Kronik ağrıya cerrahi tedavi

Kronik ağrıya cerrahi tedaviAğrı duyusu, insan için yararlı ve zorunlu bir uyarı sistemidir. Ancak, bazı durumlarda bu duyu uyaran olma özelliğini kaybedip, yaşam kalitesini kötü yönde etkileyen ve bu nedenle tedavi edilmesi gereken bir hastalık karakterine dönüşebilmektedir. Genellikle üç aydan daha fazla süren ağrı sorunları için, “kronik ağrı’’ terimi kullanılmaktadır. Ağrının ilaçlarla veya diğer yardımcı yöntemlerle ortadan kaldırılmadığı durumlarda, uygulanabilecek ağrı cerrahisi yöntemleri ile iyi sonuçlar elde edilmektedir.

Ağrı duyusu, doku reseptörlerinin algıladığı ve oluşan enerji akımı ile bir dizi karmaşık nörokimyasal olayların başlatılması ve üst merkezlerce tüm bu bilginin algılanması sonucu ortaya çıkan biyo-psiko-sosyal bir fenomendir. Ağrı cerrahisinde sonucu en çok etkileyecek nokta, ağrı tipinin doğru tanımlanması ve buna uygun cerrahi yöntemin seçilmesidir. Kronik ağrı tedavisinde kullanılan yöntemler üç başlıkta toplanabilir;

Uyarıcı yöntemler: Temelini ağrı taşıyan sistemin baskılanması ve uyarılması oluşturur.

İmplantasyon yöntemleri: Ağrı kesici ilaçların, sinir sisteminin bazı anatomik bölgelerine doğrudan, kontrollü bir biçimde verilmesi amacını taşır. Bu yöntem özellikle kanser ağrılarında etkin bir biçimde kullanılmaktadır.

Destrüktif yöntemler: Ağrı duyusunun ilk alındığı periferik sinir ucundan, algılandığı beyin bölgesine kadar mevcut olan iletim yollan üzerinde çeşitli seviyelerde lezyon oluşturulması amaçlanır.

İnsanda en iyi bilinen kronik ağrı sendromlarından birisi, "Trigeminal Nevralji" adı verilen tablodur. Bu, hastanın yüzünün bir yarımında (sağ veya sol) ve bu yarımın bir veya daha fazla bölgesinde, aralıklı olarak ortaya çıkan ve hastalar tarafından “şimşek çakar tarzda” diye tanımlanan çok şiddetli ağrı durumudur.
İlaç tedavisinin yetmediği veya ilaç kullanılamadığı hallerde çeşitli cerrahi yöntemler uygulanmaktadır. Bunlar arasında "balon ile bası, radyo-frekans enerji kullanılarak lezyon oluşturma, sinirin kesilmesi ve gamma bıçağı" gibi sinir yollarını harap edici yöntemler ve mikrovasküler dekompresyon gibi mikrocerrahi yöntemler mevcuttur. Bu yöntemlerin uygulanması sonrası başarı oranı çeşitli çalışmalarda %93-99 arasında değişmektedir.

Öte yandan, omurilik yaralanması, inme ve periferik sinir yaralanmaları gibi sinir sisteminde oluşan hasar sonucu ortaya çıkan "nöropatik ağrı” durumunda ise; periferik uyarım ve ağrı duyusunun ilk ulaştığı sinirin omuriliğe girdiği bölgede yapılan cerrahi uygulamalar ile oldukça tatmin edici sonuçlar alınmaktadır.

Kronik ağrı sendromunun en sık rastlanılan nedenlerinden biri de kanser hastalığıdır. Kanser hastalığında, özellikle son yaşam döneminde ağrı genelde hastaların tümünde mevcuttur. İlaçların etkisiz kaldığı durumlarda çeşitli cerrahi yöntemler gündeme gelebilir. Ağrı duyusunu çevreden merkeze taşıyan yolların kesilmesi (Kordotomi, traktotomi, merkezi omurilik lezyonu) veya orta beyin, talamus, hipotalamus, hipofiz gibi çeşitli beyin bölgelerinde kalıcı lezyonlar oluşturulması, derin beyin bölgelerinin uyarılması (kalıcı sistemler kullanılarak) uygulanan cerrahi yöntemlerden bazılarıdır. Aristo'ya göre “Tabiat asla gereksiz bir şey yapmaz". Kronik ağrı, hangi nedene bağlı olursa olsun insan yaşamını ciddi şekilde etkileyen klinik bir tablodur. İlaç tedavisinin, fizyoterapinin, uyarı tekniklerinin, sinir geçici bloklarının ve psikolojik tekniklerin yetersiz kaldığı durumlarda cerrahi yöntemler tartışılmalı ve uygun durumlarda kullanılmalıdır.

İleri Tıbbi Uygulama Merkezlerimiz ve Bölümlerimiz