Kronik myeloid lösemi (KML)

Genellikle orta yaştan sonra görülen kemik iliğinin yavaş seyirli kanseridir. Çoğunlukla tesadüfen kan sayımında lökosit artışı ile tanı konulur. Bazı hastalarda dalak büyümesine bağlı şikayetler olabilir.

Kronik miyeloid löseminin sebepleri nelerdir?

KML bir genetik mutasyonun kansere yol açtığını ispatlayan ilk örnek olması açısından önemlidir. Bu hastalarda 9 ve 22. Kromozomlar arasında sonradan gelişen bir mutasyon (resiprokaltranslokasyon) mevcuttur. Buna “Philadelphia kromozomu” denir, KML hastalığına özgüdür.

Hastalık nasıl belirti gösterir?

Hastalığın erken dönemlerinde genellikle şikâyetleri yoktur. Hastaların %40’ı başka nedenlerle kan testleri yapıldığında tesadüfen lökosit düzeyinin yüksek bulunması ile tanı alır.

Hastalığın ilerlemesi ile;

Günlük aktivitelerde yorgunluk, halsizlik
Ateş yüksekliği ve kilo kaybı
Gece terlemesi
Genellikle sol tarafta kaburgalar altında (dalak bölgesinde) dolgunluk, sertlik ve ağrı hissi oluşur.

KML nasıl teşhis edilir?

Hastada yukarıdaki şikayetler ve yanında tam kan sayımında lökosit artışı kronik miyeloid lösemiyi düşündürebilir. Hastaya sırasıyla şu tetkikler yapılmalıdır;

1. Hastanın anamnezi (hastalık öyküsü) alınır ve fizik muayenesi yapılır. Dalak büyüklüğü fizik muayenedeki en önemli bulgudur. Hastaların % 10’luk kısmında ise dalakta büyüme yoktur.
2. Tam kan sayımı ve biyokimyasal tetkikler: Hastada beyaz kan hücreleri (lökosit), kırmızı kan hücreleri (eritrosit), trombosit sayısı, hemoglobin miktarı ölçülür. Bu hastalara ilk tanı konduğunda genellikle lökosit sayısı artmış bulunur. Trombosit sayısı ise hastalığın fazına göre artmış veya azalmış olabilir.
3. Periferik (çevresel) kan yayması: Kan hücrelerinin çeşitleri ve oranları tespit edilir. KML’deperiferik yayma, kemik iliği yaymasına benzer. Normalde kanda bulunmaması gereken lökosit öncülleri kanda yoğun bir biçimde izlenir.
4. Kemik iliği aspirasyon ve biyopsisi: Leğen kemiğinden alınan aspirasyon örneğinden çeşitli kromozom inceleme testleri istenir.
5. Philadelphia kromozomunun tespiti: sitogenetik test ve moleküler genetik yöntemlerle gösterilerek tanı konur.
6. Lökosit alkalenfosfataz düzeyi tespiti: KML’de düşük olarak bulunur.

Hastalık kaç evreye ayrılır?

KML sınıflandırılırken evre yerine faz terminolojisi kullanılır.

1. Kronik Faz: Hastaların yaklaşık %85’i bu fazda teşhis edilir. Bu fazda hastaların şikayetleri yok veya çok azdır.Kemik iliği ve kanda %10 dan daha az blast hücreleri vardır. Hastalık yavaş seyirlidir, hastalar normal hayatlarını sürdürürler, ayaktan tedavi alırlar.
2. Hızlanmış Faz: Blast hücresi sayısı %10-19 arasındadır. Hastalığın genel bulguları; ateş yüksekliği, kilo kaybı, yorgunluk, kemik ağrıları belirginleşmiştir. Dalak büyüktür.
3. Blastik Faz: Blast hücreleri kanda % 20’yi geçmiştir. Hastada blast krizi oluşur; kriz yorgunluk, halsizlik, ateş ve belirgin dalak büyümesi şeklindedir. Bu evrede hastalık akut lösemiye dönüşür. Ciltte morluklar oluşur ve kemik ağrıları artar. Tedaviye yanıt oranı da düşüktür.

KML nasıl tedavi edilir?

KML’de lökositlerin artışına Philadelphia kromozomu yol açar. Bu anormal kromozomda oluşan bcr-abl adlı yeni bir gen hastadaki bir enzimin aktivitesini (tirozinkinaz) arttırır, kontrolsüz hücre çoğalmasına neden olur. KML hedefe yönelik tedavilerin başarıyla kullanıldığı ilk hastalıktır. Imatinib adı verilen ilaç, özel olarak olarak, Philadelphia kromozomu taşıyan hücrelere bağlanır, normal hücrelere zarar vermez. Böylece seçici olarak Philadelphia kromozomu taşıyan hücreler yok edilmiş olur. Imatinib tedavisi ile KML hastalarının %90’ından fazlasında tam iyileşme sağlanır, hastalar her sabah 400 mg’lık bir hap alarak hayatlarına sorunsuz bir şekilde devam ederler. Bazı hastalarda gelişen ek mutasyonlar nedeniyle imatinib tedavisi yeterli olmaz, veya başta cevap sağlanmışken sonrasında cevap kaybolur. Bu hastalarda ikinci kuşak tirozinkinaz inhibitörleri ile tedavi yapılır. Nadir olarak ilaca cevap vermeyen veya akut lösemiye dönüşen olgular görülebilir. Bu olgular kemoterapi ve kök hücre nakli ile tedavi edilirler.

Hastalık Belirtileri

Paylaş

İleri Tıbbi Uygulama Merkezlerimiz ve Bölümlerimiz