Türkiye'de her üç kişiden birinde yüksek tansiyon var. Çoğunlukla sinsi ilerleyen yüksek tansiyonun nedenlerini Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Sabri Demircan anlattı.

Tansiyonu Yükselten Sebepler ve Alınması Gereken ÖnlemlerAilesel yatkınlık

Birinci derece akrabalarında yüksek tansiyon olanlarda tansiyon riski 5-6 kat fazla.

Ailesinde her tansiyon olanda 'İleride kesinlikle tansiyon ortaya çıkacak' diye bir kural yok.

Hastalığın ortaya çıkması için kilo fazlalığı, diyabet, sigara gibi bir tetikleyici lazım. Yaşam biçiminize dikkat ederseniz tansiyonun ortaya çıkışını öteleyebilirsiniz.

Fazla kilolar

Kilo artışı kalbin daha fazla kan pompalamasına, kalbin yükünün artmasına yol açar. Şişmanlık damar dolaşım sistemindeki gevşeme-daralma mekanizmasını da bozar. Şişmanlarda tansiyon başlangıçta tansiyon düşmeleri şeklinde seyreder ama zamanla on gelişir.

Yüksek tuz tüketimi

Sağlıklı kişilerde tansiyona, tansiyon hastalarında ise kan basıncının yüksek seyretmesine yol açar. Normalde vücudumuzda bir sıvı-tuz dengesi var. Fazla tuz tüketirseniz vücudunuz dengeyi kurabilmek için fazla su toplamaya başlar. Yansıması ayaklarda, ellerde ve gözlerde şişlik şeklinde hissedilir. Vücut taşıması gerekenden fazla tuz ve su alınca bazı hormonal sistemler tetiklenir. Damarlarda büzüşme, sertlik gibi olaylar başlar. Özellikle yaşlılarda bu tablo direkt hipertansiyonla sonuçlanır. Elbette 'Hiç tuz tüketmeyin' demek doğru mesaj değil. Vücudumuzun düzgün işleyebilmesi için tuza ihtiyacı var. Yemek pişirirken kullandığınız tuzla yetinin, sofradan tuzluğu kaldırın. Peynir, zeytin gibi şarküteri ürünlerinin az tuzlu olanlarını tercih edin. Tuz tüketiminde günlük 5-6 gramı (1 çay kaşığını) aşmayın.

Alkol

Kitabi olarak alkolün küçük miktarlarda yararı var. Ancak tıbbi olarak önermiyoruz. Çünkü 'azı karar çoğu zarar' ilkesiyle kişiye göre çok farklılık gösteriyor. Israrla alkol isteyen hastalarda güvenli limitler kadınlarda günlük 1 kadeh, erkeklerde 2 kadeh şarap. Fazlası kesinlikle zararlı. Alkol çok önemli bir ritim bozukluğu, kontrolsüz tansiyon düşmesi ve yükselmesi hatta kalp krizi nedeni.

Aşırı şekerli ve yağlı beslenme

Aşırı yağlı, unlu ve şekerli beslenmek insülin direnci demek. Insülin direncinde vücutta yağ oranı artıyor, damar yapısı bozuluyor, damarların büzüşme gevşeme dengesi hasar görüyor. Tüm bunlar kontrolsüz hipertansiyonla sonuçlanıyor. Beslenmenizde protein, karbonhidrat, sebze meyve dengesine önem verin. Bir gıdayı fazla tüketip birini hiç tüketmemek gibi bir yanlıştan uzak durun. Tansiyon hastaları da kırmızı et, tereyağı, yumurta tüketebilir. Ama “azı karar çoğu zarar” ilkesiyle miktara dikkat edin.

Böbrek hastalıkları

Özellikle böbrekleri besleyen damarlarda çift taraflı darlık olması tansiyona sebep olabiliyor. Bu arada tansiyon yükseldikçe böbrekte hasar oranı artıyor. Kısırdöngüyü kırmak için tansiyon kontrol altında tutulmalı.

Uyku apnesi

Uyku apnesi, horlamaya solunum durmalarının eşlik etmesidir. Uyku apnesinin deviasyon (burunda eğrilik) ya da boğazda aşırı iri bademcik gibi mekanik bir nedeni olabilir. Ama bunun dışındaki uyku apneliler şişman ve hareketsizdir, önemli bir kısmı şeker, tansiyon gibi ilave hastalıklara sahiptir. Uyku apnesinde gece oksijen değerleri düşer, karbondioksit seviyeleri yükselir. Kan asit değerlerindeki bu bozukluk tansiyonun ortaya çıkışını tetikleyen mekanizmaların daha aktif olmasına yol açar. Uyku apnesi olan hastaların şekerleri, tansiyon daha kontrolsüzdür. Hastaların önemli bir kısmında kalp ritim bozuklukları gelişir. Uyku apnesiyle mücadele etmenin en etkin yolu ise kilo vermek.

Tansiyonu Yükselten Sebepler ve Alınması Gereken ÖnlemlerBazı ilaçlar

Etken maddesi 'psödoefedrin' olan grip ilaçlarına dikkat! Bu madde adrenalin gibi çalışarak damarları büzüştürür ve hipertansiyon atağına yol açabilir. 'lbuprofen' etken maddeli ağrı kesiciler konusunda da dikkatli olun. Vücutta su ve tuz tuttukları için tansiyonu yükseltebilir. Bu arada kortizon da tansiyonu artırabilir.

Hormonal hastalıklar

Böbrek üstü bezlerinde adrenalin hormonunu aşırı salgılayan bir hastalık tansiyon sebebi olabilir. Yine Coushing dediğimiz daha çok bağırsak hormonlarından kaynaklanan özel bir hastalık daha var. Bu da benzer tansiyon ataklarına yol açar. Bir de tiroid bozuklukları tansiyon yükseltebilir.

Sigara

İçindeki maddeler kalp damarları için toksiktir (zehirlidir). Sigara içenlerde damarların kendilerini tamir etme yetisi kaybolur, bir süre sonra damarlarda darlık oluşur. Sigaradaki bazı maddeler direkt damarların büzüşmesine yol açar. Elektronik sigaralar da masum değil. Hem normal sigaraya dönüşün kapısını açık bıraktığı için hem de bilmediğimiz bir sürü madde içerdiği için... Sigara ortadan kaldırılabilir bir risktir, mutlaka bırakın.

Hareketsizlik

Bedenimizin ritmi gün içinde sürekli iniş çıkış gösterir. Gece frene basar, sabah hızlanır, öğlene doğru biraz yavaşlar, öğleden sonra biraz hızlanır, akşama doğru iyice hızlanır. Sabah ve akşamları insanların tansiyonları daha yüksektir. Tamamen hareketsiz yaşam sürenlerde vücut ritmi bozuktur. Damarları gerektiği yerde gevşeyip gerektiği yerde büzüşemez. Bu durumda da yemeği ya da tuzu biraz kaçırdıklarında tansiyonları yükselir. Mümkün olduğunca hareketli bir yaşam sürün.

Diyabet

Şeker hastalarının yarısından fazlasında tansiyon vardır. İleri yaşlarda iki hastalık % 80 oranında beraberdir. Şeker hastaları hipoglisemi (şeker düşüklüğü) ile hipotansiyonu (tansiyon düşüklüğü) karıştırabilir. Hem şekerin hem de tansiyonun kontrolsüz düşmesi kalp açısından oldukça kötüdür. Bu birliktelik hem beyni hem kalbi olumsuz etkiler. Şeker hastaları tansiyonlarını çok sıkı takip etmeli, günlük ölçmeli. Güncel ekollerden biri şu: Şeker hastalarında tansiyon normal olsa bile bunu daha da düşürmek gerekir. Yani diyabetlilerde tansiyon için daha düşük hedefler belirliyoruz.

Sinir, stres

Devamlı strese maruz kalmak tansiyonu tetikler. Tansiyonu kontrol edemediğimiz insanlarda bazen antidepresan yardımıyla çok kolay tedavi yapabiliyoruz. Stresin kontrol altına alınması için yoga akupunktur, meditasyon ya da hobi edinmek olabilir.

Belirtileri

Yüksek tansiyon sinsi seyretse de bazen belirti veriyor. İste en yaygın uyarıcı belirtiler:

  • Sabahları ensede hissedilen ağrı
  • Nefes darlığı
  • Çarpıntı
  • Baş dönmesi
  • Baş ağrısı
  • Sık idrara çıkma
  • Bacaklara sık kramp girmesi
  • Ayaklarda şişlik
  • Kulaklarda uğultu, çınlama
  • Göğüste baskı hissi
  • Vücudun yansında uyuşma

Hangi değerler yüksektir?

  • Düşük: 90/60 altı
  • Normal: 120/80 altı
  • Artmış tansiyon: 120-130 arası 120-130
  • Evre 1 hipertansiyon: 130/80 üzeri
  • Evre 2 Hipertansiyon: 140/90 üzeri


POSTA Gazetesi / 26 Temmuz 2017

  • Türkiye'de her üç kişiden birinde yüksek tansiyon var. Çoğunlukla sinsi ilerleyen yüksek tansiyonun nedenlerini Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Sabri Demircan anlattı.
Tarih 26.7.2018 editor@florence.com.tr
Paylaş
Benzer Haberler