Koroner Arter Hastalığı Nedir?

Koroner arter hastalığı, kalp kasını besleyen atardamarların daralması veya tıkanması ile kalbe giden kan akışının azalması ya da kesilmesine bağlı oluşan kalp rahatsızlıklarından biridir. Günde yaklaşık 100 bin kez kasılan kalp, dakikada 5 litre kanı vücuda pompalar. Kalbin kasılmasıyla birlikte kanın bir bölümü, oksijenlenmesi ya da halk arasında yaygın olarak bilinen tanımıyla temizlenmesi için akciğerlere gönderilir. Akciğerlerde oksijen bakımından zenginleşen kan, tekrar kalbe gelir. Kalpten çıkan ana atardamar olan aort damarı vasıtasıyla tüm vücuda temiz kan pompalanır. Kalbin sol ventrikülünden (karıncık) çıktığı noktada yaklaşık olarak 2.5 cm çapa sahip olan aort damarı, ilk önce kalbi besleyen koroner artere yani kalbi besleyen damara ulaşır. Ardından beyne ve sonrasında tüm vücuda kanın pompalanmasına aracılık eder. Akciğerde temizlenen kanın koroner arterlere ulaşmasıyla öncelikli olarak kalp dokusu beslenir. Kalbin sağında ve solunda olmak üzere iki adet koroner damar bulunur. Koroner damarlar, daha küçük damarlara ayrılarak kalbin yüzeyine ağaç dalları gibi yayılır. Koroner damarların farklı nedenler sonucunda daralması ya da tıkanmasıyla koroner arter hastalığı ortaya çıkar. Koroner kalp hastalığı, dünya çapında en fazla yaşam kaybına neden olan hastalıklar arasında yer alır. Ülkemizde yaklaşık olarak 2 milyon 800 bin koroner kalp hastası olduğu ve her yıl 200 bin yeni hastanın tanı aldığı bilinir. Koroner arter hastalarının üçte biri bu hastalığa sahip olduğunu akut miyokard infarktüsü (kalp krizi) geçirdikten sonra öğrenir. Koroner arter hastalığının ilk ortaya çıkışı dörtte bir oranında ani ölümle sonuçlanır. Koroner arter hastalığının risk faktörlerine geçmeden önce sıklıkla sorulan "Koroner arter hastalığı nedir?" sorusunu yanıtlamak gerekir.

Koroner Arter Hastalığı Nedir?

Arter kelime olarak atardamar anlamına gelir. Atardamarlar kalbin pompaladığı kanı tüm vücut dokularına ulaştıran damar ağına bağlıdır. Koroner arter ise, kalbi besleyen atardamar olarak tanımlanabilir. Kalpten çıkan ana atardamar olan aortun ilk dallarını oluşturan koroner arterler, kalbin sağında ve solunda olmak üzere iki tanedir. Kalbin solundan giren koroner arter, kalbin önüne ve arkasına olmak üzere iki dala ayrılır. Kalp, vücuttaki doku ve organların ihtiyaç duyduğu oksijen ve besinlerin sağlanabilmesi için sürekli kan pompalar. Ancak kalbin kendisi de oksijen ve besinlere ihtiyaç duyar. Bu yüzden kalbin pompaladığı oksijenlenmiş kan, öncelikle koroner arterler aracılığıyla kalp dokusuna ulaşır. Kalbi besleyen damarlar olarak da tanımlanabilen koroner arter damarların daralmasına ya da tıkanmasına bağlı olarak oluşan sağlık sorunları, koroner arter hastalığı olarak tanımlanır. Sıklıkla 40 yaşından sonra ortaya çıkan hastalık, ailesinde koroner damar hastalığı olanlarda daha erken yaşlarda da görülebilir. Erkeklerde, kadınlara göre yaklaşık 4 kat daha fazla görülen koroner arter hastalığına kadınlarda, özellikle menopoz sonrası dönemde daha sık rastlanır. Çoğunlukla tanı alma yaşı erkeklerde 50 ila 60 aralığındayken kadınlarda 60 ila 70 arasındadır. Koroner arter hastalığı çoğunlukla tıpta ateroskleroz olarak bilinen damar sertliğinden kaynaklanır. Başlangıçta koroner arterlerin kısmen daralmasına yol açan bu hastalık, ileri aşamalarda kalp krizine yol açabilir. Koroner arterlerin neden daraldığı ve tıkandığı konusuna geçmeden önce sıklıkla merak edilen "Koroner arter hastalığına yol açan risk faktörleri nelerdir?" sorusunu yanıtlamak gerekir.

Koroner Arter Hastalığı Risk Faktörleri Nelerdir?

Koroner arter hastalıklarına yol açan etkenlerin bir kısmı önlenebilir. Bu yüzden hastalığa yol açan risk faktörlerinin bilinmesi önemlidir. Koroner arter hastalığı risk faktörlerinin bazıları şu şekilde sıralanabilir:
  • Sigara kullanımı,
  • Alkol tüketimi,
  • Hipertansiyon,
  • Koroner Arter Hastalığı,
  • Hiperkolesterolemi,
  • LDL Kolesterolün 130 mg ve üzerinde olması,
  • HDL Kolesterolün 40 mg ve altında olması,
  • Sedanter yaşam tarzı,
  • Stres,
  • Erkek cinsiyetine sahip olmak,
  • İleri yaş,
  • Ailede 55 yaşından önce koroner arter tanısı alan birinin bulunması,
  • Diyabet,
  • Obezite,
  • Erken menopoz.

Koroner Arter Hastalığı Nedenleri Nelerdir?

Kalbi besleyen koroner arterlerin daralması ya da tıkanması, koroner arter hastalığına neden olur. Koroner arterlerin daralması, damar sertliği olarak bilinen ateroskleroz hastalığının gelişimi ile ortaya çıkar. Normal şartlar altında damarlar esnek bir yapıya sahiptir. Bu sayede damarlar zaman zaman genişleyip daralarak, kan akış hızı gibi faktörlerin dengede tutulmasını sağlar. Ateroskleroz hastalığında kalbi besleyen damarlarda kolesterol birikmesine bağlı olarak aterosklerotik plaklar gelişerek, koroner arterlerin sertleşmesine yol açar. Damarların esnekliğini kaybetmesine yol açan bu hastalıkta, damarın sertleşen bölümlerinin iç kısımlarında aterom plakları birikir. Zamanla damar çeperinin daralmasına ve kan akışının bozulmasına yol açan ateroskleroz, kalbin kasılıp gevşemesi ile ilgili problemlere neden olur. Göğüs ağrısı ve vücudun farklı yerlerinde morarmalar ile karakterize olan bu hastalık, kişide efor kaybına yol açar. Ayrıca bazı durumlarda koroner damarlarda ciddi darlık yaratmadan plakların çatlaması ve kırılması da görülebilir. Dışı sert, lifli bir tabakayla kaplı ve içi yumuşak olan plağın sert dış kısmının kırılması durumunda trombositler bölgeye gelerek plağın etrafında kan pıhtıları oluşturur. Bu da koroner arterin daha fazla daralmasına yol açar. Koroner tromboz olarak tanımlanan kan pıhtısının, kan akışını aniden kesmesi koroner oklüzyon, kararsız anjin ve kalp krizi gibi farklı akut koroner sendromlara yol açabilir. Akut koroner sendromların tümü acil müdahale gerektirir. Bazı vakalarda ise kan pıhtısı da plak gibi parçalanabilir. Eğer bu durum, koroner damardaki kan akışını normale döndürecek boyuttaysa kişi, durumun farkına varmadan kendiliğinden iyileşebilir.

Koroner Arter Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Koroner arter hastalığının şiddeti ve bulguları kişiden kişiye farklılık gösterir. Bu yüzden bazı vakalarda hastalık hiçbir belirti vermeyebilir. Hastalık ilerledikçe semptomlar daha belirgin hâle gelir. Kalbin yeterince beslenememesine bağlı olarak kişide göğüs ağrısı şikayeti ortaya çıkar. Bazı vakalarda kolda uyuşma gibi belirtiler görülebilir. Fiziksel aktivite sırasında zorlanma, sıkıştırıcı nitelikte ağrı gibi yakınmalar, istirahatle birlikte geçer. Ayrıca koroner arter hastalığına bağlı olarak solunum güçlüğü, göğüste baskı hissi, yanma ve yorgunluk gibi belirtiler de görülebilir.

Koroner Arter Hastalığı Tanısı Nasıl Koyulur?

Kişinin koroner arter hastalığı belirtileriyle hekime başvurması durumunda hekim, öncelikle kişinin ayrıntılı olarak öyküsünü dinler ve risk faktörlerini sorgular. Ardından yapılan fizik muayene ile koroner arter hastalığının ön tanısını koyabilir. Tanıyı netleştirmek ve olası diğer hastalıkları ekarte etmek için kan testi, elektrokardiyogram, (EKG) efor testi ve anjiyo gibi ek tanı yöntemlerine başvurur. Elde edilen veriler ışığında hekim, kişiye koroner arter hastalığı tanısını koyar.

Koroner Arter Hastalığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Koroner arter hastalığı tanısının netleşmesinin ardından tedavi kişiye özel olarak planlanır. Tedavi, hastanın gösterdiği belirtiler, hastalıklı damar sayısı ve damar darlığının derecesi, kalp kasının mevcut durumu, hatanın yaşı ve ek hastalıkların varlığı gibi parametrelere bağlı olarak farklı şekillerde düzenlenebilir. Tedavi ilaçlı ve / veya cerrahi olarak yapılabilir. İlaçlı tedavide çoğunlukla kan sulandırıcılar, statinler, nitratlar, beta blokerler, ACE inhibitörleri ve kalsiyum kanal blokerleri kullanılır. Cerrahi tedavide ise genellikle koroner anjiyoplasti ve koroner bypass yöntemleri uygulanır. Ciddi vakalarda kalp nakli gerekebilir.
Koroner arter hastalığı ile ilgili merak ettiğiniz konuları Grup Florence Nightingale Hastaneleri’nin uzman ekibine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Bize ulaşmak için web sitemizde yer alan iletişim formunu kullanabilir ya da 444 0436 numaralı telefonu arayabilirsiniz.