Radyasyon Onkolojisi Bölümü

Radyoterapi nedir, kimlere uygulanır, yan etkileri nelerdir?

Radyoterapi; iyonizan X ışınları ile kanser hücrelerinin çekirdeklerinde DNA kırıkları oluşturarak, bu hücrelerin bölünme ve çoğalmasını engelleme amacıyla yapılan bir tedavi şeklidir. Kanserli hücreler vücuttaki diğer normal organ ve dokulara göre radyoterapiye daha hassastır. Meme koruyucu cerrahi sonrası mikroskobik kalıntıları yok etmek için, veya ameliyat öncesi tümörü küçültme amacıyla radyoterapi yapılabilir. Palyatif uygulamalar ağrı semptomlarını giderme veya bası, kırık riski bulgularını gidermeye yönelik uygulanabilir.

radyasyon onkolojiKanserli hücreler vücuttaki diğer normal organ ve dokulara göre radyoterapiye daha hassastır. Normal organ ve dokulardan da mukoza ile kaplı olanlar (solunum, sindirim ve boşaltım sistemi), cilt, sinir sistemi, kemik iliği, üreme organları ve böbrekler radyasyondan daha kolay etkilenirler.

Memenin korunduğu yani tümörün çıkarılıp, memenin alınmadığı olguların hepsine radyoterapi uygulanır. Tümörün boyutu ve koltukaltı lenf bezlerinin tutulumu gibi diğer etmenlere bağlı olarak, mastektomi yapılmış olguların çoğuna uygulanır. Radyasyon, bölgede ve memenin diğer kadranlarında kalmış olabilecek mikroskobik meme kanseri hücrelerini yok eder.

Radyoterapiden nadiren kanser hücrelerini yok etmek ve tümörleri küçültmek için ameliyattan önce de(yalnızca radyoterapi, ya da kemoterapi veya hormon terapisiyle birlikte) yararlanılabilir. Bu yaklaşım çoğunlukla, meme tümörünün büyük ve kemoterapiye dirençli olduğu için tümörün ameliyatla kolayca alınamayacağı durumlarda söz konusu olur. 

Ülkemizde üç boyutlu konformal radyoterapi tekniği ilk kez 1998 yılında kliniğimizde uygulanmaya başlanmıştır. Konformal radyoterapi tekniğindeki geniş deneyimimiz sonrasında yoğunluk ayarlı radyoterapi (YART) tekniği de 2005 yılında ülkemizde ilk kez yine bizim kliniğimizde uygulamaya başlanmıştır. Bu modern tedavi teknikleri ile homojen doz dağılımları sağlanmakta ve radyoterapiye bağlı gelişebilecek erken ve geç yan etkiler en aza indirilmektedir. 

Türkiye'nin YART tekniği ile en çok hasta tedavi eden ve en geniş deneyime sahip merkezi olmanın gururunu yaşıyoruz. 2010 yılından itibaren RapidArc cihazı ile volümetrik yoğunluk ayarlı radyoterapi uygulanmaya başlandı. Bu yöntemle tedavi süresi oldukça kısalarak hastanın tedavi cihazında kalış süresi kısalmıştır. Bu sürenin kısalması hastanın masada yatış süresinin uzamasına bağlı pozisyonel değişimleri de en aza indirerek set-up doğruluğunun artmasına olanak vermektedir. Aralık 2014 tarihinden beri de Truebeam- STX adlı cihazımızla metastatik hastalıkta radyocerrahi ve stereotaktik beden radyoterapisi uygulamaları ile ablatif dozda tedavilere başlanmıştır. 

Gerçek zamanlı pozisyon yönetim sistemi  (Real-time Position Management™ (RPM) System) ile görüntüleme ve tedavide solunum fazları senkronizasyonu yapılmaktadır. 
Real-time Position Management™ (RPM) sistemi invaziv olmayan, video bazlı bir görüntüleme sistemidir. Bu sistem ile akciğer, meme, ve üst batın bölgelerinde kaliteli görüntüler elde edilebilmektedir. RPM sistemi güvenilir, kullanımı kolay ve hızlı bir sistemdir. Hastalar için uygulama rahatlığı yüksek olup hem nefes tutma hem de serbest solunum protokolünde ile çalışma imkanı sağlamaktadır.

RPM sistemi ile hasta solunum fazlarında değişen tümör hareketi takibi yapılabilmektedir. Hastanın göğüs kafesi veya karın duvarı üzerine konan ve yansıtıcı işaretler içeren kübik plastik bir kutu kızılötesi bir kamera ile izlenerek solunum fazları grafiği bilgisayar tarafından takip edilir. Tedavi cihazı seçilen solunum fazında ışın verecek şekilde ayarlanır. Sol taraf meme tedavisinde derin nefes tutma sırasında akciğer şişerek kalbi göğüs duvarından uzaklaştırır. Bu sayede meme ışınlaması sırasında kalbin ve sol inen koroner arterin doz almaması sağlanır. Kliniğimizde sol taraf meme tedavisi RPM kontrolünde derin nefes tutma sırasında yapılmaktadır. Bu teknoloji sayesinde radyasyona bağlı gelişebilecek kalbe ait geç yan etkiler (kalp krizi, iskemik kalp hastalığı, kalp yetmezliği gibi) önlenebilmektedir. 

Kimlere ışın tedavisi yapılır?

radyasyon onkolojiMeme kanseri tanısıyla ameliyat edilen ve memesi alınmayan hastaların hepsine radyoterapi verilir. Radyoterapide amaç, memenin diğer kadranlarında bulunabilecek tümör hücrelerinin de yok edilmesi ve aynı memede hastalığın daha sonra tekrar etme ihtimalinin azalmasıdır. Bu tedavi haftanın 5 günü yapılır, yaklaşık 7hafta devam eder ve ayaktan uygulanır.

Hipofraksiyone radyoterapi dediğimiz yöntemle seçilmiş olgularda günlük dozlar arttırılarak ışın tedavisi süresi 3 haftaya indirilmektedir.  

Tedavinin uzun sürmesi size sıkıcı gelebilir. Radyoterapi yalnızca uygulandığı bölgeyi etkileyen lokal bölgesel bir tedavidir ve sistemik etkisi yoktur. Radyoterapi sırasında günlük aktivitelerinize devam edip  tedaviyi kolayca tamamlanabileceğinizi unutmayınız. Radyoterapi alan hastalar üzerinde radyasyon taşımaz yani radyoaktif olmazlar. Bu yüzden gebe ve çocuklardan, eşiniz ve diğer aile fertlerinden uzaklaşmanız gerekmez. Tedavi yapılan bölge cildinde kızarıklık, pullanma, ödem, nadiren ıslak soyulma oluşabilir. Bu yan etkiler, özellikle sıcak yaz aylarında ve cildin kıvrımlı yerlerinde (meme ve koltukaltı bölgesi) daha fazla görülür. Hastalarda halsizlik ve yorgunluk hissi nadiren olabilir. Tedavi günün herhangi bir saatinde yapılabilir. Ayrıca ileri safha, metastaz yapmış kanserlere de bası ve ağrı  ve kırık riski gibi bulguları gidermek amacıyla ışın tedavisi yapılmaktadır. 

Memesi alınan hastalara da ışın tedavisi yapılabilir mi?

Evet. Memesi alınan bazı hastalarda göğüs duvarı ve lenf bezlerinin bulunduğu alanlara ışın tedavisi verilmesi gerekebilir. 

Radyoterapi acı verir mi? 

Hayır. Radyasyon tedavisi sırasında ağrı, sızı ve acı hissedilmez. Bazen solaryum benzeri ciltte kızarıklık ve renk değişimine olabilir. Uzmanınız bunları önleyecek ve düzeltecek ilaçlar verecektir. Cildin hijyenine dikkat etmek, çok sıkı sütyen giymemek ve sürtünme bölgelerini bariyer yapacak giysilerle korumak ile bu yan etkiler önlenebilir.

Radyoterapi meme kanseri riskini artırır mı? 

Çocukluk yaşlarında lenfoma nedeniyle mediastinal radyoterapi almış kişilerde meme kanseri görülme riski arttığı için bu kişilere özel takip programları uygulanır. Yeni teknolojilerde yapılan planlamalarda meme kanseri nedeniyle memesi ışınlanan olguların karşı meme dozları yeni bir meme kanseri oluşturmayacak seviyelerde tutulmaktadır.



radyasyon onkolojisi


Bizden haberdar olmak
ister misiniz?
florence nightingale hastanesi çağrı merkezi
florence nightingale hastanesi

Copyright 2016 Florence Nightingale. Tüm hakları saklıdır.

Web sitemizdeki bilgiler kişileri tanı ve tedaviye yönlendirme amacı taşımaz. Tanı ve tedaviye yönelik tüm işlemlerinizi doktorunuza danışmadan uygulamayınız.