Basit bir KOAH testine ne dersiniz?

Basit bir KOAH testine ne dersiniz?

Kategoriler
Aşağıdaki soruları yanıtlarsanız, siz de KOAH olup olmadığını anlayabilirsiniz:

1. Sık sık öksürüyor musunuz? 
2. Balgam çıkarıyor musunuz?
3. Nefesiniz  kolay mı daralıyor? 
4. Yaşınız 40´ın üstünde mi? 
5. Halen sigara içiyor  musunuz ya da eskiden içtiniz mi? 

Yukarıdaki sorulardan en az üçüne evet yanıtı verdiyseniz, doktorunuza başvurarak KOAH olup olmadığınızı  sorun ve basit bir solunum fonksiyon  testi  yaptırın.

KOAH erken dönemde saptanırsa, akciğerinizin daha fazla zarar görmesini engelleyecek ve kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlayacak önlemleri alabilirsiniz.

KOAH’ın en önemli sebebi sigaradır, düzenli sigara içiyorsanız mutlaka doktorunuza kontrol olmalı ve sigarayı bırakmalısınız.

Sigara içenlerin çoğu tehlikenin farkında değil, Hastaların çoğuna tanı konulamıyor ya da geç tanı konulabiliyor.

"Benim öksürük ve balgamım sigaradan! Ben sağlıklı mıyım?"

Hayır, sağlığınızı kaybediyorsunuz; öksürük ve balgam çıkarma hastalığın en erken belirtileridir!

Bu yakınmalarınız varsa, hemen göğüs hastalıkları bölümüne başvurmalısınız

KOAH ile ilgili bazı önemli rakamlar

KOAH;

Günümüzde dünyada en ölümcül 4. hastalık.
Ülkemizde en ölümcül 3. hastalık. 
Dünyada 65 milyon KOAH hastası mevcut.
Her yıl 2.7 milyon kişi KOAH nedeniyle hayatını kaybediyor.
Ülkemizde tahmini hasta sayısı 3 milyon.
Ülkemizde her 10 KOAH’lı hastadan 9’u kendisinde hastalık olduğunu bilmiyor.

KOAH ile ilgili en önemli sorular: 

1. Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Ne Demektir?

Kronik: uzun süreli devam eden demektir. Obstrüktif: tıkayıcı demektir. Akciğer: nefes alıp vermemizi sağlayan organımızdır. Hastalık: Hem hava yolu olan bronşlar, hem de bu yolların en ucunda bulunan ve “alveol “olarak adlandırılan akciğerin oksijeni kana taşıyan bölümlerinde hasar meydana gelmesiyle oluşan bir hastalıktır. Bu hasar zararlı gaz ve partiküllere, özellikle sigara dumanına karşı oluşan reaksiyon sonucu gelişir. Bu hasar sonucunda bronşlarda tıkanma, oksijen alımında güçlük meydana gelmektedir. Aynı zamanda vücudumuzun oluşturduğu zehirli gaz olan karbondioksit atılımı azalmakta ve bunun sonucunda vücudumuzda birikimi artmaktadır.

2. Amfizem ve Kronik Bronşit Nedir?

Kronik Bronşit: Bir başka neden bulunmaksızın, birbirini izleyen iki yıl ve her yıl üç ay süre ile öksürük balgam çıkarmaktır. Daha çok hava yolu olarak adlandırılan bronşlardaki hasar sonucu ortaya çıkar. Amfizem: Uç hava yolları ve alveollerde meydana gelen hasarı anlatmaktadır. Amfizem ve kronik bronşit tanımı yerine artık KOAH tanımı kullanılmaktadır.

3. KOAH’ ta Görülen En Belirgin Yakınmalar (semptomlar) Nelerdir? 

Evet, aslında tüm yumurtalık kistleri hatta fonksiyonel olanlar bile kısırlıkla yakın ilişkilidir. Tümoral kistler yumurtalığı yok ederek hacmini azaltırlar ve geç kalındıkça yumurtalık rezervleri azalır. Özellikle halk arasında çikolata kisti denilen endometriomalar hem yumurtalık hacmini azaltarak, ilaveten tüplerde yapışıklık yaparak kısırlık riskini arttırırlar. Sık sık fonksiyonel kistleri olan kadınlarda da yumurtalık rezervleri araştırılmalı ve erken menopoz riski açısından dikkat edilmelidir. Çünkü yumurtalık kalitesinin azaldığı menopoz öncesi dönemde fonksiyonel kistleri daha sık görürüz.

4. KOAH’ ta Yakınmaların Özellikleri Nelerdir? 

Öksürük: Öksürük başlangıçta rahatsız edici değildir. Genellikle sabahları şiddetlenir ve balgamla birliktedir (prodüktiftir). Gece boyunca alt solunum yollarında biriken balgam sabah öksürükle atıldıktan sonra hasta kısmen rahatlar. Bunun patolojik bir davranış olduğunun genellikle farkına varılmaz ve sigaradan kaynaklanan normal bir vücut reaksiyonu olarak algılanır. İlerleyen yıllarda, hastalığın ilerlemesiyle veya akut alevlenme dönemlerinde şiddetlenir. BALGAM: Akut alevlenme dönemlerinin dışında yapışkan (mukoid) karakterli ve az miktardadır. Beyaz veya kahverengimsi ve köpüklüdür ve nispeten kolay atılır. Hastalığın ilerlemesi ile günlük miktarı 50-60 ml’ye ulaşır. KOAH ‘lı hastaların bir kısmı bol balgam çıkarmaktan yakınırken, bir kısmı da balgam çıkaramamaktan yakınırlar.

Nefes darlığı: Başlangıçta hareketle gelen nefes darlığı hastalığın ilerleyen aşamalarında istirahatte de devam etmeye başlar. Özellikle solunum fonksiyon testiyle belirlenen birinci saniye zorlu vital kapasite değeri (FEV1) %50-70’in altına düşünceye kadar nefes darlığı ortaya çıkmayabilir. Bu nedenle nefes darlığı yakınması olmadan da KOAH olunabileceği unutulmamalıdır. Hırıltılı solunum: Hava yollarındaki tıkanma sonucunda gelişmektedir. Hastalık ilerledikçe özellikle akut ataklarda artış gösterir. Siyanoz: Kan oksijen seviyesi azaldıkça ve buna bağlı olarak karboksihemoglobin miktarı arttıkça dudak, parmaklar ve deride morarma meydana gelir. Ödem: Akciğeri besleyen damarlarda yapısal değişme meydana geldikçe (Pulmoner hipertansiyon) sağ kalp yetmezliği meydana gelir. Bunun neticesinde de önce bacaklarda, sonra da vücutta sıvı toplanır..

5. KOAH’ ta Akciğerlerin Hangi Bölgelerinde Hastalık Meydana Gelir?


a- Geniş (santral) hava yolları b- Küçük (periferik) hava yolları (bronş tıkanıklığının oluşumunda en önemli bölge) c- Akciğer dokusu d- Akciğer içindeki damarlar
6. KOAH Niçin Önemli Bir Hastalıktır?

KOAH’ ın önemini anlayabilmemiz için hastalığın dünyada kaç kişiyi etkilediği, ne kadar ölümcül olduğu gibi bilgileri içeren epidemiyolojik verileri incelememiz gerekmektedir. Tüm dünyada 65 milyon KOAH’ lı hasta bulunmaktadır. Her yıl 2,7 milyon kişi, ülkemizde 40.000 kişi ölmektedir. Dünyada en sık görülen 4. , ülkemizde ise 3. ölüm nedenidir. Son yıllarda ölüm oranları % 163 artmıştır. Bu artışta sigara tüketiminin artması önemli bir rol oynamaktadır Ülkemizde 3 milyon hasta olduğu tahmin edilmekte ve bunların sadece % 8.4’ üne tanı konabilmektedir.

7. KOAH’ ta Hastalığın Oluşumuna Neden Olan Risk Faktörleri Nelerdir? 

• Aktif sigara içimi, • Meslek • Kalıtsal alfa 1 antitripsin eksikliği, • Ev içi hava kirliliği

8. En Önemli Risk Faktörü Olan Sigara İçimi ile KOAH Arasındaki İlişki Nedir? 

Günümüzde KOAH gelişiminde en önemli risk faktörü sigara içimidir. Gelişmiş ülkelerde KOAH gelişiminden % 80 oranında sigara içimi sorumludur. Sigara içicilerinin % 50’sinde öksürük ve balgam yakınması ortaya çıkarken, ancak % 20’sinde KOAH gelişmektedir. Bu durum bazı kişilerin daha duyarlı olduğunun bir göstergesidir. Normalde yaş ile birlikte solunum fonksiyonlarımız da FEV1 (Zorlu vital kapasite birinci saniye) azalma meydana gelmektedir. Ancak sigara içimi bu azalmayı hızlandırmaktadır. Bu azalmadaki hızlanma herkeste farklıdır. Sigara içiminin bırakılması durumunda FEV1’deki yıllık azalmada küçülme meydana gelmektedir..

9. Hangi Meslek Grubunda Çalışanlarda KOAH Daha Sık Görülür? 

Mesleki tozlar ve kimyasallarla (buharlar, irritanlar, gazlar) yeterli yoğunluk ve süre maruz kalındığında sigara içiminden bağımsız olarak KOAH gelişebilir. KOAH riski yüksek olan meslekler arasında maden işçiliği (silika, kadmiyum ve kömür gibi), metal işçiliği, ulaşım sektörü ve odun / kağıt üretiminde çalışma, çimento, tahıl ve tekstil işçiliği gelmektedir.

10. Alfa 1 Antitripsin Eksikliği Nedir? 

KOAH’ a yol açtığı bilinen tek genetik anormalliktir. Serum alfa 1 antitripsin (AAT) düzeylerinde belirgin azalma sonucu 30-40 yaşlarında (normalde KOAH daha ileri yaşlarda ortaya çıkmaktadır) amfizem gelişimi ile ortaya çıkan bu hastalıkta karaciğer ve deri de etkilenmektedir. KOAH’ lı hastaların % 1’inden azında AAT eksikliğinin hastalık gelişiminden sorumlu olduğu bildirilmiştir.

11. Ev İçi Hava Kirliliği Nedir?

Evlerde ısınma ve yemek pişirme amacıyla kullanılan çeşitli bitkisel ve hayvansal yakıtların KOAH gelişiminde etkisi olabileceği düşünülmektedir.

12. KOAH’ ta Klinik Seyir Nasıl Gelişir?

KOAH’ lı hastaların başlıca yakınmaları, öksürük, balgam çıkarma, nefes darlığı ve hışıltılı solunumdur (wheezing). Hastalığın erken dönemlerinde genelde bir şikayet bulunamaz. Öksürmek ve balgam çıkarmak ise sigara içiminin normal bir reaksiyonu olduğu düşünülerek önemsenmez. Genellikle solunum fonksiyonları % 50 ve daha fazlası etkilendikçe nefes darlığı daha fazla hissedilmeye başlanır (Şekil 2). Hastalar hekime başvurduklarında FEV1 değeri genellikle 1.5 litrenin altındadır. Hastaları hekime getiren en önemli nedenlerden biri de hastalığın seyri sırasında görülen ani ataklardır. (Kısa sürede nefes darlığının ve balgam miktarının artması)..

13. KOAH Tanısında En Önemli Laboratuar Bulgusu Nedir? 

“Spirometri” isimli cihaz ile yapılan solunum fonksiyon testleridir. Tanı dışında hastalığın şiddetinin belirlenmesi ve hastanın takibinde de kullanılmaktadır. Bu test için, bütün gücünüzle doktorunuzun anlattığı şekilde bir cihaza üflemeniz yeterli olacaktır.

14. Solunum Fonksiyon Testi Dışında Başka Hangi Tanı Yöntemleri Mevcuttur? 

PA AC grafisi, yüksek rezolüsyonlu bilgisayarlı tomografi, arter kan gazı ölçümü, ekokardiyografi KOAH tanısında ve ayırıcı tanısında önemlidir..

15. Etkili Bir KOAH Tedavisinin Hedefleri Nelerdir? 

• Hastalığın ilerlemesinin önlenmesi • Yakınmaların düzeltilmesi • Egzersiz toleransının artırılması • Genel sağlık durumunun düzeltilmesi • Komplikasyonların önlenmesi ve tedavisi • Alevlenmelerin önlenmesi ve tedavisi • Ölüm riskinin azaltılması

16. KOAH Tedavi Programı Neleri İçermelidir?

• Risk faktörlerinin (sigara içilmesi, mesleki maruziyet vb.) kontrolü • Uzun süreli ilaç tedavisi • Akut atakların (ani kötüleşmelerin) tedavisi • Uzun süreli oksijen tedavisi • Solunum yetmezliğinde non-invaziv mekanik ventilasyon • Rehabilitasyon.

17. KOAH Tedavisinde Öncelikle Hangi İlaçlar Tercih Edilmelidir?

Ağızdan veya damardan alınan ilaçların yan etki riski yüksektir. İnhaler yani nefes yoluyla alınan tedavinin etkinliği yüksek ve yan etki gelişme riski düşüktür. İnhaler tedavinin kullanımı özellik gösterebilmektedir. Doğru kullanılmadığı takdir de, ilaçlar solunum yoluna yeterince ulaşmadığından etkisi azalır. Bu nedenle doktorunuzun size vakit ayırabilmesi ve ilacın kullanımını ayrıntılı bir şekilde anlatması önemlidir. Doktorunuz anlattıktan sonra, sizin de aynı işlemi doktorunuzun gözetiminde yapmanız gerekmektedir. 

18. KOAH Atağı Nedir? Tedavisi Nasıl Yapılır?

Akut atak yakınması belli bir düzeyde olan KOAH hastasında nefes darlığında artış ve günlük aktivasyonda azalma ile kendini gösteren ve bu tabloya balgam hacim ve renginde değişiklik, öksürükte şiddetlenme, bilinç bulanıklığı gibi bulguların da eklenebildiği ani gelişen bir kötüleşme dönemidir. Basitçe hastalık bulgularının kısa bir zaman içinde şiddetlenmesidir. Sebepleri içinde en önemlileri; infeksiyonlar (solunum yollarında mikropların olması), hava kirliliğinde artış, ilaçların eksik veya hatalı kullanımı, pulmoner emboli (akciğere pıhtı atması), pnömotoraks (akciğer zarına aşırı hava kaçması) vb.dir. Tedavide: - bronş genişletici ilaçların dozu ve sayısı arttırılır - Nebulize tedavi (Nefes açıcı ilaçların daha yüksek dozlarda verilmesine olanak tanıyan ilaçlar) - Sistemik steroidler (Kortizon) - gereğinde antibiyoterapi - Non invaziv mekanik ventilasyon: Burun ve/veya ağız yoluyla basınçlı hava verilerek yapılan tedavidir. Özellikle karbondioksit gazı birikiminde kullanılır. Hava yollarının açık kalmasını sağlayarak karbondioksit atılımını kolaylaştırır ve solunum kaslarının dinlenmesini sağlar.

19. Uzun Süreli Oksijen Tedavisi Ne Zaman Uygulanır? 

KOAH’ lı hastalarda verilen tüm tedavilere rağmen kan oksijen düzeyi belli bir düzeyden aşağıda kalırsa uzun dönem oksijen tedavisi gerekir. Bu tedavide hastalara günde en az 16-20 saat oksijen almaları önerilir. Bu tedavi için özel hazırlanmış oksijen konsantratörleri kullanılmaktadır.
20. Grip Aşısı ve Zatürre Aşısı KOAH Olan Hastalarda Uygulanmalı mıdır?

Dünya Sağlık Örgütü KOAH olan hastalarda her yıl grip aşısı ve bir kez pnomokok aşısı yaptırılmasını önermektedir..

*Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için doktorunuza başvurmalısınız.
Tarih 23.7.2018 editor@florence.com.tr
Paylaş