Kolorektal Kanseri Nedir?

Bağırsak, mide ile anüs arasında kalan organdır. Kalın bağırsak, tıpta kolon olarak da tanımlanır. Farklı bir deyişle kalın bağırsakların ilk 150 cm'si kolon ve son 15 cm'si ise rektum olarak adlandırılır. Kalın bağırsağın anüsten önceki kısmı olarak da tanımlanabilen rektum, kalın bağırsağın bir parçasıdır ve bu bölgede dışkı depolanır. Mideden sonra sindirimine devam edilmek üzere ince bağırsağa iletilen besinler, bu bölgede büyük oranda sindirilir. Kalın bağırsakta ise su ve minerallerin emilimi gerçekleştirilir ve ardından dışkı, vücut dışına atılmadan önce depolandığı rektum kısmına gönderilir. Kanser ise vücut hücrelerinin kontrolsüz ve hızlı bir şekilde bölünerek çoğalmasıyla oluşan bir hastalıktır. Kolorektal kanser ya da farklı bir deyişle kolon kanseri, kalın bağırsaklarda görülen kanser türüne verilen addır. Kolorektal kanser terimi, kolon ve rektum kanserlerini tanımlamak için yaygın olarak kullanılır. Erkeklerde akciğer ve prostat, kadınlarda ise akciğer ve meme kanserlerinden sonra en sık görülen kanser türü olan kolorektal kanserin erkeklerde görülme sıklığı kadınlardan biraz daha fazladır. Kolon ya da rektum mukozasından kaynaklanan kolorektal kanserin görülme sıklığı 50 yaşından sonra artar, 80 yaşında ise en yüksek seviyeye ulaşır. Kolorektal kanserin erkeklerde ortalama görülme yaşı 63 iken, kadınlarda 62'dir. Kolorektal kanser, erken dönemde fark edildiğinde tamamen tedavi edilebilir. Ancak hastalığın geç evrede fark edilmesi, kanserin diğer doku ve organlara sıçramasını (metastaz) beraberinde getirerek tedavi şansının azalmasına neden olur. Kolorektal kanser belirtileri ve risk faktörlerine geçmeden önce sıkça sorulan "Kolorektal kanser nedir?"

sorusunu yanıtlamak gerekir.

Kolorektal Kanser Nedir?

Kolorektal kanser, kolon ile rektum bölgesinde meydana gelen kanser türüdür. Vücutta yer alan hücrelerin farklılaşarak, sağlıklı hücrelerden çok daha hızlı çoğalmasıyla oluşan kolorektal kanser, ülkemizde tüm kanser türleri arasında en yaygın görülen 3. kanser türüdür. Kolorektal kanser tanısı alan hastaların yaklaşık üçte biri 55 yaşından daha gençtir. Erkek ve kadınlar arasında görülme sıklığı açısından belirgin bir farklılık bulunmaz. Kolorektal kanser oluşumu tıpta adenomatöz polip olarak adlandırılan bağırsakta küçük kümelenmeler şeklinde başlar. Farklı boyutlarda olabilen polipler, zamanla kanserli yapılara dönüşebilir. Bu yüzden ailesinde kanser öyküsü bulunan kişilerin tarama testlerine katılması gerekir. Ailesinde kolorektal kanser bulunan kişilerde hastalığın görülme riski, sağlıklı kişilere kıyasla 1.7 kat daha fazladır. Ailesinde ikiden fazla kolorektal kanser öyküsü bulunan kişilerde ise risk, 2.7 kat fazladır. Kalın bağırsak hücrelerinin kontrolsüz ve hızlı bir şekilde çoğalmasıyla meydana gelen kolorektal kanser, genetik etkenlerin yanı sıra kötü beslenme ve sedanter yaşam tarzı ile de ilişkilidir. Kabızlık ya da ishal şeklinde bağırsak alışkanlıklarının değişmesi ile karakterize olan kolorektal kanser, dışkıda kan görülmesi, bulantı ve kusma gibi belirtilere yol açabilir. Ancak bu belirtiler çoğunlukla hastalığın kolayca tedavi edilebildiği ilk evresinde görülmez. Hastalığın belirtilerine geçmeden önce sıklıkla sorulan "Kolorektal kanseri risk faktörleri nelerdir?" sorusunu yanıtlamak gerekir.

Kolorektal Kanser Risk Faktörleri Nelerdir?

Kolorektal kanserinin oluşumunda rol oynayan etkenlerin bir kısmı önlenebilirken bir kısmı önlenemez niteliktedir. Kolorektal kanserine yol açtığı düşünülen önlenebilir risk faktörlerinin bir kısmı şu şekilde sıralanabilir:
  • Aşırı kilolu ya da obez olmak,
  • Salam ve sosis gibi işlenmiş etleri tüketmek,
  • Karbonhidrattan zengin, lif bakımından fakir beslenmek,
  • Sedanter yaşam tarzına sahip olmak,
  • Fazla miktarda kırmızı et tüketmek,
  • Sigara ve benzeri tütün ürünlerini kullanmak,
  • Çok miktarda alkol almak.
Kolorektal kanser riskini artıran fakat önlenemeyen faktörler ise şu şekilde sıralanabilir:
  • Yaş almak,
  • Kişinin kalın bağırsaklarında polip olması,
  • Ülseratif kolit ya da Crohn hastalığı gibi inflamatuar bağırsak hastalığına sahip olmak,
  • Lynch sendromu gibi kalıtsal bir sendromun olması,
  • Tip-2 diyabet hastası olmak,
  • Ailede kalın bağırsak polipleri veya kolorektal kanser hikayesinin olması,
  • Daha önceden kolorektal kanser geçirmiş olmak,
  • Kadınlarda, yumurtalık, meme ya da rahim kanseri hikayesinin olması.

Kolorektal Kanser Belirtileri Nelerdir?

Kolorektal kanser, hücrelerin büyümesine ve kümelenmesine bağlı olarak bağırsak poliplerinin (adenomatöz polip) oluşumuyla başlar. Başlangıçta hiçbir belirtiye yol açmayan bu polipler zaman içinde kanserleşir, sayıca çoğalır ve boyutları büyümeye başlar. Böylece kişide kolorektal kanser belirtileri ortaya çıkar. Sıklıkla görülen kolorektal kanser belirtilerinin bir kısmı şu şekilde sıralanabilir:
  • İshal ya da kabız gibi dışkılama alışkanlıklarında değişim,
  • Dışkının kokusunda farklılaşma,
  • Demir eksikliğine bağlı olarak gelişen anemi,
  • Dışkı kalınlığının incelmesi,
  • Dışkı ile birlikte kan gelmesi,
  • Tuvalet ihtiyacının giderilmesinin ardından makattan kan gelmesi,
  • Bağırsakların tam olarak boşalmadığını hissetmek,
  • Karın ağrısı,
  • Karında şişlik hissi,
  • Gaz sancısı ya da kramp,
  • İştah kaybı,
  • Dışkı renginde koyulaşma,
  • Kilo kaybı,
  • Hâlsizlik ve yorgunluk.

Kolorektal Kanser Evreleri Nelerdir?

Kolorektal kanser tanısının netleştirilmesinin ardından evreleme yapılır. Evreleme sürecinde sıklıkla tomografi, MR, akciğer grafisi, PET gibi radyolojik görüntüleme yöntemlerinin yanı sıra vücuttan alınan doku örneğinin patolojik incelemesiyle elde edilen veriler değerlendirilir ve hastalığın evresi belirlenir. Kolorektal kanserler 1 ila 4 arasında evrelendirilir. Tedavi de hastalığın evresine göre uygulanır. Kolorektal kanser evreleri şu şekildedir:
  • Evre 1: Kanser, bağırsak duvarını invaze etmiştir (yayılmıştır). Ancak tüm bağırsak katlarına ulaşamamıştır.
  • Evre 2: Kanser, tüm bağırsak katlarını invaze etmiştir.
  • Evre 3: Kolorektal kanser metastaz yaparak bölgesel lenf bezlerine yayılmıştır.
  • Evre 4: Kanser, karaciğer, karın zarı ve akciğer gibi uzak doku ve organlara yayılmıştır.

Kolorektal Kanser Tanısı Nasıl Koyulur?

Kolorektal kanser tanısı, tarama programı çerçevesinde ya da hastanın kolorektal kanser belirtileriyle hekime başvurmasıyla koyulur. Hekim, öncelikle hastanın anamnezini alır ve ardından fizik muayenesini yapar. Tanı için kolonoskopi yapılması gerekir. Işıklı bir endoskopi aleti olan kolonoskop ile kalın bağırsağın iç yüzeyi ayrıntılı olarak incelenir. Bağırsakta var olan lezyonların saptanmasına ve lezyonlardan biyopsi alınmasına olanak tanıyan kolonoskopi sayesinde alınan doku parçası, laboratuvar ortamında incelenir. Patolojik tanıya bağlı olarak kişiye kolorektal kanser tanısı koyulur.

Kolorektal Kanser Tedavisi Nasıl Yapılır?

Kolorektal kanserde tedavi, kanserin bulunduğu bölgeye ve evreye göre farklılık gösterir. Kolon kanserinde tedavi çoğunlukla cerrahi olarak başlar. Kalın bağırsaktaki kanserli alan çevre dokularla birlikte çıkarılır. Çevre dokulardan biri olan lenf bezleri de operasyondan sonra patolog tarafından incelenerek kanserin kalın bağırsağın dışına yayılıp yayılmadığı araştırılır. Evre 1 kolon kanseri hastalarına kemoterapi uygulanmaz. Evre 2 hastalarının yalnızca bir kısmına cerrahi operasyon sonrasında kemoterapi verilir. Evre 3 kolon kanseri vakalarında cerrahi işlem sonrasında hastaya mutlaka kemoterapi verilirken hastalığın son evresinde tedavi, nadir vakalar haricinde yalnızca kemoterapiyle yapılır. Rektum kanserinde ise tedavi çoğunlukla cerrahi, kemoterapi ve radyoterapi tedavilerinin kombinasyonuyla uygulanır. Evre 1 rektum kanseri yalnızca cerrahi olarak yapılırken evre 2 ve 3 rektum kanseri vakaları, cerrahi girişimin yanı sıra kemoterapi ve radyoterapi ile tedavi edilir. Hastalığın son evresi olan evre 4'te ise rektum kanseri tedavisi, seçilmiş vakalar haricinde sadece kemoterapi ile yapılır.
Kolorektal kanser ile ilgili merak ettiğiniz konuları Grup Florence Nightingale Hastaneleri’nin uzman ekibine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Bize ulaşmak için web sitemizde yer alan iletişim formunu kullanabilir ya da 444 0436 numaralı telefonu arayabilirsiniz.

İlgili Yazılar: