Eklem kireçlenmesi ilk aşamada ilaçlar, fizik tedavi yöntemleri, küçük cerrahi müdahalelerle tedavi ediliyor. Bütün bunlar işe yaramadığında ise devreye protez ameliyatları giriyor. Ağrısı yüzünden yürüyemeyen, hareket kaybı yaşayanlarda tek seçenek protez ameliyatı

İstanbul Florence Nightingale Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Merkezi’nden Op. Dr. Halil Dilek anlattı...

Kireçlenmede ameliyat NE ZAMAN gerekli?

Hasta ilaç tedavisinden yararlanmıyor, tahammül edemeyeceği sınırda ağrı hissediyor ve eklem hareket kaybı yaşıyorsa cerrahi müdahaleyi düşünüyoruz.

AMELİYAT KARARI nasıl alınıyor?

Kireçlenme teşhis edilmiş olması gerekli. Burada ağrı şikayeti çok önemli. Ağrının değerlendirilmesi ameliyata götüren en önemli sebep. Hastanın radyolojik filmleri önemli ama ameliyat kararının alınmasında çok da belirleyici değil. Radyolojik olarak ileri derecede kireçlenmesi olan hasta ‘katlanamayacağım ağrım yok’ derse ameliyat yerine takibe devam edebiliyoruz. Şikayeti olmayan hastayı ameliyat etmek doğru değil. Dolayısıyla bizim için en önemli kriter klinik muayene ve hastanın genel durumu.

Ameliyat en sık HANGİ EKLEMLERE yapılıyor?

Kireçlenme sık kalça, diz, omurga ve el eklemlerinde görülüyor ve bu eklemler ameliyatlara daha fazla maruz kalıyor.

Protez dışında CERRAHİ TEDAVİ seçeneği var mı?

Diz kireçlenmelerinde ‘artroskopi’ gibi daha küçük müdahaleler yapabiliyoruz. Bu yöntemde kalem kalınlığında, boru şeklinde bir aletle eklemin içine giriliyor. Açılan kıkırdaklar temizleniyor, menüsküs yırtıkları alınıyor. Hastanın konforu için harika bir ameliyat. Ama kireçlenme olan bir dizde bu yöntemi kullanmanın yararı yalnızca yüzde 30 civarında. Bir başka olumsuz tarafı, artroskopiden 6 ay sonra hastanın kıkırdak sorunu hızla ilerleyip kötüye gidebilir. Dolayısıyla gerekmediği sürece bu yöntemi pek tercih etmiyoruz. Ama hastanın genel durumu büyük ameliyatı kaldıramayacak durumdaysa, diğer tedavileri kullanamıyorsa ya da gençse bu tedaviyi seçebiliyoruz. Bir de osteotomi dediğimiz açı düzeltici ameliyatlar var. Özellikle diz çevresinde çok ileri safhada olmayan kireçlenme için başarılı sonuçlar veriyor. Bu ameliyatlarda kemiği kesip yeniden yön vererek yük dağılımını değiştirip ağrıyı ortadan kaldırıyoruz.

PROTEZ AMELİYATI ne zaman gerekli?

Kireçlenme çok ilerlemişse ve hastanın yaşam kalitesi olumsuz etkileniyorsa eklemi oluşturan kemikleri çıkarıp yerine yapay eklem (protez) koymak gerekiyor. Protezler en sık kalça ve dizde kullanılıyor. Zaten protez ameliyatları en çok kalça ve dizde başarılı. Kalça protezleri Amerika’da geçen yüzyılın hasta memnuniyetinin en fazla olduğu ameliyat seçildi. İki numarada kalp bay pass’ları geliyor.

Protez için YAŞ SINIRI var mı?

Her yaşta yapabiliyoruz. Yaşla ilgili mutlak bir sınır yok. Mesela gelişimsel kalça displazisi diye adlandırdığımız doğumsal kalça hastalıkları diğer ameliyatlara yeterli cevap gösterememişse 30’lu yaşlarda bile hastaya protez takabiliyoruz. Yine travmalar ya da romatoid artrit, gut artriti gibi sebeplerle genç hastalarda protez ihtiyacı olabiliyor. Ama ilerleyen yaşa bağlı kireçlenmede ameliyat genellikle 55 yaşından sonra yapılıyor.

Protezlerin ÖMRÜ NE KADAR?

20-25 yıl. Ama bu, 20 yıl sonra hastanın yeni bir ameliyat olması gerektiği anlamına gelmiyor.

Ameliyat NE KADAR sürüyor?

1.5 - 2 saat. Aynı anda çift taraflı diz ya da kalça protezi ameliyatı yapabiliyoruz ancak burada önemli olan hastanın iyi seçilmesi. Kişisel tercihimiz hasta konforu ve oluşabilecek sorunları azaltmak için tek tek yapılması.

Ameliyattan sonra hastayı NASIL BİR SÜREÇ bekliyor?

Hastanede kalış süreci yaklaşık 5 -7 gün. Hastayı birinci gün ayağa kaldırıyoruz. İkinci gün mutlaka hastayı tahammül edebildiği kadar yürütüyoruz. Hastaneden çıkış kriterimiz hastanın kendi başına merdivenleri kullanabilmesi, tuvalete girip çıkabilmesi. Hastaya ameliyattan sonra yürüteç veya kanadiyen değnek veriliyor. Hastanın tolere etmesine göre kanadiyen değnekleri değişik sürelerde bireysel şartlarda kullanılıyor. Bu 6 haftaya kadar çıkabileceği gibi daha uzun da olabiliyor.

Ameliyattan sonra FİZİK TEDAVİ şart mı?

Her hastanın her gün fizik tedaviye gidip gelmesi gerekmiyor. Ama hastaya ya kendisinin yapacağı ya da fizyoterapist eşliğinde uygulayacağı bir egzersiz programı öneriyoruz. Bu egzersizlerin 6 -8 hafta düzenli yapılması gerekiyor. Egzersizler genellikle kişiden kişiye göre değişiyor.

HASTALAR hangi aralıklarla kontrolden geçmeli?

Taburcu olduktan bir hafta sonra hastayı görmek istiyoruz. 14 -20’nci günler arasında hastanın dikişlerini alıyoruz. Herhangi bir sıkıntı yoksa 6’ncı haftada ve 3’üncü ayda kontrol filmi istiyoruz. Daha sonra kontrol aralıkları 6 ay, yılda bir şeklinde açılıyor.

Protez ameliyatının RİSKLERİ VAR MI?

Doktor hastasına iki önemli riskten söz eder. Birincisi, kan pıhtı oluşmasına bağlı sorunlar. İkincisi ise enfeksiyon yani mikrop kapmaya bağlı riskler.

PIHTI NEDEN OLUŞUR, ne tür sorunlara yol açabilir?

Ameliyat sırasında veya sonrasında toplardamarlara olan baskı, bacaklarda kan göllenmeleri ve akım yavaşlamalarına yol açarak kan pıhtısına neden olabilir. Bu pıhtı kopup akciğerleri tıkayabilir (pulmoner emboli). Mevcut koruyucu yöntemlerle pıhtıya bağlı sorunlar risksiz hastalar için oldukça azaldı. Ayrıca kanın pıhtılaşmaması için kan sulandırıcılar, kompresyon çorap ve aygıtları ya da filtreler kullanmak gibi ciddi önlemler alıyoruz. Enfeksiyon konusuna gelince... Bu risk de bundan 10 yıl öncesine göre çok düşük seviyelerde. Genellikle bağışıklığı azalmış hastalar, kan hastalığı olanlar, diyabet (şeker hastalığı), aşırı şişmanlık gibi sorunları olan hastalarda enfeksiyon görülme oranları artar. Ama ameliyat öncesi hazırlık, özellikle diğer branş hekimlerinin katkılarıyla enfeksiyon riski ciddi oranda azaltılabilir.

Protezin yerinden çıkma RİSKİ VAR MI?

Bu biraz yapılan ameliyat tekniğine ve hastanın durumuna bağlı. Diz için çıkma riski yok diyebiliriz.

Protezin KIRILMA RİSKİ var mı?

Travma sonrası kırılma riski protezli eklem içinde mevcut. Genelde protezin oturduğu kemik yapıda kırılma görebiliriz. Ama protezin kendisinin aşınma sonucu kırılma ihtimali çok düşük. Genç ve zayıf hastalarda aşınmaya daha dayanıklı olan seramik protezleri kullanıyoruz. Ancak seramik protezler diğer metal protezlere göre travmaya daha az dayanıklı.

Protez yapılan kişinin DOĞUM YAPMASI sakıncalı mı?

Hayır değil. Ama doğum yapmak isteyen kişilerde özellikle metal-metal protezleri tercih etmiyoruz. Düşük miktarda kana karışabilecek metal iyonları bebek için tehlike arz ediyor.

Hastalar SPOR yapabilir mi?

Protezin cinsine, eklemin yıpranma durumuna göre bu değişiyor. Hasta bu konuda tamamen doktorun direktifleri doğrultusunda hareket etmeli. Öncelikle konfor sporları dediğimiz yürüme, bisiklet ve yüzme protezli hastalar için daha uygun. Tabii ki yarım diz protezi (unikondiler) ya da yüzey değiştirici protezler (resurfacing kalça protezi) sonrasında genç hastalar yarışmacı sporlara devam edebilir. Ancak yine de bu hastaya ve yapılan ameliyata göre değişir. Bu konuda genelleme yapmak doğru değil.


POSTA Gazetesi / 15 Ekim 2017

  • Eklem kireçlenmesi ilk aşamada ilaçlar, fizik tedavi yöntemleri, küçük cerrahi müdahalelerle tedavi ediliyor. Bütün bunlar işe yaramadığında ise devreye protez ameliyatları giriyor. Ağrısı yüzünden yürüyemeyen, hareket kaybı yaşayanlarda tek seçenek protez ameliyatı
Tarih 15.10.2017 editor@florence.com
Paylaş
Benzer Haberler