Yararlı Bilgiler

Mezenkimal kök hücre; erişkin vaziyette kök hücredir ve bağ dokularda bulunur. 

Bu kök hücreler bulunduğu dokudan hasarlı bir dokuya geçebilmektedir. Hasarlı olan dokuların tamirini gerçekleştirirler.

Mezenkimal kök hücrenin özellikleri nelerdir?

  • Bu kök hücreler her dokuya farklılaşma özelliklerine sahiptir. 
  • Akciğer, mide ve kemik dokusunda görünüm olarak farklılık kazanırlar. Bu durumun sebebi ortamdaki farklı koşullardır. 
  • Mezenkimal kök hücre sadece kendi bulunduğu dokudaki hasarı onarmakla kalmaz,  başka dokudaki hasar durumunda da diğer dokuya geçer ve onarım sağlar. 
  • Mezenkimal kök hücrelerin klinik kullanım açısından avantajları nelerdir?
  • Bağ doku kökenli olmaları nedeniyle ilgili doku hücrelerinin gelişimine ve fonksiyonuna katkı sağlayabilmektedirler.
  • Farklılaşma yetenekleri vardır.
    • Kendi köken aldığı bağ doku hücreleri olan kas, yağ, kemik, kıkırdak, tendon, ligament gibi hücrelere farklılaşabilir,
    • Diğer doku hücrelerine (nöron, hepatik, pankreatik hücre gibi) de farklılaşma özelliği (transdiferansiasyon) taşırlar
  • Hasarlı hücre ile kaynaşma yetenekleri vardır.
  • Solübl (çözülebilir) faktörler (büyüme faktörleri, sitokin, kemokinler gibi) salgılayarak hasarlı hücre/doku tamirine katkı sağlayabilmektedirler.
  • Göç  özellikleri (migrasyon) sayesinde hasarlı dokuya ulaşabilirler.
  • Çoğunlukla immünsüpresif/non-immunojenik özellikte olmaları yani  bağışıklık sistemini uyarmamaları. Bu sayede enjekte edildiklerinde vücut tarafından kabul edilirler.
  • Gen transferi kolaylığı ve dayanıklı olmaları nedeniyle gen tedavisi için uygulanırlar.
  • Enzimler (ör. lizozomal enzim) salgılayarak kalıtsal hastalıklardaki enzim bozukluklarının giderilmesi potansiyeline sahiptirler.

Birçok avantajı olduğu gösterilen bu hücrelerin klinik kullanım açısından en önemli dezavantajı sayılarının çok az olması nedeniyle özel laboratuvar ortamında haftalarca süren kültürlerde çoğaltılması gereğidir. Bu da ciddi bir teknoloji, alt yapı, deneyim gerektirir ve maliyeti de  fazladır.

Bu nedenle dünyada sayılı sayıda merkezde klinik kullanıma uygun mezenkimal kök hücre üretimi yapılmaktadır. Bu işlem için gerekli tüm  işlemlerin uluslararası kabul edilmiş standartlarda GMP (Good manufacturing practice=iyi üretim uygulamaları) yapılması gerekmektedir. 

Kök hücre tüm vücutta bulunur. Ancak tedavi amaçlı kullanılacak kök hücreler için en uygun olanlar; kemik iliği, yağ, sinovyum ile kas dokularında bulunan kök hücrelerdir.

Yağ dokusu vücudumuzdaki en zengin kök hücreye sahip dokudur. Diğer dokulara göre 5-10 kat daha fazla kök hücreye sahiptir. Diğer bir kaynak da "sinovyum" denilen eklem içi dokusudur. Bunların dışında kas dokusundan da kök hücre yapımı söz konusu olabilmektedir.

Erişkin kök hücreler; özelleşmemiş olup doku ve organlardaki diğer hücrelerin arasında bulunurlar. Bu hücreler kendi kendilerini yenileyebilir ya da bulundukları organ ya da dokunun hücrelerine dönüşebilirler. Erişkin kök hücrelerinin en önemli rolü bulundukları dokunun yaşamını devam ettirmek ve gerektiğinde dokuyu onarmaktır.

Kök hücre iki şekilde elde edilebilir:

Birincisi; aynı seansta kemik iliği veya yağ dokusundan alınan doku örneğinin ameliyathane şartlarla işlemden geçirilerek kök hücre konsantrasyonu elde edilmesi ve hemen hastaya uygulanması şeklindedir. Bu şekilde elde edilen hücresel ürün sadece kök hücre içermez, elde edilen bu konsantrasyonda kök hücre dışında farklı hücreler de bulunmaktadır.

İkincisi ise;GMP (Good manufacturing practice=iyi üretim uygulamaları) laboratuvarlarında kök hücre elde edilmesidir. Alınan doku örnekleri bu özel laboratuvarlarda işlenir ve 3-4 hafta içinde %100 e yakın kök hücre konsantrasyonu elde edilir.

Kök hücre her dokunun temel hücresidir. Kök Hücre, anlam itibari ile farklılaşma gösterebilen, değişim gösterebilen ve istenilen dokuya dönebilen hücre demektir. Dolayısıyla vücudun tüm dokularının temelinde kök hücre mevcuttur.

Bu kök hücrelerin farklılaşma gösterebilme özellikleri nedeniyle tedavilerde kullanılabilme şansları vardır.

İki türlü kök hücre vardır:
  • Çocukların saklanan kordon kanlarından elde edilen "embriyonik kök hücre"
  • Yetişkinlerde olan "erişkin kök hücre"

Kök hücre bölünerek özelleşmiş hücrelere farklılaşabilme potansiyeline sahip hücrelerdir.

Memelilerde iki ana kök hücre tipi bulunur:

Bunlar blastosistlerin iç hücre kitlesinden alınan "
embiryonik kök hücreler" ve pek çok farklı dokuda bulunan "erişkin kök hücreler"dir.

Erişkin organizmalarda kök hücre ve progenitör (öncü) hücreler vücudun tamir sistemi gibi çalışır ve yetişkin dokuları yenilerler. Bu özellikleri nedeniyle erişkin kök hücreler pek çok farklı tıp alanında başarıyla kullanılmaktadır. Embriyonik kök hücrelerin klinikte nasıl kullanılabileceği ile ilgili araştırmalar devam etmektedir ancak şuanda klinik kullanımları yasaktır. Çünkü bu hücreler kontrolsüz hücre çoğalmasına neden olabilmektedir. Erişkin kök hücrelerin kullanımında ise böyle bir sorun bulunmamaktadır

Bizden haberdar olmak
ister misiniz?
florence nightingale hastanesi çağrı merkezi
florence nightingale hastanesi

Copyright 2016 Florence Nightingale. Tüm hakları saklıdır.

Web sitemizdeki bilgiler kişileri tanı ve tedaviye yönlendirme amacı taşımaz. Tanı ve tedaviye yönelik tüm işlemlerinizi doktorunuza danışmadan uygulamayınız.