Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Halil Dilek anlattı...

1. Diz eklemi NEDEN BOZULUR?

En önemli sebep yıpranma ve aşınma. Şişmanlık, romatizmal hastalıklar dizin erken yıpranmasına neden olur. Genetik yatkınlık dizdeki yıpranma ve aşınmada etkili olabilir. Geçirilmiş fiziki travmalar veya tekrarlayan ufak travmalar dizde yıpranma sebebidir. Devamlı ağır spor yapanlarda eklem hasarı daha fazladır, bu kişilerin eklemlerinde kireçlenme daha sık görülür. Kadınlar özellikle de 55 yaşı üzerindekiler erkeklere göre daha sık diz sorunu yaşar. Hemofili gibi bazı kan hastalıkları olanlar, çok çömelerek çalışan kişilerde de diz sorunlan daha sıktır.

2. Diz protezi NE ZAMAN YAPILMALI?

Hasta ilaç tedavisinden yararlanmıyor, tahammül edemeyeceği sınırda ağrı hissediyor ve eklem hareket kaybı yaşıyorsa cerrahi müdahaleyi düşünüyoruz. Ağnnın değerlendirilmesi ameliyata götüren en önemli etken. Hastanın radyolojik filmleri önemli ama ameliyat karannın alınmasında çok da belirleyici değil. Radyolojik olarak ileri derecede kireçlenmesi olan hasta 'katlanamayacağını ağrım yok' derse ameliyat yerine takibe devam edebiliyoruz. Şikayeti olmayan hastayı ameliyat etmek doğru değil. Dolayısıyla bizim için en önemli kriter klinik muayene ve hastanın genel durumu.

3. PROTEZ ÇEŞİTLERİ nelerdir?

ikiye ayrılabilir. Bir, en çok uygulanan tüm eklemi kaplayan total diz protezleri, iki, 1980'lerin ikinci yarısından sonra gittikçe sayısı artmaya başlayan yarım diz protezleri (unikondiler). Yarım diz protezleri bağları sağlam hastalarda dizin en çok hastalanan bölgesi olan iç tarafa uygulanır. Bu protez için yapılan keşi daha küçük, hastanede kalış süresi daha kısadır. Sadece diz kapağının arka yüzü ve bu diz kapağının oturduğu yüzeyin değiştirildiği 'patello-femoral' protezler ise çok nadir kullanılır.

4. Ameliyat NE KADAR SÜRÜYOR?

Ameliyat 1.5-2 saat sürüyor. Aynı anda çift taraflı diz ameliyatı yapabiliyoruz. Ancak burada önemli olan hastanın iyi seçilmesi. Kişisel tercihimiz hasta konforu ve oluşabilecek sorunlan azaltmak için tek tek yapılması.

5. AMELİYAT SONRASI süreç nasıldır?

Hastanede kalış süreci yaklaşık 5 -7 gün. Hastayı birinci gün ayağa kaldınyoruz. ikinci gün mutlaka hastayı tahammül edebildiği kadar yürütüyoruz. Hastaneden çıkış kriterimiz hastanın kendi başına merdivenleri kullanabilmesi, tuvalete girip çıkabilmesi. Hastaya ameliyattan sonra yürüteç veya kanadiyen değnek veriliyor. Hastanın tolere etmesine göre kanadiyen değnekleri değişik sürelerde bireysel şartlarda kullanılıyor. Bu 6 haftaya kadar çıkabileceği gibi daha uzun da olabiliyor.

6. Ameliyat RİSKLİ Mİ?

Doktor hastasına iki önemli riskten söz eder. Birincisi, kan pıhtı oluşmasına bağlı sorunlar. İkincisi ise enfeksiyon yani mikrop kapmaya bağlı riskler. Mevcut koruyucu yöntemlerle pıhtıya bağlı sorunlar risksiz hastalar için çok azaldı. Ayrıca kanın pıhtılaşmaması için kan sulandıncılar, kompresyon çorap ve aygıtları ya da filtreler kullanmak gibi ciddi önlemler alıyoruz. Enfeksiyon konusuna gelince... Bu risk de bundan 10 yıl öncesine göre çok düşük seviyelerde. Genellikle bağışıklığı azalmış hastalar, kan hastalığı olanlar, diyabet (şeker hastalığı), aşın şişmanlık gibi sorunlan olan hastalarda enfeksiyon görülme oranlan artar. Ama ameliyat öncesi hazırlık, özellikle diğer branş hekimlerinin katkılanyla enfeksiyon riski ciddi oranda azaltılabilir.

7. Protez için YAŞ SINIRI var mı? Protezin ÖMRÜ NE KADAR?

Her yaşta yapabiliyoruz. Travmalar ya da romatoid artrit, gut artriti gibi sebeplerle genç hastalarda protez ihtiyacı olabiliyor. Ama ilerleyen yaşa bağlı kireçlenmede ameliyat genellikle 55 yaşından sonra yapılıyor. Protezin ömrü 20-25 yıl. Ama bu, 20 yıl sonra hastanın yeni bir ameliyat olması gerektiği anlamına gelmiyor.

8. FİZİK TEDAVİ gerekir mi?

Her hastanın her gün fizik tedaviye gidip gelmesi gerekmiyor. Ama hastaya ya kendisinin yapacağı ya da fizyoterapist eşliğinde uygulayacağı bir egzersiz programı öneriyoruz. Bu egzersizlerin 6-8 hafta düzenli yapılması gerekiyor. Egzersizler genellikle kişiden kişiye göre değişiyor.

9. Hastalar SPOR YAPABİLİR Mİ?

Protezin cinsine, eklemin yıpranma durumuna göre değişiyor. Hasta bu konuda tamamen doktorun direktifleri doğrultusunda hareket etmeli. Öncelikle konfor sporları dediğimiz yürüme ve yüzme protezli hastalar için daha uygun.

10. Proteze ALTERNATİF var mı?

Diz kireçlenmelerinde artroskopi' gibi daha küçük müdahaleler yapabiliyoruz. Bu yöntemde kalem kalınlığında, boru şeklinde bir aletle eklemin içine giriliyor. Açılan kıkırdaklar temizleniyor, menüsküs yırtıkları alınıyor. Hastanın konforu için harika bir ameliyat. Ama kireçlenme olan bir dizde bu yöntemi kullanmanın yararı yalnızca yüzde 30 civarında. Bir başka olumsuz tarafı, artroskopiden 6 ay sonra hastanın kıkırdak sorunu hızla ilerleyip kötüye gidebilir. Dolayısıyla gerekmediği sürece bu yöntemi pek tercih etmiyoruz. Ama hastanın genel durumu büyük ameliyatı kaldıramayacak durumdaysa, diğer tedavileri kullanamıyorsa ya da gençse bu tedaviyi seçebiliyoruz. Bir de osteotomi dediğimiz açı düzeltici ameliyatlar var. Özellikle diz çevresinde çok ileri safhada olmayan kireçlenme için başarılı sonuçlar veriyor. Bu ameliyatlarda kemiği kesip yeniden yön vererek yük dağılımını değiştirip ağnyı ortadan kaldınyoruz.


POSTA Gazetesi   /   28 Nisan 2017

Tarih 28.4.2017 editor@florence.com
Paylaş