Yenidoğan sarılığı

Sarılık nasıl oluşur?

Sarılık bilirubin adı verilen, cilde sarı rengi veren bir maddenin kandaki seviyesinin yükselmesi ve deride birikmesi sonucu oluşur. Bilirubin, kırmızı kan hücrelerinin parçalanması sonucu açığa çıkar. Doğumdan önce kırmızı kan hürelerinin parçalanması ile açığa çıkan bebeğin bilirubinini annenin karaciğeri temizlerken, doğumdan sonra bu görev bebeğin karaciğerindedir. Bebeğin karaciğeri bilirubini temizleyebilecek kapasiteye erişmek için birkaç güne ihtiyaç duyar. Bu arada karaciğer tarafindan yeterince atılamayan bilirubin başlıca deri olmak üzere vücutta birikerek  sarılığa neden olur.

Yenidoğan bebeklerde sarılığın tespiti ve takibi oldukça önemlidir çünkü, sarılık çoğunlukla bebeğin karaciğerinin ilk birkaç gün içinde olgunlaşması ile kendiliğinden geçse de, bazı durumlarda bilirubin yüksek seviyelere ulaşarak kernikterus denilen beyin hasarına neden olabilir. Bu yüzden sarılığı olan yenidoğanların özellikle ilk bir hafta-on günlük dönemde doktor tarafından takip edilmeleri son derece önemlidir.

Yenidoğan Sarılığı en sık görülen sarılık tipidir. Sarılık genellikle kendiliğinden gerilese bile bazı bebeklerde sakatlık bırabilir. Sarılığa neden olan yüksek bilirubin seviyesinin erken tanı ve tedavisinin yapılmadığı durumlarda bilirubin ensefalopatisinin (kernikterus) oluşması oldukça tehlikelidir. Dünyada kernikterus sırasında Türkiye 3. sıradadır.

Fizyolojik (Normal) Sarılık: Çoğu yenidoğanın karaciğeri tam olarak olgunlaşmadığı için görülür. Doğumdan sonra 2-4 gün içerisinde başlar ve 1-2 hafta içerisinde kendiliğinden geçer.

Prematüre Sarılık: Zamanında doğmuş bir bebeğin hafif sarılığı tedavi gerektirmeden geçebilirken aynı değer biluribinle seyreden sarılık prematüre bir bebek için tedavi gerektirir.

Emzirme Sarılığı: Bu tür sarılık bebek yeterli anne sütü almadığında oluşur. Bebekte bu tür sarılık varsa annenin emzirmesi gerekir.

Anne Sütü Sarılığı: Anne sütüyle beslenen bebeklerin % 1-% 2’inde gelişen bu durumda bilirubin artışı anne sütündeki bazı maddelerden kaynaklanmaktadır. Sorun aynı zamanda bağırsak yoluyla biluribinin atılamamasıdır. Sarılık doğumdan 3-5 gün sonra başlar ve yavaş yavaş 3-12 haftada kendiliğinden geçer.

Kan Grubu Uyuşmazlığı (Rh veya ABO sorunları):  Kan grubu O olan annenin bebeği , kan A ya da B kan grubuna sahip olursa ve bebekte sarılık oluşursa ABO UYUŞMAZLIĞI düşünülür. Annenin vücudu bebeğin kırmızı kan hücrelerini yok eden antikorlar üretmekte ve bu durum bebeğin kanında kırmızı kan hücrelerinin yıkımına ve yıkım sonucu ani bilirubin oluşumuna neden olmaktadır.

Bu tip sarılık doğumla birlikte ilk günde oluşur. Günümüzde bu durum anti-D gamma globulin (halk arasında kan uyuşmazlık iğnesi) ile kolaylıkla tedavi edilebilmektedir. Bebeğe fototerapi uygulanması gerekebilir.

Bebekte muayenede ciltte ve göz akında sarılığın tespitinin yanında serum direkt ve indirekt bilirubin düzeyi, anne ve bebek kan grubu, kan hemoglobin miktarı, direkt coombs testi, kanda retikülosit tayini ve periferik yayma incelenmesi yapılarak tanı konur.

Yenidoğan sarılıklarının tedavisinde amaç kernikterus gibi biluribinin beyin ve santral sinir sisteminde birikmesine bağlı oluşabilecek kalıcı bozuklukları önlemektir.

Sarılığın tedavisi 3 şekilde yapılır; 

1) Fototerapi

2) Kan değişimi

3) Farmakolojik ajanlar

Bebeğin yaşı (gün olarak) ve ağırlığı göz önüne alınarak biluribin seviyesi 15 mg/dl’nin üzerindeki oranlarda sıklıkla  uygulanan tedavi yöntemidir.  Deride biriken bilirubin, fototerapide uygulanan ışığın etkisiyle, suda eriyen hale dönüşür ve böbrekler aracılığı ile idrar şeklinde vücuttan atılır.

Tedavi sırasında, bebek üzerinde sadece bezi ile kalacak şekilde soyulur ve bebeğin gözleri maske ile ışıktan korunur. Bebek ışık kaynağının altına yatırılır. Işık tedavisi esnasında sıvı kaybı olacağından bebekte sıvı açığı oluşmaması için bebek en az iki saatte bir emzirilir ya da sağlanır ya da mama ile beslenir.

Kandaki bilirubin düzeyi aşırı miktarda arttığında bebeğin kanının tamamen değiştirilmesidir. Bu durum genellikle bilirubin miktarı 20-25 mg/dl’nin üzerindeki vakalarda uygulanır.
Hiperbilirubinemi tedavisinde kullanılan farmakolojik ajanlar, bilirubi atılımını hızlandırıcı ve bilirubin oluşmasını engelleyici etki gösteren ilaçlardır. 
  • Erken doğan
  • Doğum esnasında kafa derisi altında kanaması olan
  • İlk 24 saatte sarılığı tespit edilen
  • Sarılığı iki haftadan uzun süren
  • Büyük kardeşlerinde ışık tedavisi yapılan bebekler sarılık açısından daha dikkatli takip edilmelidir.

Hastalık Belirtileri

İleri Tıbbi Uygulama Merkezlerimiz ve Bölümlerimiz

Bizden haberdar olmak
ister misiniz?
florence nightingale hastanesi çağrı merkezi
florence nightingale hastanesi

Copyright 2016 Florence Nightingale. Tüm hakları saklıdır.

Web sitemizdeki bilgiler kişileri tanı ve tedaviye yönlendirme amacı taşımaz. Tanı ve tedaviye yönelik tüm işlemlerinizi doktorunuza danışmadan uygulamayınız.