Çocuklarda depresyon

Depresyonun nedenleri nelerdir?

Depresyonun tek bir nedeni yoktur. Hem genetik hem de çevresel faktörler etkili olmakla birlikte bazı çocuklar depresyona diğerlerine göre daha yatkındır. Çocuklarda depresyon bir hastalık, stresli bir olay sonrası ya da önemli bir kişinin kaybından sonra başlayabilir. Davranışsal problemleri olan ve kaygılı çocuklar da depresif olmaya daha yatkındır. Bazı zamanlarda depresyonu tetikleyen durumları teşhis etmek zor olabilir.

Depresyonun semptomları nelerdir?

  • Depresyonun sık görülen semptomları aşağıda sıralanmıştır. Majör depresyon tanısının konulabilmesi için bu semptomlardan 5 ya da daha fazlasının 2 haftadan fazla devam etmesi ve çocuğun günlük hayatını etkilemesi gereklidir. 
  • Mutsuz hissetmek ya da gözükmek, üzgün, ağlamaklı ve hırçın olma durumu
  • Arkadaşlarından ve sosyal aktivitelerinden uzaklaşmaya varacak kadar hayattan ve yaptıklarından zevk alamamak
  • Kiloya da yansıyan iştahta değişme
  • Normale göre çok daha fazla ya da çok daha az uyumak 
  • Yorgunluk ya da halsizlikte artma; enerjide azalma
  • Kendini değersiz ya da suçlu hissetme
  • Okul başarısının düşmesine neden olacak kadar düşünme süreçlerinde ve konsantrasyon sağlamakta zorluk
  • İntihar düşünceleri ve kendine zarar verme davranışları

Çocuklardaki depresif belirtilerle ilgili şunu akılda tutmak gerekir ki; çocuklarda depresyon kendini çocuğun huzursuz ruh hali ve sürekli canının sıkılıyor olmasıyla daha çok belli eder. Yetişkinlerdeki gibi üzgün olma, sık sık ağlamayla kendini nadiren gösterir. Özellikle duygularıyla ilgili konuşmayan bir çocuksa daha çok fiziksel şikayetleri olabilir (karın ve baş ağrısı vb.).

Tedavi olunmadığında depresyon geçer mi?

Depresyonun kişiye özgü bir örüntüsü vardır. Dolayısıyla bazen iyileşebilirken bazen daha kötüye gidebilir. Distimik bozukluk daha az ciddi fakat daha uzun süren bir örüntü izlerken majör depresyon kendiliğinden iyiye gidebileceği gibi çok daha kötüye de gidebilir.. Depresyonda olan çocuklar arkadaşlarından ve aile üyelerinden uzaklaşabilir, okulda geri kalabilirler. Depresif çocukların madde kullanımı ve başlarının belaya sokma riskleri daha fazladır. En kötüsü de tedavi edilmeyen depresyon ileride intihara neden olabilir. Bir diğer dikkat edilmesi gereken nokta ise; eğer bir çocuk depresif dönem geçirdiyse ileride bir daha bu döneme girme ihtimali yüksektir ve daha şiddetli şikayetler olabilir.

Tedaviyi neler oluşturmalı?

Depresyon tedavisi hem ilacı hem de psikoterapiyi içinde barındırmalıdır. Daha hafif depresyonlarda psikoterapiyle başlamak yeterli olabilecekken orta ve şiddetli depresyonlarda mutlaka ilaç desteği de alınmalıdır. Tedaviye başlamadan mutlaka bir psikiyatriste danışılmalı ve tedavi onunla ve psikoterapistlerle birlikte planlanmalıdır.

Psikoterapi işe yarıyor mu?

Bireysel Terapi:

Bir çok terapi çeşitinin depresyonda işe yaradığı kanıtlanmıştır; fakat BDT (Bilişsel Davranışçı Terapi) kısa süreli olması açısından en çok işe yarayanlardan birisidir. BDT, çocuktaki sağlıklı olmayan düşünce yapısını değiştirerek çocuğun ruh halini yükseltir. BDT çalışan terapistler çocuklara düşüncelerin duygulara yol açtığını ve değişen ruh halinin de davranışları etkilediği açıklar. BDT süresince çocuk, zararlı düşünce örüntülerini görmeye ve ayırt etmeye başlar. Daha sonra terapist daha iyi duygu ve davranışlara yol açacak düşünce örüntülerini yerleştirmede yardımcı olur

Aile Terapisi:

Aile terapisi aile içi iletişimin ve işlerliğin gidişatına göre eğitim ve destek verir. Aile terapisi aile içindeki dinamikleri, kişiler arası ilişkileri düzene sokmaya, aile bireylerinin birbirlerini daha iyi anlamalarına yardımcı olmaya çalışır. Bunu yaparken de çekirdek aileyle çalışabileceği gibi geniş aileyi de çağırabilir.

Grup Terapisi:

Grup terapisi birkaç hasta ve en az bir terapistle gerçekleştirilen bir terapi çeşitidir. Kişilerin grup içinde daha az yalnız hissetmelerini, grubun gücünden güç kazanmaları ve daha kolay iletişim kurabilmelerini sağlar.

İlaçlar güvenli mi? İntihar riskini artırır mı?

Düzenli takip edildiğinde ve reçeteli ilaç kullanıldığında ilaçlar depresyonun tedavisinde hem güvenli hem de etkili bir yoldur. Fluoxetine gibi serotonin geri alım inhibiörleri, en etkili ve güvenli olarak kanıtlanmış ilaçlardır. Fakat tabii ki de başka ilaçların da kullanılması gereken zamanlar olabilir.

Her ne kadar ilaç kullanımı başlarda intihar düşüncelerinde ufak bir artış gösterse de antidepresanların intihar riskini arttırdığı konusunda bir kanıt bulunmamaktadır. Hatta uzun süreli kullanımda intihar riskini azalttığı, depresyon şikayetlerinin tekrarlama sıklığı ve şiddetin de azalma sağlayarak koruduğu bilinmektedir.

İleri Tıbbi Uygulama Merkezlerimiz ve Bölümlerimiz