Non-Hodgkin Lenfoma

Lenfomalar lenfatik sistemin kanserleridir. Lenf bezlerinde oluşurlar ve lenfositlerin aşırı çoğalmasıyla oluşan kötü huylu kan hastalıklarındandır. Lenfositler, vücudumuzda dışarıdan bir bakteri ya da viral ajan girdiğinde bu yabancı hücrelere karşı savaşan beyaz kan hücreleridir ve genellikle lenfatik sistemin içinde yer alırlar.

Lenfositlerin antikor üreten B-lenfositler, bu hücrelere yardımcı olan T-lenfositler ve kanser hücrelerine ve virüslere saldıran NK (Natural Killer, doğal katil hücreler) olarak 3 tipi mevcuttur. Lenfositler bağışıklık sisteminin bir parçası olan lenfatik sistem lenf, lenf damarları, lenf bezleri (lenf nodları), timus dalak ve bademcikler gibi lenf bezi harici organlardan oluşmaktadır.

Non Hodgkin lenfoma nedir?

Non Hodgkin lenfoma (NHL) vücutta lenf düğümlerinde bulunan lenfositlerin aşırı ve kontrolsüz çoğalmasıyla ve lenf düğümlerinde şişmeyle karakterize bir hastalıktır. Oluşan genetik mutasyonlar sonucu lenfositlerde kontrolsüz hücre bölünmesi başlar ve yeni oluşan bu lenfositler görevlerini yerine getirebilecek kapasiteye sahip değildirler.

Lenfomaların başlıca Hodgkin ve Non - Hodgkin lenfoma olmak üzere 2 tipi mevcuttur. Hodgkin lenfoma köken aldığı lenf düğümlerinden (lenf bezleri) diğerine  düzenli bir şekilde yayılırken, Non-Hodgkin lenfoma (NHL) diğer lenf düğümlerinden ziyade lenf bezi dışı organlara yayılma eğilimindedir. Hodgkin lenfoma daha yavaş seyirli ve daha iyi prognoz gösterirken NHL agresif seyirlidir ve tekrarlama olasılığı yüksektir. NHL genellikle lenf düğümlerinde ya da mide, incebağırsak gibi organlarda bulunan lenfatik dokuda oluşur. Vücudun bir çok farklı noktasına yerleşebilen NHL bazı vakalarda kemik iliği ve kanı da tutabilir. 

Non-Hodgkin lenfoma belirtileri nelerdir?

NHL belirtileri lenfomanın tipine ve nerede yerleşim gösterdiğine göre değişir. Genellikle görülen bazı belirtiler şunlardır: 
  • Büyümüş ele gelen ağrısız lenf düğümleri
  • Sebebi bilinmeyen ateş ve titreme
  • Kilo kaybı
  • Halsizlik ve sürekli yorgunluk hissi
  • Karın şişkinliği
  • Yemek yedikten sonra rahatsızlık
  • Göğüs ağrısı 
  • Nefes darlığı ve öksürük
  • Enfeksiyonlara yatkınlık
  • Çabuk morarma ve kanama
  • Kaşıntı
Fakat bu belirtilerin NHL'e özgü olmadığı başka birçok hastalıkta görülebildiği akılda tutulmalıdır. Lenfomalar beyinde de yerleşim gösterebilir. Beyin yerleşiminde baş ağrısı, nöbetler, vücudun bir tarafında güçsüzlük, kişilik bozuklukları görülebilir. 

Non Hodgkin Lenfoma nedenleri nelerdir?

NHL gelişmesine sebep olan durumlar bilinmemekle birlikte bazı olgularda immün sistemin yani bağışıklık sisteminin baskılanmasına bağlı olarak ortaya çıktığı düşünülmektedir. 


AIDS hastalarında lenfoma ortaya çıkma ihtimali yüksektir. Dolayısıyla HIV (İnsan immün yetmezlik virüsü) ile lenfoma arasında bir bağlantı olduğu düşünülmektedir. Tarımla uğraşan topluluklarda da NHL'e yakalanma oranı yüksek olarak saptanmıştır. Bu çalışmalarda zararlı bitki ve böceklerle savaşta kullanılan tarım ilaçlarının içerdiği organofosfat ya da fenoksiasit bileşikleri ve lenfoma arasında bir ilişki saptanmıştır. 
Bazı virüslerin ve bakterilerin de NHL ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Bu virüs ve bakterilerin lenfoid dokuda aşırı çoğalmaya yol açarak kansere evrilme olasılığını arttırdığı saptanmıştır. Bu mikroplardan bazıları şunlardır.
Epstein - Barr virüsü (EBV) enfeksiyonu özellikle Afrika'da, Afrika Burkitt lenfoması ile ilişkilidir. EBV enfeksiyonu olmayan hastalarda da Afrika Burkitt lenfoması görülebildiği için virüsün lenfomayla ilişkisi net değildir, fakat organ nakli ve buna bağlı tedavi sonucu immün sistemi baskılanmış hastalarda EBV enfeksiyonu NHL gelişimi riskini arttırmaktadır. 


HTLV (İnsan T-lenfotrofik Virüsü) Güney Amerika, Afrika, Japonya gibi bazı bölgelerde saptanan bir tür T hücrel lenfoma ile ilişkili bulunmuştur.
Helicobacter pylori bakterisi son yıllarda mide ülserine yol açtığı kanıtlanmış olup, mide duvarında bulunan lenfoid dokuda lenfoma (MALT) oluşumunda rol oynar.  

Non Hodgkin lenfoma  hastalık çeşitleri nelerdir?

Hodgkin dışı lenfomanın görülen hücre tipine göre sınflandırılmış birçok tipi vardır. B hücre tipinin görüldüğü NHL vakaların yaklaşık %85'ini oluştururken, geri kalan tipler T hücre ve NK hücrelerinden oluşan lenfomalardır. Non Hodgkin lenfomalar seyirlerine göre iki ana başlıkta incelenirler. Yavaş ilerleyen, düşük dereceli diğer adıyla indolent NHL ve hızlı gelişen, yüksek dereceli yani agresif NHL olarak iki başlıkta toplanırlar. 


Yavaş Gelişen veya İndolent NHL:
  • Folliküler lenfoma en sık görülen tiptir
  • Kronik lenfositik lösemi
  • Kutanöz T hücreli lenfoma
  • Lenfoplazmositik lenfoma
  • Marjinal zon lenfoma
  • Mukoza ile ilişkili lenfoid doku (MALT) lenfoması
  • Küçük hücreli lenfositik lenfoma
  • Waldenström makroglobulinemisi
  • Hızlı Gelişen veya Agresif NHL
  • Diffüz büyük B hücreli lenfoma (Bu tip en sık görülen tiptir)
  • AIDS ile ilişkili lenfoma
  • Anaplastik büyük hücreli lenfoma
  • Burkitt lenfoma
  • Merkezi sinir sistemi (CNS) lenfoması
  • Folliküler lenfoma
  • Lenfoblastik lenfoma
  • MALT lenfoması
  • Manto hücreli lenfoma
  • Periferik T hücreli lenfoma
Bu NHL türlerinin hepsi için uygun tedavi metotları mevcuttur. Yavaş seyirli lenfomalar tedavi ile yıllarca kontrol altında tutulabilirler. Agresif seyirli NHL'lerin bile bir çok türünün tedavisi mevcuttur.  

Non Hodgkin lenfoma  tanısı nasıl konulur?

NHL tanısı konulmasında en önemli nokta lenf nodu biyopsisi yapılmasıdır. Biyopside lenf düğümünün tamamı ya da bir bölümü alınarak bir patolog tarafından incelenir. Hastalığın evresinin belirlenmesinde tutulan lenf düğümü sayısı ve bu lenf düğümlerinin yerleşim yeri önemlidir. Ayrıca evrelemede lenf düğümü haricindeki organ tutulumlarının (örneğin karaciğer ve akciğer) olup olmadığı da önemlidir. Bu evreleme için kan tetkikleri, kemik iliği biyopsisi ve görüntüleme tetkikleri uygulanır. Bunun için tomografi, manyetik rezonans ile görüntüleme (MRG) veya PET taramadan faydalanılabilir. 

Non Hodgkin lenfoma tedavi yöntemleri nelerdir?

NHL hastalığının tedavisi hastalığın evresine, tipine ve hastanın genel sağlık durumuna göre yapılır. Tedavi yöntemleri arasında kemoterapi, ilaç tedavileri, radyoterapi, kemik iliği nakli vardır. Ayrıca "bekle ve gör" şeklinde bir yaklaşım da mevcuttur. Bu yaklaşım daha çok sağlık durumu bozulmamış hastalığın çok yaygın olmadığı hastalarda uygulanır. Hastalara hemen tedavi başlanmaz, yakın takibe alınırlar. Buradaki amaç hastalık bulguları ortaya çıkana kadar hastayı tedavinin yan etkilerinden korumaktır.


Kemoterapi NHL tedavisinde ilk ve asıl tedavi yöntemidir. Kemoterapi genellikle birkaç haftalık döngüler halinde uygulanır. Kemik iliğinin baskılanmasına bağlı olarak alyuvarlarda veya trombositlerde düşüklükler gelişirse kan ve kan ürünleri ile destek tedavi sağlanır. Büyüme faktörleri tedavisi ile de akyuvar ve alyuvarların oluşumu hızlandırılır. 


İlaç tedavisinde amaç kemoterapötik etkisi olmayan monoklonal antikor tedavisidir. Monoklonal antikor tedavisi bazı türdeki kanser hücrelerini öldürürken diğer hücrelere kemoterapötik ajanlar kadar zarar vermez, dolayısıyla kemoterapi kadar yan etki yapmazlar. Kortizon tedavisi de genellikle bu ilaç kürlerine eklenir. 
Vücudun küçük bir bölgesinde büyük bir lenf düğümü olduğu ve bu lenf düğümü kemoterapiyle tedavi edilemediği durumlarda o bölgeye radyoterapi uygulanabilir.
Radyoterapi NHL hastalarında genellikle tek başına uygulanmaz, çünkü lenfoma hücreleri vücudun her yerine dağılma eğilimindedir. 


Kemoterapi veya radyoterapi ile kemik iliği baskılandığında ve kan hücreleri üretilemez hale geldiğinde hastaya kemik iliği nakli uygulanmalıdır. Kardeşlerden birinden ya da birinci derece yakınlardan kemik iliği nakli yapılabilir.