Kimler Karaciğer Nakli için Verici ( Donör) Olabilir?

Canlı vericiden karaciğer nakli; alıcının hasta karaciğeri tamamen çıkarıldıktan hemen sonra canlı vericiden alınan karaciğer parçasının alıcıya transferidir.

Sevdiğiniz birine iyilik yapabilmek, ona hastalığından kurtulma şansı vermek, onu hayata döndürme imkanını sağlamak kadar tarifsiz bir duygu olamaz. 

Bu güzel duyguya rağmen karaciğerinizin bir parçasını vermek düşüncesi sizi ilk anda tedirgin edebilir. İlerdeki yaşamınızda kendi sağlığınızı nasıl etkileyebileceğine dair endişelere kapılabilirsiniz. 

Unutmayınız ki karaciğer nakli için verici olan kişinin karaciğeri; ameliyattan hemen sonra hızla büyümeye başlar ve yaklaşık 3 ay sonra ameliyattan önceki eski büyüklüğüne ulaşır. Aynı şekilde karaciğer alıcısının aldığı parça da büyüyerek 3 ay
içinde normal karaciğer boyutlarına ulaşmaktadır.

Karaciğerinizin bir parçasını bağışlamaya karar verdiğinizde öncelikle sizin sağlığınızın zarar görmemesi için çok ayrıntılı incelemeler yapılacaktır. Bu incelemeler sırasında size zarar verebilecek en ufak bir şüphe duyulursa organ bağışınız kabul edilmeyecek, durum size ve yakınınıza bildirilecektir.

Bundan sonra yapılması gereken yeni bir gönüllü verici (donör) bulunması olacaktır.


  • Verici, bağışı kendi özgür iradesiyle yapmalıdır.
  • Verici  18 yaşın üstünde olmalıdır.
  • Verici  4. dereceye kadar akraba olmalıdır.
  • Verici  ve alıcının kan grubu eşleşmelidir.*
  • Verici  karaciğer yapısı ve fonksiyonu ile diğer sistemleri normal olmalıdır.
  • Verici  karaciğerinin anatomisi alıcı ve kendisi için uygun olmalıdır.
Yukarıda verilen koşulların ve diğer teknik noktaların uygunluğu, genellikle 2-3 gün süren nakil öncesi donör (verici) değerlendirmesinde nakil ekibimiz tarafından belirlenir.


* Kan grubu eşleşmesi


Kan grubu                 Hangi kan grubundan alabilir            Hangi kan grubuna verebilir
0                                                        0                                                      0-A-B-AB
A                                                      0-A                                                        A-AB
B                                                      0-B                                                        B-AB
AB                                                   0-A- B-AB                                                AB

Vericinin Rh faktörünün (+) veya (-) olmasının herhangi bir etkisi yoktur.


Karaciğer Bağışı Sonrası Yaşam

  • Operasyondan sonra, donör 7 - 10 gün süreyle hastanede kalınması gerekir. 
  • Evde ilave 3-4 hafta dinlenme süresi gerekmektedir. 
  • Dinlenme/nekahet  süresinden sonra, donör (verici) normal faaliyetlerine (ağır fiziksel egzersiz dışında) devam edebilir ve ameliyattan 6 hafta sonra işe dönebilir. 
  • Gönüllü bağışçı kendisini iyi hissettiğinde, cinsel faaliyetlerini sürdürülebilir. Ağır fiziksel faaliyet ve ağırlık kaldırma gibi sporlara ise ameliyattan 3 ay sonra devam etmesi önerilmektedir.
  • Tüm kan ve idrar testleri
  • Tümör markerleri (belirleyicileri)
  • Karaciğer testleri
  • Viral hepatit testleri
  • Bulaşıcı hastalık (AIDS gibi) testleri
  • Akciğer grafisi
  • Kalp grafisi, gerekirse ekokardiografi
  • Karın ultrasonografi
  • Karaciğer hacmi için bilgisayarlı tomografi
  • Safra yolları için magnetik rezonans kolanjiografi
Canlı vericili karaciğer naklinin temel avantajı; alıcıya zamanında nakil yapılabilme imkanın sağlanmasıdır. Yani alıcı nakile ihtiyacı olduğu zaman kadavradan nakil bekleme listesinde sırasını beklemek zorunda kalmadan nakil olabilir. Ülkemizde organ bağışı son derece azdır. Bu nedenle maalesef  listede bekleyen çoğu hastanın durumu, sıranın kendisine gelmesini beklerken kötüleşmekte, hatta bazı hastalar bu esnada hayatlarını kaybetmektedir.

Ayrıca organ sırası beklerken hastanın genel durumunun kötüleşmesi, ameliyat sonrası erken dönemde komplikasyon risklerini arttırmakta ve nakil sonrası başarı şansını azaltmaktadır. Eğer elimizde yeterli sayıda kadavra karaciğeri olsaydı o zaman canlı vericili organ nakli pek göz önünde bulundurulmazdı.

Genelde karaciğerin % 40-% 70 arasında bir bölümü çıkartılır. Karaciğer sağ lob ve sol lob olarak ikiye ayrılır.Karaciğerin anatomik olarak bu şekilde ikiye ayrılmış olması, fonksiyon olarak birbirinden özgür çalışabilen iki ayrı karaciğer parçası elde etmemize olanak sağlamaktadır.

Sağ lob karaciğerin ortalama % 60'ını sol lob ise karaciğerin ortalama % 40'ını oluşturmaktadır. Nakil ameliyatında vericinin safra kesesi de alınmaktadır.

Verici ve alıcının ameliyatları aynı anda yapılmaktadır. Alınan karaciğer bekletilmeden alıcıya nakledilir.

Öncelikle canlı karaciğer bağışçısı olmak  için 18 ile 60 yaşları arasında olmanız gerekmektedir.

Verici ile alıcının aynı boyutlarda olması tercih edilir ancak bazı durumlarda vericinin boyut olarak alıcıdan daha küçük olduğu durumlar görülmektedir. Verici kadınsa hamile olmamalıdır.Verici kilolu olmamalıdır, ancak kilolu olsa bile kilo kaybederek potansiyel bir verici durumuna gelebilir.

Vericide hiçbir kronik hastalık bulunmamalıdır. Verici bu ameliyatın bütün risklerini anlayacak durumda olmalıdır bunun yanında ameliyat sonrası kısa ve uzun dönemde doktorların vereceği bütün talimatlara uyum göstermelidir.


Ülkemizde 4. dereceye kadar akrabalar karaciğer vericisi olabilmektedir. Akrabalık derecesi olmayan vericilerin durumları Sağlık Bakanlığı etik kurulunda değerlendirilip, karar verilmektedir.

Eğer alıcının akrabası olursam, bu oluşabilecek rejeksiyon (reddedilme) riskini azaltır mı?

Vericinin alıcı ile kan bağının olması, rejeksiyon (yeni nakledilen karaciğerin reddedilmesi) riskini azaltmada bir etkisi yoktur. Ayrıca alıcı ve verici arasındaki kan bağı ameliyat sonrası alıcının ihtiyacı olan bağışıklık sistemini baskılayıcı tedavinin düzeyini de etkilememektedir. Ancak tek yumurta ikizlerinin bu tür durumlarda farklılık gösterme ihtimali vardır.

Alıcı ile vericinin kan grupları uyumlu olmalıdır. Değerlendirmede vericinin karaciğerinin normal ve yeterli boyutlarda olduğuna bakılır.

Ayrıca vericinin bu prosedürü zora sokacak herhangi bir psikiyatrik rahatsızlığı olmamasına dikkat edilir. Vericinin alıcıya geçirebilecek herhangi bir bulaşıcı hastalığının olmaması da önemli koşullardan biridir. Son olarak vericinin hiçbir baskı altında kalmadan, kendi hür iradesi ile karar vermiş olması gerekliliği bulunmaktadır.

Değerlendirmeyi kendi doktoruma yaptırabilir miyim?

Organ naklinin ayrıntılı bir süreç olması nedeni ile bütün testlerin ve değerlendirmenin ekibimiz tarafından yapılması daha iyi olacaktır. Eğer merkezimizden uzak bir yerde yaşıyorsanız değerlendirmenin bir kısmını yaşadığınız yerde yapma durumunuz olabilir ancak her durumda doktorlarımız tarafından gözden geçirilmeniz gerekmektedir.

Değerlendirmede ilk adım kan grubunuzu belirlemektir. Bu çok basit bir testtir. İsterseniz doktorunuza isterseniz herhangi bir kan merkezine yaptırabilirsiniz. Vericinin kanı ya alıcıyla aynı olmalı ya da "0" olmalıdır. Vericinin Rh faktörünün (+) veya (-) olmasının herhangi bir etkisi yoktur.

Eğer kan grubumu biliyorsam ne yapmalıyım?

Karaciğer Nakli Merkezimizi arayıp nakil koordinatörümüz ile görüşebilirsiniz. Telefonda istediğiniz soruyu sorabilirsiniz. Ayrıca sizden detaylı kişisel bilgileriniz alınıp uygun bir zamana randevu verilecektir. Randevuda geçmiş tıbbi öykünüz alınıp geniş bir fizik muayene yapılacaktır.

Sizinle ilgilenen doktor canlı vericili karaciğer nakli hakkında sizi bilgilendirecek, bu ameliyatın risklerini, merkezimizdeki ve dünyadaki istatistiksel verileri size anlatacaktır. Bu randevuda size geniş çaplı bir kan testi uygulanacaktır. Sonuçlarınız gözden geçirilip, her şey istenilen gibi ise 2. adım planlanacaktır.

Değerlendirmede bir sonraki adım ultrason ve bilgisayarlı tomografi (BT) ile detaylı bir şekilde karnınıza ve karaciğerinize bakılmasıdır.

Karaciğerinizin boyutu ve kanlanması ölçülür. BT karaciğeriniz hakkında bize detaylı bilgi verir, karar aşamasında büyük rol oynar.

Buna ek olarak ekibimizden bir hepatolog ve bir cerrah sizi değerlendirir. Bunun dışındaki testlerde durumunuza göre önem kazanabilir.

Bilgisayarlı tomografi (BT) görüntülemesine 3-4 saatlik açlıkla gelmelisiniz. MRCP (Manyetik Rezonans Kolanjiyo Pankreatografi) için 8 saat aç kalmanız gerekmektedir. Ama genel olarak size özellikle söylenmedikçe randevulara aç gelmeniz gerekmemektedir.

Ailem de randevularda benimle birlikte olmalı mı?

Randevulara gelirken yanınızda bir yakınınız veya bir akrabanız olması önemlidir. Böylece onların da prosedür hakkında bir bilgisi olur. Bütün bu randevularda verici ve ailesi akıllarına takılan bütün soruları sorabilir ve daha fazla bilgi edinebilirler. Size refakat eden yakınınızın son randevuya kadar sizinle olması tavsiye edilir.

Genel olarak değerlendirmeyi bitirdikten hemen sonra bilgilendirilirsiniz. Bazen ameliyatınızı etkileyeceği düşünülen ileri tıbbi testlere ihtiyaç duyulabilir. Size verilen bilgileri anlamış olmanız son derece önemlidir. Karaciğeriniz bağışlama kararı ciddi bir karardır.

Karaciğer nakli için verici olabileceğime en son kim karar veriyor?

Bütün gereken testleri tamamladıktan sonra ekibimiz toplanıp sonuçları gözden geçirecektir. Karaciğer nakil ekibimiz; doktorlar, cerrahlar, hemşire koordinatörleri, radyologlar, anestezistler, psikiyatrlar ve eğer var ise randevularda sizi değerlendirmiş konsültan hekimler bulunmaktadır. Çıkacak olan karar hiçbir zaman ferdi olmaz; karar her zaman ekip olarak verilir. Kararda her zaman vericinin sağlığı göz önünde bulundurulur.

Karaciğer nakli için verici olmam kesinleştiyse nakil tarihine kim karar veriyor?

Nakil tarihi için cerrahi ekip, alıcı ve verici birlikte ortak bir karar alır. Alıcının durumunun ciddiyetine göre doktorlar bu ameliyatın olabildiğince çabuk yapılmasını tercih eder. Bu durumda vericiyle konuşulup ameliyat hazırlıkları başlar. Ameliyathane koordinasyonu da önemlidir. Nakil için 2 ameliyat odası ve 2 ekipten oluşan cerrah, hemşire ve anesteziste ihtiyaç vardır.

Verici büyük bir özveride bulunarak karaciğerinin bir parçasını vermeye gönüllü olur. Bu fedakarlık alıcının hayatını kurtaracaktır. Bazı hastalıklar (hepatit C ve karaciğer kanseri gibi) nakilden sonra nüks (tekrar) edebilir.

Ameliyattan önce, bu nakilden neler beklendiği,  olası komplikasyonlar ve alıcının o andaki tıbbi durumu sizinle konuşulacaktır. Bu konuşmalarda gizlilik esastır ve vericiden de aynı hassasiyet beklenir. Bu konuların verici ile konuşulması, alıcıdan gizlenmeyecektir.

Verici ameliyatlarında ölüm riski % 0,2’ dır. Bu oldukça düşük bir risktir. Ameliyat sonrası kanama ve safra kaçak riski olabilir. Bu durum nadiren kan transferi ve tekrar ameliyat olmayı gerektirebilir. Tüm bu komplikasyonların görülme sıklığı çok az olsa da risk her zaman bulunmaktadır.

Olası tüm riskler değerlendirmeler sırasında size detaylı olarak anlatılacaktır. Küçük safra kaçakları, küçük yara yeri enfeksiyonları ve bazı gastrointestinal rahatsızlıklar (kabızlık, sindirim güçlüğü, bulantı) ise en çok rastlanan komplikasyonlardır. Bu komplikasyonlar genellikle birkaç hafta içinde düzelmektedir.

Karaciğer verici ameliyat sırasında safra kesesi alınıyor mu?

Safra kesesi, karaciğer nakli sırasında alınmaktadır. Ancak bu durum, vericinin sonraki yaşamında hiç bir olumsuz etki yaratmamaktadır.

Karaciğer verici ameliyatı esnasında vericiye kan transfüzyonu yapılacak mı?

Verici için kan transfüzyonuna  çok nadir olsa da bazen ihtiyaç duyulabilmektedir.

Eğer karaciğer vericisi olacaksanız, bu durumda alkol kullanmamanız iyi olacaktır. Geçmişinizde yoğun alkol kullandıysanız bunu mutlaka doktorumuza bildirmeniz gerekir.

Alkol kullanmış olmanız sizin verici olmanıza herhangi bir engel teşkil etmemektedir ancak yine de karaciğerinizde herhangi bir hasar olup olmadığını kontrol etmek amacı ile karaciğer biyopsisine ihtiyaç duyulabilir.

Doktorlarımız size söyleyene kadar aldığınız ilaçları kesmeyin. Aspirin ve benzeri ilaçları karaciğer biyopsisi veya ameliyattan 7 gün önce kesmelisiniz.

Bu tür ilaçlar pıhtılaşmayı engellediği için kanama riskini oldukça arttırırlar. Doğum kontrol veya hormon replasman terapisi alan kadınlar için de bu ilaçları kesmeleri tavsiye edilir.

Bu tür ilaçlar ise kanın daha çabuk pıhtılaşmasını sağladığı için ameliyat sonrası dönemde komplikasyon riskini artırmaktadır.

Ameliyat sonrası minimum dinlenme süresi 4-6 haftadır. İyileşme süreci insandan insana değişeceği için ağrının ve yorgunluğun geçmesi 8-12 haftayı bulabilir.

Karaciğer verici ameliyatından sonra iz kalır mı? İzin büyüklüğü ne kadar olur?

Ameliyat kesisi " J" şeklinde veya "Mercedes" denilen ters "Y" şeklindedir.
Çoğu vakada kesi çabuk iyileşmektedir ve zamanla gittikçe küçülmektedir. Ancak ameliyat izi kalıcıdır ve her zaman görünür olacaktır. 

Karaciğer verici ameliyatından sonra çok ağrım olacak mı?

Ameliyattan sonra ilk 3 gün epidural kateter ile ağrınız kontrol edilmektedir. Daha sonra ağızdan alınan ilaçlarla ağrı yönetimi sağlanmaktadır.

Karaciğer verici ameliyatından sonra normal bir yaşamım olacak mı?

Herhangi bir komplikasyon yaşanmadığı taktirde yaklaşık 3 ayda tamamen eski yaşantınıza dönmenizi bekleriz. Uzun dönemde komplikasyon yaşanma riski çok azdır.

Cinsel hayatıma ne zaman geri dönebilirim?

Birkaç hafta, gücünüzü geri kazanana kadar büyük olasılıkla cinsel hayatınıza geri dönmek istemeyeceksiniz. Bu konuda asıl önemli olan sizin sıkıntı ve güç olarak nasıl hissettiğinizdir.

Hamile kalmak için karaciğer verici ameliyatndan sonra ne kadar beklemeliyim?

Bu soru için kesin bir tarih vermek mümkün değildir ancak ameliyattan sonra en az 6 ay hamile kalmamanız önermekteyiz. 

Karaciğer verici ameliyatından sonra doğum kontrol ve hormon replasman tedavime tekrar ne zaman başlayabilirim?

Bunun için ameliyattan sonra en az 3 ay beklemenizi tavsiye ederiz.

Karaciğer verici ameliyatından sonra karaciğerim ne zaman normal boyutlarına ulaşır?

Karaciğer kendini yenilemeye hemen başlar. İlk 2 haftada en yoğun yenilenme gerçekleşir. 3 ay sonunda karaciğer eski veya eskisine yakın bir boyuta ulaşır.

Gelecekte karaciğerimin bir parçasını, başka birine tekrar bağışlayabilir miyim?

Hayır. Karaciğerinizin belli bir bölümünü bir kere bağışladıktan sonra ikinci kez bağışlayamazsınız.

Karaciğer verici ameliyatından sonra ne zaman araba kullanabilirim?

Ameliyattan sonra 4 hafta araba kullanmamanız tavsiye edilir. Araba kullanmaya karar vermeden önce fiziksel ve zihinsel olarak sağlam, reflekslerinizin yerinde ve en önemlisi karın bölgeniz (ameliyat yerleriniz) ile ilgili bir sıkıntınızın olmaması gerekir.

Karaciğer verici ameliyatından sonra egzersiz yapmaya ne zaman başlayabilirim?

Anesteziden uyanır uyanmaz "egzersiz" yapmaya başlayacaksınız. Sizden nefes ve öksürme egzersizleri yapmanız istenecek. Ayrıca bacaklarınızdaki kasları periyodik olarak kasıp gevşetmeniz istenecek. Ameliyattan 24-48 saat sonrasında yataktan kalkıp yardım ile yürütüleceksiniz. Yürümenin iyileşme sürecinde önemi büyüktür. Olabildiğince çabuk ayaklanabilmek, ameliyat sonrası gelişebilecek birçok komplikasyon (kanın pıhtı atması, zatürre, kas erimesi gibi) riskini azaltmaktadır. Evinizde uygulamak üzere bir yürüme programı hazırlanacaktır. Bu sayede  2-3 ay içersinde eski sağlığınıza tamamen kavuşmanız hedeflenmektedir.

Karaciğer verici ameliyatından sonra koşu, yüzme, ağırlık kaldırma gibi yorucu aktivitelere ne zaman başlayabilirim?

İlk 6 hafta, karın duvarınız iyileşene kadar özellikle ağır kaldırmamaya özen göstermelisiniz. 5 kg'dan fazlasını kaldırmayın.
6-8 hafta sonra kendinizi iyi hissediyorsanız ve herhangi bir komplikasyonunuz yoksa günlük normal aktivitenize dönebilirsiniz. Bunlara koşu, yüzme, aerobik, bisiklet gibi sporlar da dahildir.
Ancak karın egzersizlerinde çok dikkatli olmalısınız. Yavaşça başlayıp birkaç tekrar egzersizi ile gücünüzü ve dayanıklılığınızı arttırmalısınız.

Ne zaman seyahate çıkabilir veya uçakla uçabilirim?

En az 4 hafta veya tercihen 8-12 hafta yurt dışına çıkmak için herhangi bir plan yapmayın. Eğer İstanbul dışında yaşıyorsanız, evinize dönmek isterseniz ve şehrinizde kontrollere gidebileceğiniz, canlı vericili karaciğer nakli hakkında bilgisi olan bir hekim varsa 2-4 hafta sonrasında evinize dönebilirsiniz. Hatırlatmalıyız ki en ufak bir komplikasyon şüphesinde değerlendirme ve tedavi amaçlı merkezimize geri çağrılacaksınız. 12. hafta sonunda istediğiniz yere istediğiniz şekilde seyahat edebilirsiniz.

Karaciğer verici ameliyatından sonra hastanede kalış sürem ne kadar olacak?

Vericilerin hastanede kalış süresi ortalama 7-10 gündür.


Ne yazık ki konu karaciğer nakli olunca birçok durum planlarımızı değiştirebiliyor. Alıcının durumu kötüleşip nakil olamayacak duruma gelebilir veya alıcıda enfeksiyon veya bunun gibi ameliyat öncesi tedavi edilmesi gereken bir durum ortaya çıkabilir.Bu durumda naklin ertelenmesi söz konusu olabilir.

Bizden haberdar olmak
ister misiniz?
florence nightingale hastanesi çağrı merkezi
florence nightingale hastanesi

Copyright 2016 Florence Nightingale. Tüm hakları saklıdır.

Web sitemizdeki bilgiler kişileri tanı ve tedaviye yönlendirme amacı taşımaz. Tanı ve tedaviye yönelik tüm işlemlerinizi doktorunuza danışmadan uygulamayınız.