Yararlı Bilgiler

Çoğu zaman, bilgisayarlı tomografi (BT) işlemi sırasında, PET’de alınandan daha yüksek oranda radyasyona maruz kalınır. PET, esas itibariyle BT veya manyetik rezonans (MR) görüntüleme gibi

metotlardan farklıdır.

İlk kez 1951 yılında, Harvard Üniversite’sinden bir grup araştırmacı, beyin tümörlerini göstermek için vücuda radyoaktif bir madde vermiş ve bu maddeden gelen sinyalleri basit bir detektör yardımı ile tespit ederek iki boyutlu görüntü elde eden bir teknik geliştirmiştir. Bu teknik, günümüzde pozitron emisyon tomografi yani PET olarak bilinen teknolojinin temel taşlarını oluşturmuştur.

PET, çoğunlukla iç organların aktivitelerini göstermek için yapılan bir görüntüleme metodudur. PET işlemi öncesinde, görüntülenmek istenen hedefe göre vücuda radyoaktif bir madde verilir. Bu madde, doku içinde etkinlik artışı olan yerlerde, örneklersek bir beyin tümörü veya epilepsi odağı içerisinde birikir. Daha sonra özel bir kamera yardımı ile radyoaktif madde birikimi olan bu bölgeler tespit edilir. PET işlemi sırasında malınan radyasyon, vücutta zararlı etkilere yol açacak düzeyde değildir. Çoğu zaman, bilgisayarlı tomografi (BT) işlemi sırasında, PET ile alınandan daha yüksek oranda radyasyona maruz kalınır. PET, esas itibariyle BT veya manyetik rezonans (MR) görüntüleme gibi metotlardan farklıdır. BT ve MR, daha çok organların yapısı hakkında fikir verirken, PET, organlardaki kimyasal aktivite değişikliklerini gösterir. Bu açıdan BT ve MR yapısal, PET ise fonksiyonel bilgi sağlar. PET, organların işlevindeki çok ufak değişiklikleri tespit edebilmesine rağmen, bu değişikliklerin yerini tam olarak belirlemede gerekli hassasiyete sahip değildir.

Bu problemi aşmak için, son yıllarda PET-MR teknolojisi geliştirilmiştir. PET-MR cihazları, PET ile eş zamanlı olarak MR görüntüleri elde eder ve bunları anlık olarak birleştirip tek bir görüntüye dönüştürür. Bu şekilde fonksiyonel ve yapısal özellikler aynı anda görüntülenmiş olur. MR’ın yüksek görüntü kalitesi ile PET’in yüksek fonksiyonel bilgi verme kapasitesinin birleştirilmesi, birçok hastalığı erken teşhis etme imkanı vermiştir.

PET-MR’ın kullanım alanlarından biri beyin tümörleridir

Tümörün yeri ve çevresindeki önemli dokuların belirlenmesi cerrahi plan açısından önemlidir. Benzer şekilde, epilepsi hastalarında, epileptik odağın yerinin doğru tayin edilmesi, bu odağın cerrahi ile başarılı bir şekilde çıkarılması açısından önem taşır.

Son yıllarda geliştirilen ve beyinde değişik yapılara bağlanan radyoaktif maddeler ile deman(bunama), Parkinson Hastalığı, Amiyotrofik Lateral Sklerozve daha birçok yavaş ilerleyen beyin hastalığı hakkında önemli bilgiler elde etme imkanı oluşmuştur.

İleri yaş bunaması olarak bilinen Alzheimer hastalığında, beyinde beta-amiloid adı verilen bir madde birikir. Son yıllarda, amiloide bağlanan radyoaktif maddeler üretilmiştir.

Bu maddelerin kullanımı ile, özellikle hafıza kusuru olan hastalarda, PET-MR’ın Alzheimer tanısı koymaya yardımcı olabileceği düşünülmektedir. Bazı hastalarda amiloid beynin içerisinde değil, beyni besleyen damarların duvarında birikir ve damar duvarının zamanla incelmesine ve yırtılmasına neden olur. Bunun sonucunda beyin kanaması olarak bilinen durum ortaya çıkar. PET-MR ile amiloid görüntülemesi, gelecekte beyin kanamalarının nedeninin tespit edilmesinde önemli bir rol oynayacaktır.

PET-MR’ın bir başka kullanım alanı ise beyin damar tıkanıklıklarıdır. Bir beyin damarı tıkandığında, tamamen kansız kalan beyin bölgesinde birkaç dakika içerisinde doku ölümü meydana gelir. Bu ölü dokunun etrafında genellikle onu bir kuşak gibi çevreleyen, kan akımının tamamen kesilmediği ancak azaldığı, yaşamsal faaliyetlerini sürdüren bir başka bölge vardır. Bu bölgenin miktarı kişiden kişiye değişir. Tıkanan damar, eğer acil bir müdahale ile açılmaz ise, bu kuşak içerisindeki doku saatler içerisinde ölüme gider. Risk altındaki bu alanın kaybedilmesi, hastalığın şiddetinin ve ölüm riskinin artması anlamına gelir.

Bastonla yürüyerek taburcu edilebilecek bazı hastalar, bu alanın kaybedilmesi halinde yatağa bağımlı hale gelebilir. PET-MR, hem yapısal hem de fonksiyonel bilgi sağlayarak, risk altındaki bahsedilen dokunun yerini ve miktarını tespit etmede kullanılır.

Bu açıdan PET-MR’ın, gelecekte beyin damar tıkanıklıklarının tanı ve tedavisinde önemli bir yeri olacağı düşünülmektedir. İnsan beyni vücudun en az bilinen organıdır. İnsan beyninde yaklaşık 130 milyar sınır hücresi,

135.000 kilometre uzunluğunda hücreler arası bağlantı lifi ve 150 trilyon sinaps (lifler ile sınır hücreleri arasındaki bağlantı yerleri) vardır. Bu kadar karmaşık bir yapıyı anlamak için öncelikle bağlantılar ile fonksiyon arasındaki ilişkiyi öğrenmek gerekir. Son yıllarda, yeni nesil MR cihazları ile, beynin farklı bölgelerini birbirine bağlayan liflerin teker teker gösterilmesi mümkün olmuştur.

Gelecekte, PET-MR teknolojisi ile, hem bu lifleri, hem de birbiri ile bağlantılı bölgelerin işlevlerini aynı anda göstermek mümkün olabilecektir. Bu, sadece insan beyninin nasıl çalıştığının değil, aynı zamanda bir çok nörolojik ve psikiyatrik hastalıkta meydana gelen değişikliklerin anlaşılmasında önemli bir rol oynayacaktır. Kanserde PET MR Kullanımı PET-BT beyin, omurilik, kemik iliği, böbrek ve karaciğerde yerleşik tümörler ile bazı kanser türlerinin tespitinde yetersiz kalır. İleri inceleme için MR gerekir. Kanser tespitinde hem PET hem de MR incelemenin hassasiyetlerinin birleştirilerek aynı anda tüm vücudun ve tümör tiplerinin eksiksiz görüntülendiği PET-MR kanser tespitinde en etkin görüntüleme yöntemidir.

PET-MR ile:

1. Tek incelemede tüm tümör tipleri tüm vücudu kapsayacak şekilde

tespit edilir.

2. Tek incelemede tümörün organ sınırları dışına, lenf nodlarına ve kan

yolu ile diğer organlara sıçraması anlaşılır.

3. Tek incelemede tümör tedavisine yanıt erken dönemde değerlendirilir.

4. Tek incelemede az radyasyonla çok bilgi alınır.


Prof. Dr. Numan Cem BALCI

Radyoloji Uzmanı

Gayrettepe Florence Nightingale Hastanesi

Yanlış: MR da çok yüksek radyasyon alıyorum.

Doğru: MR cihazında radyasyon yoktur, güvenle kullanılır.

Yanlış: Zaten kanser hastasıyım görüntüleme tetkiklerinde radyasyon alarak riskimi daha da artırmıyor muyum?

Doğru: Kanser hastalarında kullanılan radyasyon içeren görüntülemeler PET ve BT dir. Bu incelemelerde alınan radyasyonun kanser yapıcı etkisi 15-20 yıl içerisinde çıkabilir, genç erişkinler ve çocuklar için az veya hiç radyasyon içermeyen görüntüleme yöntemleri tercih edilmelidir. MR ve PET MR en az zararlı görüntüleme yöntemleridir.

Yanlış: MR da kullanılan kontrast madde alerji yapar.

Doğru:MR kontrast maddesi alerji yapma olasılığı çok düşüktür.

Yanlış:Damardan kontrast madde verilmeden de tümör bulunur.

Doğru: Damardan verilen kontrast madde tümör kanlanmasını göstereceğinden BT ve MR da kontrastsız incelemede birşey görülmemesi tümör olmadığı anlamına gelmez.

Yanlış:Hamile isem MR cihazına giremem.

Doğru:İlk 3 ay dışında hamileler MR cihazına girebilir.

Bizden haberdar olmak
ister misiniz?
florence nightingale hastanesi çağrı merkezi
florence nightingale hastanesi

Copyright 2016 Florence Nightingale. Tüm hakları saklıdır.

Web sitemizdeki bilgiler kişileri tanı ve tedaviye yönlendirme amacı taşımaz. Tanı ve tedaviye yönelik tüm işlemlerinizi doktorunuza danışmadan uygulamayınız.