Eklem kireçlenmesi ilk aşamada ilaçlar, fizik tedavi yöntemleri, küçük cerrahi müdahalelerle tedavi ediliyor. Bütün bunlar işe yaramadığında ise devreye protez ameliyatları giriyor. Ağrısı yüzünden yürüyemeyen, hareket kaybı yaşayanlarda tek seçenek protez ameliyatı.

Ameliyat ne zaman gerekli? 

Hasta ilaç tedavisinden yararlanmıyor, tahammül edemeyeceği sınırda ağrı hissediyor ve eklemde hareket kaybı yaşıyorsa cerrahi müdahaleyi düşünüyoruz. Ameliyat en sık kalça, diz, omurga ve el eklemlerine yapılıyor. 

Hasta memnuniyeti çok yüksek

Kireçlenme çok ilerlemişse ve hastanın yaşam kalitesi olumsuz etkileniyorsa, eklemi oluşturan kemikleri çıkarıp yerine yapay eklem (protez) koymak gerekiyor. Protezler en çok kalça ve dizde kullanılıyor. Zaten protez ameliyatları en çok kalça ve dizde başarılı. Kalça protezleri Amerika’da geçen yüzyılın hasta memnuniyetinin en fazla olduğu ameliyat seçildi. İki numarada kalp by-pass’ları var.

Ameliyat kararı nasıl alınıyor? 

Öncelikle fizik muayene ve radyolojik tetkiklerle hastada osteoartrit'in (kireçlenme) teşhis edilmiş olması gerekli. Burada ağrı şikayeti çok önemli. Ağrının değerlendirilmesi ameliyata götüren en önemli etken. Hastanın radyolojik filmleri önemli ama ameliyat kararının alınmasında çok da belirleyici değil. Radyolojik olarak ileri derecede kireçlenmesi olan hasta 'katlanamayacağını ağrım yok' derse ameliyat yerine takibe devam edebiliyoruz.  Dolayısıyla bizim için en önemli kriter, muayene ve hastanın genel durumu. 

Operasyon ne kadar sürüyor?

1,5-2 saat... Aynı anda çift taraflı diz ya da kalça protezi ameliyatı yapabiliyoruz ancak burada r önemli olan hastanın iyi seçilmesi. Kişisel tercihimiz hasta konforu ve oluşabilecek sorunları azaltmak için tek tek yapılması. Hastanede kalış süreci yaklaşık 5-7 gün. Hastayı birinci gün ayağa kaldırıyoruz. İkinci gün mutlaka hastayı tahammül edebildiği kadar yürütüyoruz. Hastaneden çıkış kriterimiz hastanın kendi başına merdivenleri kullanabilmesi, tuvalete girip çıkabilmesi. Hastaya ameliyattan sonra bir süreliğine yürüteç veya kanadiyen değnek veriliyor. 

Protez dışında tedavi seçeneği var mı? 

Diz kireçlenmelerinde 'artroskopi' gibi daha küçük müdahaleler yapabiliyoruz. Bu yöntemde kalem kalınlığında, boru şeklinde bir aletle eklemin içine giriliyor. Açılan kıkırdaklar temizleniyor, menisküs yırtıkları alınıyor. Hastanın konforu için harika bir ameliyat. Ama kireçlenme olan bir dizde bu yöntemi kullanmanın yaran yalnızca yüzde 30 civarında... Bir başka olumsuz tarafı, arfroskopiden 6 ay sonra hastanın kıkırdak sorunu hızla ilerleyip kötüye gidebilir. Gerekmediği sürece bu yöntemi pek tercih etmiyoruz. Ama hastanın genel durumu büyük ameliyat kaldıramıyorsa bu tedaviyi seçebiliyoruz. Bir de açı düzeltici ameliyatlar var. Dizde ileri safhada olmayan kireçlenme için başarılı sonuçlar veriyor. Bu ameliyatlarda kemiği kesip yeniden yön vererek yük dağılımını değiştirip ağrıyı ortadan kaldırıyoruz. 

Riskleri var mı?

Protez ameliyatında doktor hastasına iki önemli riskten söz eder. Birincisi, kan pıhtı oluşmasına bağlı sorunlar. İkincisi ise enfeksiyon yani mikrop kapmaya bağlı riskler. Ameliyat sırasında veya sonrasında toplardamarlara olan baskı, bacaklarda kan göllenmeleri ve akım yavaşlamalarına yol açarak kan pıhtısına neden olabilir. Bu pıhtı kopup akciğerleri tıkayabilir (pulmoner emboli). Mevcut koruyucu yöntemlerle pıhtıya bağlı sorunlar risksiz hastalar için oldukça azaldı. Ayrıca kanın pıhtılaşmaması için kan sulandırıcılar, kompresyon çorap ve aygıtları ya da filtreler kullanmak gibi ciddi önlemler alıyoruz. Enfeksiyon konusuna gelince... Bu risk de eskiye göre çok düşük seviyelerde. 

Protezin kırılma ihtimali var mı?

Travma sonrası kırılma riski, protezli eklem içinde var. Genelde protezin oturduğu kemik yapıda kırılma görebiliyoruz. Ama protezin kendisinin aşınma sonucu kırılma ihtimali çok düşük. Genç ve zayıf hastalarda aşınmaya daha dayanıklı olan seramik protezleri kullanıyoruz. Ancak seramik protezler, diğer metal protezlere göre travmaya daha az dayanıklı. 

Protezlerin ömrü ne kadar? 

20-25 yıl. Ama bu, 20 yıl sonra hastanın yeni bir ameliyat olması gerektiği anlamına gelmiyor. 

Protez yerinden çıkabilir mi? 

Bu biraz yapılan ameliyat tekniğine ve hastanın durumuna bağlı. Diz için çıkma riski yok diyebiliriz. 

Hastalar spor yapabilir mi? 

Protezin cinsine, eklemin yıpranma durumuna göre bu değişiyor. Hasta tamamen doktorun direktifleri doğrultusunda hareket etmeli. Öncelikle konfor sporları dediğimiz yürüme, bisiklet ve yüzme protezli hastalar için daha uygun. Tabii ki yarım diz protezi (unikondiler) ya da yüzey değiştirici protezler (resurfacing kalça protezi) sonrasında genç hastalar yarışmacı sporlara devam edebilir. Ancak yine de bu hastaya ve yapılan ameliyata göre değişir. Bu konuda genelleme yapmak doğru değil. 


POSTA Gazetesi  /  26 Ocak 2019

 

  • Eklem kireçlenmesi ilk aşamada ilaçlar, fizik tedavi yöntemleri, küçük cerrahi müdahalelerle tedavi ediliyor. Bütün bunlar işe yaramadığında ise devreye protez ameliyatları giriyor. Ağrısı yüzünden yürüyemeyen, hareket kaybı yaşayanlarda tek seçenek protez ameliyatı.
Tarih 26.1.2019 editor@florence.com.tr
Paylaş
Benzer Haberler