Hodgkin Lenfoma

Tıpta Morbus Hodgkin lenfoması olarak da bilinen Hodgkin lenfoma hastalığı, halk arasında lenf bezi kanseri olarak da bilinir. Hodgkin lenfoma (HL), bir tür lenfatik sistem hastalığıdır. Lenfatik sistem, vücutta akyuvarların (lökosit, WBC) üretildiği ve depolandığı sistemdir. Enfeksiyon varlığında vücudu alarma geçiren mantar, zehirli toksin, bakteri, virüs gibi antijenleri tanıyarak onları yok eden ve bağışık sisteminin oluşturduğu atıkların dokulardan uzaklaştırılmasını sağlayan beyaz kan hücreleri, lenfoma varlığında kontrolsüz bir şekilde çoğalarak, lenf nodlarında şişliğe yol açar.

Lenf kanseri olarak da tanımlanabilen lenfoma, Hodgkin lenfoma ve Hodgkin dışı lenfoma olarak iki ayrı grupta incelenir. Hodgkin lenfoma, genç nüfusta daha yaygın olarak görülür. Diğer kanser türlerine kıyasla tedaviye en iyi şekilde yanıt veren bu kanser türü; kasık, boyun, koltuk altı gibi bölgelerde çapı 1 cm.'den büyük, ağrısız beze varlığı ile karakterizedir. Hastalık, 38 derecenin üzerinde açıklanamayan ateş, öksürük, kaşıntı, gece terlemesi, yorgunluk ve hâlsizlik gibi belirtilerle seyreder. Tanısı fizik muayene, laboratuvar testleri ve radyolojik görüntüleme yöntemleriyle koyulan Hodgkin lenfoma, hastalığın evresine göre farklı şekillerde tedavi edilebilir.

Hodgkin Lenfoma Nedir?

İmmün sistemin parçası olan hücrelerde başlayan, bir kanser türü olan ve bulaşıcı olmayan Hodgkin lenfoma, lenfatik sistem hastalığı olarak tanımlanabilir. Lenfatik sistem olarak bilinen lenf sistemi, lenf, lenf damarları, lenf nodları, tonsiller, timüs ve dalaktan oluşur. Ancak mide, ince bağırsak ve deri de lenfatik sistem içinde kabul edilir. Akyuvarlar olarak bilinen beyaz kan hücrelerinin 5 alt tipinden biri olan lenfositler, kemik iliğinde üretilir. Kemik iliğinde kalan lenfositler B hücresi olarak adlandırılırken, burada üretildikten sonra timüs adlı lenf bezine giden lenfositler de T hücresi olarak tanımlanır. B hücreleri, vücudun humoral, yani sıvısal savunmasını gerçekleştirir.

Farklı bir deyişle B hücreleri, yabancı organizmalara (antijen) yapışarak, diğer akyuvar hücrelerinin, (makrofajlar ve bazı T hücreleri) antijenleri yabancı organizma olarak algılamasını sağlar. T hücreleri ise vücutta yabancı organizma varlığında, bağışıklık sistemini uyarmak amacıyla gerekli olduğunda lenfokin adlı kimyasalı salgılar. Aynı zamanda virüsler tarafından tutulumu gerçekleşen hücrelerin ve kanser hücrelerinin tanınmasını ve yok edilmesini sağlar.

Hodgkin lenfoma ise çoğunlukla bir B hücresinin anormal hâle gelmesiyle oluşur. Reed-Sternberg hücresi olarak tanımlanan anormal hâle gelmiş B hücresi, kendi kopyasını yapmak amacıyla hızla bölünerek çoğalır. Vücudu enfeksiyonlara karşı koruma görevini yapmayan bu hücrelerin çoğalmasıyla tümör oluşur. Lenf damarlarının vücudun pek çok bölgesinde olmasından dolayı Hodgkin lenfoma, hemen her yerde oluşabilir. İlk aşamada diyafram olarak adlandırılan, göğsü ve karnı ayıran ince kas üzerinde, akyuvarların depolandığı lenf nodunda ortaya çıktığı bilinse de lenfatik sistemin diğer kısımlarında da oluşum başlayabilir. Hastalık, zamanla lenfatik sistemin de dışına çıkarak yayıldıkça vücut antijenlere karşı savunmasız kalır. Bir tür lenf kanseri olan Hodgkin lenfoma hastalığının bazı kişilerde olup, diğerlerinde neden olmadığı henüz anlaşılamasa da bazı risk faktörlerinin hastalığın oluşumunda rol oynadığı düşünülür.

Hodgkin Lenfoma Risk Faktörleri

Hodgkin lenfoma hastalığının neden oluştuğu tam olarak anlaşılamasa da hastalığın gelişme şansını arttırdığı bilinen risk faktörleri şu şekilde sıralanabilir:
  • Genetik: Ailesinde ve özellikle kardeşlerin birinde Hodgkin lenfoma varsa, kişide Hodgkin lenfoma oluşma olasılığının arttığı düşünülür.
  • Yaş: Çoğunlukla 13 ila 35 yaş aralığında görülen Hodgkin lenfoma, 55 yaş üzerindeki kişilerde de görülebilir. 35 ila 55 yaş aralığındaki yetişkinlerde görülme olasılığı daha azdır.
  • Bağışıklık Sisteminin Zayıflamış Olması: İlaç kullanımına bağlı olarak, organ nakli sonrasında veya kalıtımsal olarak bağışıklık sistemi zayıf ya da zayıflamış olan kişilerde Hodgkin lenfoma görülme riskinin daha yüksek olduğu düşünülür.
  • Virüsler: Öpücük hastalığına yol açan Epstein-Barr virüsü (EBV) ya da AIDS'ye yol açan HIV, kişinin Hodgkin lenfoma geliştirme olasılığını arttırır.
  • Hastalıklar: Wiskott Aldrich sendromu‎ ve Louis-Bar sendromu‎ gibi kalıtsal nitelikteki bazı bağışıklık sistemi hastalıkları olan çocuklarda, Hodgkin lenfoma hastalığının gelişme riskinin daha yüksek olduğu düşünülür.
  • Beyaz Irktan Olmak: Etnolojik ve genetik nedenlerin rol oynadığı düşünülen Hodgkin lenfoma hastalığına, çoğunlukla beyaz ırkta rastlanılır.
Her ne kadar lenfatik sistem hücrelerinin kötü huylu şekilde değişikliğe uğramasıyla ve hücrenin genetiğinde değişim oluşmasıyla hastalığın oluştuğu bilinse de hastalığı tam olarak neyin tetiklediği henüz kesin değildir. Tüm bu faktörlerin tek bir kişide varlığı dahi kişinin kesinlikle Hodgkin lenfoma geliştireceği anlamı taşımaz.

Hodgkin Lenfoma Belirtileri Nelerdir?

Yavaş ve sinsi ilerleyen bir hastalık olan Hodgkin lenfoma hastalığının ilk belirtisi, çoğunlukla tek bir ya da birkaç tane lenf nodunda (lenf düğümü) oluşan büyümedir. Vücudun pek çok yerinde bulunan, savunma sisteminin bir parçası olan ve bir fasulye büyüklüğünde olan lenf nodlarındaki büyüme, çok yavaş gerçekleşir ve ağrıya neden olmaz. Sıklıkla boyun, ense, koltuk altı gibi bölgelerde oluşan büyüme, kasıklarda, köprücük kemiği üzerinde ve vücudun hemen her yerinde görülebilir. Lenf nodlarındaki büyüme dışarıdan görülmeyen, pelvis boşluğu, akciğerlerin arasındaki kısım, karın ve omurga gibi vücudun iç kısımlarında da oluşabilir. Akciğer ve karın bölgesinde bulunan lenf nodülleri, basınç hissi, ağrı ve ishal ile kendini gösterebilir.

Tüm bunların haricinde vücudun farklı bölgelerinde görülen lenf nodülleri, geçmeyen yorgunluk, hâlsizlik, şiddetli kaşıntı, göğüs ağrısı, solunum zorluğu, kronik öksürük, gece terlemesi, nedeni anlaşılamayan 38 derecenin üzerinde seyreden ateş, iştahsızlık ve kilo kaybı gibi belirtilere yol açabilir. Hodgkin lenfoma varlığında kişi, alkol kullanımından daha kolay etkilenir ve alkol aldığında lenf düğümleri bulunan bölgede ağrı hissedilebilir. Hodgkin lenfoma belirtileri, hastalığın kendisine bağlı olarak görülebileceği gibi farklı rahatsızlıklara bağlı olarak da görülebilir. Ancak semptomların 2 haftadan daha uzun süre ile devam etmesi, Hodgkin lenfoma varlığının araştırılmasını gerektirir.

Hodgkin Lenfoma Tanısı Nasıl Koyulur?

HL tanısı için, hekim öncelikle hastanın öyküsünü dinler ve ardından fizik muayene yapar. Muayene sırasında boyun, koltuk altı ve kasık bölgeleri, lenf düğümü varlığı açısından kontrol edilir. Dalak ve karaciğerin muayenesi yapılır. Ardından, tam kan sayımı ve göğüs filmi gibi ek tetkikler istenir. Hekim, tanıyı netleştirmek için biyopsi yapılmasını önerir. Lenf nodunun bütününün ya da bir kısmının alınmasıyla yapılan biyopsinin ardından, alınan doku patoloji hekimi tarafından mikroskop altında incelenir. Anormal hücre varlığında HL tanısı koyulur. Hastalığın hangi aşamada olduğunun anlaşılması ya da farklı bir deyişle evrelendirme için bilgisayarlı tomografi (BT), MR, pet taraması ve kemik iliği biyopsisi gibi yöntemlere başvurulur.

Hodgkin Lenfoma Tedavisi Nasıl Yapılır?

Hodgkin lenfoma tanısı koyulduktan sonra hematoloji uzmanı, kişide bulunan Hodgkin lenfoma hastalığının tipi, evresi, tümörün büyüklüğü gibi parametreleri değerlendirir. Ardından kişinin yaşı ve gösterdiği semptomlara bağlı olarak farklı tedavi türleri önerebilir. Ancak genel olarak Hodgkin lenfoma tedavisi, kemoterapi, radyoterapi ya da her ikisinin birlikte uygulanmasıyla yapılır. Kişide Hodgkin lenfomanın tekrar nüksetmesi durumunda aynı işlemler daha yüksek dozda tekrarlanır. Kök hücre nakli ile tedavi tamamlanır. Kök hücre nakli, yüksek doz kemoterapi işleminden önce kişinin kendisinden alınan kök hücrelerle yapılır. Alınan kök hücrelerin arasında bulunan lenfoma hücreleri laboratuvar ortamında öldürülür. Sağlıklı kök hücreler, yüksek doz kemoterapi işlemi tamamlanana kadar dondurularak saklanır. Kemoterapi işleminden sonra kök hücreler eritilir ve kişinin boyun ya da göğsündeki damarlara yerleştirilen esnek bir tüp aracılığıyla kişiye geri verilir. İşlemin ardından yeni ve sağlıklı kan hücreleri gelişerek kişinin eski sağlığına kavuşması sağlanır.


Eğer sizde ya da bir yakınınızda Hodgkin lenfoma belirtileri varsa ve bu belirtiler iki haftadan beri devam ediyorsa, sağlık kontrollerinizin yapılması için en yakın sağlık kuruluşuna başvurabilirsiniz. Sağlıklı günler dileriz.

İlgili Yazılar: