Merdiven inip çıkarken, oturup kalkarken dizleriniz ağrıyor veya dizlerinizde takılma hissi oluyorsa bir uzmana başvurmanızda yarar var. Bu belirtiler diz içindeki kıkırdağın bozulmaya başladığının işareti.

Kıkırdak nedir?

Vücutta birçok organın ve eklemin yapısında bulunur. Sert bir doku olmasına karşın kemikten daha yumuşak ve esnektir. Kıkırdak dokusu 'kondrosit' olarak adlandırılan hücreler ve bu hücrelerin ürettiği yapılardan oluşur. Kıkırdak dokusu kanla beslenmez. Kıkırdağın etrafındaki zar veya eklem sıvısıyla beslenir. Bu nedenle yenilenmesi çok yavaştır.

Kıkırdak nerelerde bulunur?

  • Eklemlerde,
  • Kaburgaların uç kısmında,
  • Omurgaların arasında,
  • Burun ve kulakta,
  • Hava yollarında bulunur.

Oluşumu ne zaman tamamlanır?

Anne karnında başlayan süreç, büyüme ve gelişme döneminde devam eder.

Kıkırdak kendini yenileyebilir mi?

Özellikle eklem kıkırdağını oluşturan hücreler zarar gördüğünde bu hücrelerin kendini yenilemesi çok sınırlıdır. Eklem kıkırdağı kaza, kırık, aşınma nedeniyle zarar gördüğünde yerine oluşan doku 'fibroz kıkırdaktır'. Bu tür kıkırdağın dayanıklılık ve yük taşıma özelliği uzun dönemde sınırlıdır.

'Kıkırdak bozulduğu zaman iyileşmez' inanışı doğru mu?

Yaşayan her doku yaralandığında iyileşmek üzere programlanmıştır. Ancak bu iyileşme, her zaman hasar gören dokunun birebir aynı hücrelerle iyileşmesiyle sonlanmaz. Az önce bahsedildiği gibi, eklem kıkırdağı yerine oluşan fibroz kıkırdağın gerçek kıkırdak gibi sağlam olması beklenemez.

Diz eklemlerinde kıkırdak hasarının nedenleri nelerdir?

En sık düşme, kaza, kırık sonrası kıkırdak hasarlan ortaya çıkar. Uzun süre aşırı yük altında kalan dizlerde de kıkırdak hasarı sık görülür. Obezite ise kıkırdak hasarının en önemli nedenleri arasındadır. Bunun dışında romatizmal hastalıklar, enfeksiyon gibi sorunlar kıkırdak hasarıyla sonuçlanabilir. Kalıtımsal özellikler ve ailede kıkırdak sorunlarının oluşması riski artırır. Genetik yatkınlık da kıkırdağın aşınma riskini artıran önemli faktördür.

Gençler ve yaşlılardaki kıkırdak hasarı farklı mı?

Genç yaşta ortaya çıkan kıkırdak hasarları kaza, düşme ve spor yaralanmaları gibi durumlar sonucu oluşur. Yaşlı hastada ise aşınma ve yıpranma sonucu hasarlar oluşur. Bu hasarı, bir otomobilin lastiklerinin zamanla aşınmasına benzetebiliriz.

Yaşa bağlı hasar herkeste olur mu?

Evet. Ancak ciddiyeti kişiden kişiye değişir. Yaşla birlikte kıkırdak dokusu incelir ve özelliklerini kaybeder. Bu farklılaşmanın miktarı kişiye özeldir.

Kıkırdak bozukluğunun belirtileri nelerdir?

  • Hareket kısıtlılığı,
  • Şişlik,
  • Takılma, kilitlenme hissi,
  • Yük verme sırasında veya hareketle ortaya çıkan ağrı

Sporcularda sık görülür mü?

Vücutta aşırı yüklenen her organ ve doku hasar görür. Özellikle profesyonel futbol, basketbol, voleybol, atletizm, kayak gibi spor yapanlarda kıkırdak hasarı görülme sıklığı daha yüksektir.


POSTA Gazetesi   /    13 Mart 2017

 

Tarih 13.3.2017 editor@florence.com
Paylaş