemesi, kızlarda ise 13 yaşına kadar memelerin büyümemesi; ergenliğin gecikmesidir. Bu çocuklarda en büyük sorun, boy kısalığı tabii ki. ERGENLİK GEÇ BAŞLADIĞI İÇİN, ERGENLİĞE GİRİP BOYU UZAYAN AKRANLARINDAN KISADIRLAR. ERGENLİK GECİKMESİ GENELLİKLE ERKEKLERDE RASTLANILAN BİR DURUMDUR.. Nedenine mutlaka bakılmalı, hormonal tetkikler yapılmalı ve genetik yönden de incelenmelidir.

Ergenlik döneminde boy ne kadar uzuyor?

Kız çocukları 20–25 cm, erkek çocuklar ise 25–30 cm uzuyor. Ergenliğin ortalama 3-4 yıl sürdüğü düşünülürse, bu dönem içinde 6- 12 aylık kısa zaman içinde hızlı boy artışı olur. HIZLI BOY ARTIŞI KIZLARDA İLK ADET ÖNCESİ YANİ 11.5-12 YAŞ CİVARI, ERKEKLERDE İSE 23-24 YAŞ CİVARINDA OLUR. Ergenlik döneminde, büyüme hormonu ile BİRLİKTE SEKS HORMONLARI (KIZLARDA ÖSTROJEN ERKEKLERDE TESTOSTERON), çocuğun büyüyüp yetişkin olmasını sağlıyor.

Boy uzunluğunun normal olup olmadığı nasıl değerlendirilir?

Hangi yaşta olursa olsun, boy uzunluğunun değerlendirilmesinde kullanılan ölçü; o andaki boyun hangi büyüme eğri diliminde olduğu ve büyüme hızıdır. Anne-babalar da çocuğun görünümündeki değişikliklerle büyümeyi takip edebilmeli. Her çocuğun kendine göre bir büyüme eğrisi var. Biz, büyüme sorunu ile gelen çocuğun, önce tıbbi geçmişini, aile bireylerinin ve çocuğun geçirdiği hastalıkları, beslenmesini sorarız. Sonra kol ve bacak uzunluğunu ölçüyoruz, vücut ağırlığı, boy ve baş çevresini alıyoruz.

Kısa boy teşhisini nasıl koyuyorsunuz?

Çıplak ayakla ölçülen boyun, yaş ve cinsiyete göre normal büyüme eğrilerinin alt sınırlarında (10 persantil altı) olması, kısa boyluluğun göstergesidir. Yıllık boy artışı da yaşa göre normalden az ise 'büyüme hızı yetersiz' deriz. Yıllık büyüme hızı 1-2 yaşları arasında 12 cm, daha sonra ise 5-6 cm'dir. Aileler bu konuda uyanık olmak zorunda. Yapılan en büyük hata; anne ve babanın boyunu örnek gösterip, 'zaten sizin boyunuz da kısa, çocuğun boyu da ancak bu kadar olur!' demektir.

Boy uzamıyorsa önce büyüme hormonu eksikliğine mi baktırmalı?

Boy artışını direkt büyüme hormonu etkiliyor. Büyüme hormonunun eksik salgılanması; diğer hormonların da eksik salgılanması demek olabiliyor. Bu durum doğumsal olabiliyor, bazı hastalıklar nedeniyle beyin hasar görebiliyor, ışın tedavisi veya tümörler neden olabiliyor. Ama çoğu zaman nedeni bilinmeyen büyüme hormonu eksikliğine rastlıyoruz. Belli bir yaşa kadar normal büyüyen çocukta, boy artışında duraklama veya yavaşlama olabiliyor. Çocuk yaşıtlarından geri kalmaya başladığında büyüme hormonu eksikliği düşünüyoruz. Bu çocuklar, hafif kiloludur, yüzleri yaşlarına göre daha çocuksudur ve ergenliğe de geç girerler.

Büyüme hormonu eksikliği söz konusu ise nasıl bir tedavi uygulanıyor?

Teşhis için gerekli uyarı testleri, XXXXX XX,kemik yaşının ölçümü gibi önemli tetkikler yapıldıktan sonra eksiklik söz konu ise büyüme hormonu vermeye karar veriyoruz. Bu uzun bir tedavi süreci. Hastalarımızın çoğu bu konuda sabırlı ve dikkatli davranmaya çalışıyor. Tedavi boyunca hasta her akşam yatmadan önce kendi kendine enjeksiyon yapıyor. Bu enjeksiyonlar, çocukların da kendi kendilerine uygulayabilecekleri kadar basit, iğneli ve iğnesiz olmak üzere tercihli olarak kullanılabiliyor. Ta ki, boy AKRANLARININ normal XXXXX boyuna ulaşana kadar. Bu tedaviden çok olumlu sonuçlar alıyoruz. HEDEFİMİZ ERİŞKİN NORMAL BOYLARA ULAŞABİLMELERİ.

Seks hormonları; önce boyun hızlı uzamasını sağlıyor, daha sonra da büyüme kıkırdaklarında kapanmaya yol açarak büyümenin durmasına neden oluyor.

Boy uzaması ne zaman duruyor?

Östrojen hormonunun büyüme kıkırdağını kapatma, yani kemikleştirme etkisi testesterona göre daha fazladır. Seks hormonları; önce boyun hızlı uzamasını sağlıyor, daha sonra da büyüme kıkırdaklarında kapanmaya yol açarak büyümenin durmasına neden oluyor. Seks hormonlarının boy artırıcı etkisini görebilmek için büyüme ve tiroit hormonlarının da normal düzeyde salgılandığını kontrol ediyoruz. Ergenliğin son dönemlerinde büyüme kıkırdağının kemik uçlarıyla kaynaştığını görüyorsak, daha fazla büyüme olmayacak demektir. Yılda 1–2 cm uzama söz konusu ise boy uzaması duracak demektir. BU YAŞ HER ÇOCUK İÇİN, ERGENLİĞE GİRİŞ YAŞI VE ERGENLİK SÜRESİNE GÖRE DEĞİŞKENDİR.

Büyüme hormonu kullanımının riski var mı?

Büyüme hormonu kullananlarda nadir de olsa görülen rahatsızlıklar, kullanmayanlara göre daha fazla değil. Eksikse yerine koyma şeklinde bir tedavi bu. Yani; normal salgılanırken üzerine daha fazla yükleme yapmıyoruz. Herhangi ÖNEMLİ bir yan etkisi yok.


*Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için doktorunuza başvurmalısınız.

Tarih 23.7.2018 editor@florence.com.tr
Paylaş