Yaşlanmak ne demektir? Bu soruya çok farklı cevaplar verilebilir. Yaşlılık kaçınılmaz ve ölüme en yakın dönemdir. İnsanoğlu uzun yaşayabilmek için bilimsel ve teknolojik olarak yüzyıllardır çaba harcamaktadır. Uzun yaşama aynı zamanda uzun ve sağlıklı bir yaşlılık dönemi demektir. O halde bu herkesin ulaşmak istediği yaşlılık dönemini çok iyi değerlendirmek ve anlamak gerekiyor. İstanbul Florence Nightingale Hastanesi Nöroloji Bölümü’nden Uzm. Dr. Sema ÖZTÜRK adım adım yaşlılığa dikkat çekiyor;

Yaşlanma nasıl başlıyor?

Ortalama sağlıklı insan ömrü 85 yıldır. Öncelikle genetik yapı yani aileden gelen kalıtımsal özellikler ve hastalıklar yaşlanma sürecini belirgin olarak etkiler. Kalıtımsal özellik dışında yaşam şekli, beslenme, fiziksel ve sosyal aktivite ile kişinin sağlığına gösterdiği özen yaşlanma hızı ve sürecini kesinlikle etkilemektedir. Bu nedenle yaşlılık dönemini sağlıklı geçirebilmek için çok daha özen ve çaba gerekmektedir. O halde bu herkesin yaşamak istediği çok değerli yaşlılık dönemi için ruhsal ve fiziksel olarak hazırlanmak çok önemlidir.

Kişi yaşlandığını anlayabilir mi?

İnsan genelde yaşlandığını anlamaz. Hatta anneannem 90 yaşında tek başına yaşadığı dönemde bir gün bana şöyle anlattı yaşlılığını ”sabah uyanıyorum, temizlik yapayım, çiçekleri sulayayım diyorum ama vücudumu yataktan kaldıramıyorum”. Yaşlılık hiç hissetmediğimiz yaşlarda başlar. Mesela beyinde 30-40 yaşlar arası başlayan değişiklikler en erken 40-50 yaşlarda ufak tefek unutkanlıklar şeklinde sinyal verebilir. Kalp ve damar sisteminde yaklaşık 50 yaşlarında, akciğerlerde 20-30 yaşından sonra yaşlanmaya özel değişiklikler başlıyor. Yaşlanma ile ilgili değişiklikler kişiye göre değişmektedir.

Mesela beyin gelişimi ve yaşlanması kişinin içinde bulunduğu topluma ve beyin faaliyetlerini kullanımına göre değişmektedir. Beyni çalıştırmayı gerektiren her türlü faaliyet yaşlanmayı geciktirir. Öyle ki alzheimer hastalığı bile beyin faaliyetini arttıran, sosyal aktivitesi fazla ve eğitim düzeyi yüksek kişilerde daha geç ortaya çıkmaktadır. Kalp damar sistemi için sağlıklı beslenme akciğerler için sigara içmeme çok önemlidir. Fiziksel aktivite beyin için önemli olduğu kadar kalp damar sistemi ve akciğerler için de çok önemlidir. Yaşlanma ile sinir iletisi azalır, iskelet kas kütlesinde azalma olur. Kas gücünün progresif olarak azalması sonucu, uzun süreli egzersiz ve iş yapabilme yeteneği kaybolur. Yaşa bağlı kemik mineral kaybı, bazal metabolizma hızının azalması ve vücut yağ içeriğinin artması ile fonksiyonel kapasite azalır. Yaşlanma ile ortaya çıkan görme ve işitme kayıpları tüm fonksiyonları etkiler.

Yaşlanmakta olan insanın gelecek günlerdeki yaşamını planlanması ve yaşlılığa hazırlanması hem kişi, hem aile ve hemde toplum için çok önemlidir. Yaşlılık dönemi hazırlığı kişiseldir. Her insan farklı bir ortamda, farklı bilgi ve yaşam deneyimiyle yaşlanır veya yaş alır. Her yaşlı çok kıymetli, özel bir yaşanmışlık, bilgi birikimi ve fiziksel özelliklere sahiptir. Bu nedenle genel sağlıklı yaşlanma önerileri yetersiz kalır. Eskisi kadar güçlü hissetmiyorum, hızlı hareket edemiyorum, unutkanlıklarım başladı, kolay öğrenemiyorum, yenilikler beni korkutuyor, kendime güvenim azaldı diye düşündüğünüzde yaşlanıyorum ne yapmalıyım dediğinizde sağlıklı yaşlanma programı oluşturmak gereklidir. Sağlıklı yaşlanmada ilk adım vücut sağlığını korumaktır.

Kalp, dolaşım, solunum, gastrointestinal sistem muayeneleri ile fiziksel olarak sağlık taraması, gerekiyorsa yaşamsal risk yaratmayan sistemler göz, KBB, cilt, diş ve ürolojik muayeneler yapılmalıdır. Kas gücü, egzersiz kapasitesi ve mental muayene (Hafıza, davranışsal durum) değerlendirilmelidir. Tespit edilen veya bilinen hastalıklar için tedavi planı ve takip süreci başlar. Sağlık sorunu yoksa bile en az bir yıllık sağlık kontrolleri devam etmelidir. Bu aşamada en önemli şey yaşlanmaya bakış ve gelecek yaşamdaki beklentilerdir. Hayata bakış açısı, düşünce ve inançlar yaşlanma kalitesini ve hızını belirlediği için kişisel destek ve plan gereklidir.

Hedef; kişinin istediği yerde, sağlıklı ve üreterek yaşlanmasıdır!

Tarih 13.1.2017 editor@florence.com
Paylaş