Çocuklarda boy kısalığı

Çocuklarda boy kısalığı

Kategoriler

Çevresel faktörlerden etkilenen vücut gelişim parçalarından birisi de büyüme yani boy artışıdır. Büyüme çok faktörlü bir süreçtir, önemini belirtmek için Dünya Sağlık Teşkilatının belirlediği şu kriteri hatırlatmak yeterlidir: ‘Sağlıklı Çocuk Normal Büyüyen Çocuktur’’ yani büyüme sağlığın en önemli kriteridir. Dünya Sağlık Teşkilatı bir ülkede çocuk sağlığının mükemmele yakın olduğunu söyleyebilmek için şu kriterlerin sağlanması gerekir: GOBIFFF, İngilizce kelimelerin baş harflerinden oluşan GOBIFFF’i Türkçeye şöyle çevirebiliriz; 

G Büyümenin izlenmesi,
O Ağızdan sıvı tedavisi (ishalli hastalıklar için),
B emzirme,
I aşılama,
F gıda tedariki,
F anne eğitimi,
F aile planlaması. 

Kronik diye adlandırdığımız herhangi bir sağlık sorunu olan çocukta normal büyüme gözlenmez, boy kısalığı saptanır. O zaman normal, sağlıklı büyüme nedir, nelerden etkilenir? Bu bölümde bu konuyu, hastalarımdan gelen soruların ışığında sizlerle paylaşacağım.

Büyüme sağlığın en önemli göstergesidir. Normal büyüyen çocuk sağlıklı çocuktur. Normal büyüme için sağlıklı ve mutlu olmak, doğru beslenmek ve normal hormon dengesine sahip olmak gerektir.

Büyümede en hızlı dönem doğumdan ilk yaş gününe kadar geçen dönemdir.

İlk bir yaşta bebeğin boyu 24 cm uzar ve ağırlığı ortalama 10 kg olur.

2-3 yaş arası büyüme yavaşlar ve ortalama 12 cm boy uzaması olur, ağırlık artışı 2-3 kg kadardır.

Daha sonra 10-12 yaşa kadar erkek ve kızlar ortalama 5-6 cm uzarlar. Ortalama kızlar 10, erkekler 12 yaşında ergenliğe girerler ve bu dönemde kızların 15-20 cm, erkeklerin ise 20-25 cm boyları uzar. Ancak son yıllarda gerek küresel ısınma, gerekse hormonlu gıdalar ve diğer çevresel faktörler nedeniyle ergenlik başlama yaşı öne gelmiştir. Artık ergenlik kızlarda 8-8.5 yaşlarında erkeklerde ise 9-9.5 yaşlarında başlayabilmektedir. Boy kazanımı açısından önemli olan ergenliğin süresidir. Ergenlik ortalama 3 yıl civarında sürerse, boy için herhangi bir olumsuzluk olmaz ancak hızlanmış ergenlik olarak adlandırdığımız, kızlarda meme gelişimi ile ilk adet görme arasında geçen süre kısa ise (örneğin 1-1.5 yıl); erkeklerde testislerin büyümesi ile sperm yapımı arasında geçen süre kısa olursa örneğin (6 ay-1.5 yıl) o zaman boy artışı için geçen süre kısalmış ve dolayısıyla ergenlerin yeterli boy artışı sağlanamamış olur. Hızlanmış ergenlik günümüzde ergenlerde boyun olumsuz etkilenmesine sebep olan, önemli bir faktördür.

Büyümeyi; kalıtım, hormonlar ve çevresel faktörler etkiler.

Doğumdan önce;

Doğum boyu ve kilosu doğumdan önceki büyümenin bir göstergesidir. Bu süre boyunca büyümeyi etkileyen anne karnındaki beslenmedir. Eğer anne karnında ideal şartlar sağlanmışsa, çocuk normal doğum kilo ve boyuna sahip olacaktır. Annenin sigara içmesi, geçirdiği bulaşıcı hastalık, alkol alımı veya kullanılan bazı ilaçlar bebeğin büyümesini olumsuz etkiler.

Kalıtım;

Çocuğun büyümesinde anne ve babanın boyu önemlidir; ancak çocuğun erişkinde sahip olacağı boyu etkileyen birçok neden vardır. Tek başına anne, baba boyu etkili değildir. Her zaman kısa boylu anne ve babanın çocuklarının kısa olacağı tezi doğru değildir: Bunun aksi birçok örnek vardır. Bu nedenle akranlarından geri olduğu saptanan çocuk mutlaka hekim incelemesinden geçirilmelidir.

Beslenme;

Normal bir büyüme için dengeli beslenme şarttır. Çocuklar gıdalarla gerekli miktarlarda protein (süt, yoğurt, peynir, yumurta ve et), yağ, karbonhidrat (ekmek vb), sebze ve meyveler, vitamin ve mineral (tüm besin maddeleri) almalıdırlar. Bazen ekonomik faktörler ya da bilinçsiz beslenme nedeni ile kötü beslenme söz konusudur. Çocuklar genellikle şekerli yiyecekler, gofret, cips gibi besleyici değeri düşük yiyecekleri yemeğe eğilimlidirler. Kötü beslenen bir çocuğun beslenmesinin düzeltilmesi ile büyüme de düzelir. Bunun için mutlaka her çocuk yeterli kaloriyi almalıdır. Boyu kısa olan bir çocukta her şeyden önce yeterli beslenme sağlanabiliyor mu, araştırılmalıdır. Eğer yeterli kalori alınamıyorsa, destek tedavisi ile yeterli beslenme sağlanmalıdır.

 

Tarih 13.6.2017 editor@florence.com.tr
Paylaş