Canlı vericiden böbrek nakli

Retroperitonoskopi tekniği

Retroperitonoskopi tekniği; Böbrek Nakli Merkezimizin Direktörü Prof. Dr. Barış Akin tarafından geliştirilen ve böbrek vericilerinin ameliyatlarının daha güvenli ve daha konforlu hale gelmesini sağlayan bir yöntemdir. 2009 yılından bu yana Böbrek Nakli Merkezimizde 400’ün üzerindeki gönüllü böbrek bağışçısına başarı ile uygulanmıştır. Retroperitonoskopi tekniği sadece ülkemizdeki tıp kongrelerinde değil, Amerika’daki ve Avrupa’daki pek çok uluslararası tıp kongresinde de anlatılmaktadır.

Karın içindeki organlarımız (mide bağırsak, karaciğer gibi) periton denilen bir zarın içinde yer almaktadır. Bu zar içindeki kaygan sıvı sayesinde karın içi organlar birbirine yapışmadan komşuluğunu sürdürmektedir. Herhangi bir ameliyat sırasında karın içine girilmesi periton içindeki bu dengeye zarar verilebilir ve sonuncunda organların birbirine yapışması söz konusu olabilir.

Retroperitonoskopik teknik sayesinde periton zarına bir zarar gelmez. Bu sayede hem karın içi organlara kazara bir zarar gelmesi riski hem de karın içi organlar arasında yapışıklık gelişmesi riski önlenmiş olur. Ayrıca bu teknik ile ameliyat izi iç çamaşırı hizzasının altında bırakılabilmektedir. Dolayısıyla gönüllü böbrek bağışçılarının estetik kaygıları da giderilebilmektedir.

Retroperitonoskopi tekniği ile böbrek çıkartılırken sağlanan yararlar şöyle sıralanabilir:

  • Periton zarının dengesinin bozulmasını önlemek
  • Ameliyat sırasında karın içi organlara hasar verilmesini önlemek
  • Karın içi yapışıklıkları sebebiyle tekrar ameliyat riskini ortadan kaldırmak
  • Bağırsaklarda gaz ve şişkinlik gelişmesini önlemek
  • Kadınların çocuk sahibi olmalarına risk oluşturacak rahim çevresi yapışıklıkları önlemek
  • Ameliyat sonrası ağrı şikayetini minimuma indirebilmek
  • Kişinin normal yaşantısına geri dönme sürecini hızlandırmak (retroperitonoskopi tekniği ile böbrek bağışlayan kişiler genellikle ikinci veya üçüncü günde evine gidebilmektedir)
Bununla birlikte retroperitonoskopi tekniği tecrübe ve dikkat isteyen bir yöntemdir. Her merkezde kolay uygulanamamasının başlıca nedeni; daha dar bir alanda çalışarak böbreğin çıkarılmasını gerektirmesidir.

Canlı böbrek vericili nakiller için yapılan tetkikler

Size böbrek vermek isteyebilecek yakınınız var ise, öncelikle siz ve yakınınız nefroloji uzmanı ve transplantasyon cerrahı tarafından detaylı şekilde değerlendirilirsiniz.

Canlı organ naklinde en önemli ana prensiplerden biri; hiçbir sağlık problemi olmayan ve gönüllü olarak bir yakınına hayat kazandırmak için önemli bir fedakarlık yapan böbrek vericisinin zarar görmemesidir. Canlı böbrek vericisinin (donörünün) doktor muayenesi sonrası sağlık durumu iyi olarak değerlendirilirse ilk olarak kan testleri; hemogram, biyokimyasal ve serolojik tetkikler yapılır. Bu tetkiklerde bir sağlık problemi saptanmadığı takdirde karın bölgesi üç boyutlu bilgisayarlı tomografi ile böbreklerin yapısı ve damarlanması detaylı olarak değerlendirilir. Canlı verici adayı; bir nefrolog, kardiyolog, kadın doğum uzmanı ve bir psikiyatrist tarafından görülür. Gerekli görülürse bir göğüs hastalıkları uzmanı ve gastroloji uzmanı tarafından da değerlendirilmektedir.

Tüm bu tetkikler ve değerlendirmeler sonunda vericinin sağlık durumunu etkileyecek hiçbir problem bulunmazsa canlı böbrek nakli uygulanabilir.

Canlı vericili böbrek naklinde kan uyumu:

Uygun hastalarda kan grubu uyumu olmadan böbrek nakli de bir seçenek olarak karşımıza çıkmaktadır. Kan grubu uyumu olmadan nakil yapıldığında immünolojik (bağışıklıkla ilgili) riskler artmakta ve bu durum vücudun nakledilen böbreği erken dönemde reddedebilme olasılığını arttırmaktadır.

Ancak günümüzde kan grubuna karşı olan antijenlerin diyalize bağlanır gibi bir makineye bağlanarak kandan temizlendiği aferez (kanın plazmasının temizlenmesi) denilen tedavi ve bağışıklık sistemini önemli ölçüde baskılayan yeni ilaçların kullanılması ile kan grubu uyumu olmadan böbrek nakli de yapılabilmektedir. Kan grubu uyumu olmayan hastalarda merkezimizde öncelikle anti A ve anti B antikor düzeylerine bakılmaktadır. Bu antikorlar düşük düzeyde ise daha güvenli kan grubu uyumu olmayan böbrek nakli ameliyatı sonuçları sağlanmaktadır.

Canlı böbrek vericisi olmanın riskleri nelerdir?

Organ bağışlayan kişinin zarar görmemesi organ nakli merkezinin ana hedefi olmak zorundadır. 
Uzun dönem böbrek verici takipleri sonucunda açıkça görülmüştür ki böbrek vericisi olmaya uygun sağlıklı kişilerde böbrek vermek yaşamı kısaltmamakta, sağlıklarının bozulmasına neden olmamaktadır.

Böbrek ameliyatı öncesinde, gönüllü olarak böbrek bağışlamak isteyen kişiler oldukça detaylı bir şekilde incelenmektedir. Öyle ki hiçbir şikayeti olmamasına rağmen detaylı incelemede saptanan problemler erkenden tedavi edilebilmektedir. Böbrek vericisi olmaya engel durum gözlenmeyen adaylar Böbrek Nakli Merkezimizce uzun dönem takibe alınarak, düzenli kontrollerle sağlık standartları yükseltilmektedir. Zira böbrek bağışladıkları süreçte, sağlık bilinçleri arttırılmakta, bağışa engel sosyal alışkanlıkları (sigara kullanımı, kilolu olma) düzenlenmekte, normal koşullarda değiştirmeyecekleri yaşam biçimlerinin uzun dönemde daha sağlıklı olabilmelerini sağlayacak şekilde düzenlenmesi mümkün olmaktadır.

Yine de tüm bu uygulamalar verici adayının ameliyatta hiçbir risk almadığı anlamına gelmemektedir. En basit cerrahi girişimlerin bile sıfır riskle gerçekleştirilemediği düşünülürse, böbrek vericisinin de düşük de olsa risk aldığı açıktır. Tamamen sağlıklı bir kişinin düşük de olsa böyle bir riski alması canlı vericili böbrek naklinin en hassas noktasını oluşturur. Bu nedenle canlı vericili böbrek naklinin gerçekleştirilmesinde verici adayını ciddiyetle değerlendirmek, risk analizini doğru yapmak ve nihayetinde ameliyatın deneyimli ve donanımlı bir merkezde gerçekleştirilmesi hayati önem taşır. Organ bağışlayan kişinin zarar görmemesi organ nakli merkezinin ana hedefi olmak zorundadır.

Canlı böbrek naklinin ilk tercih olarak düşünülmesinin nedenleri nedir?

Canlı nakilde sağlıklı bir böbrek nakledilir ve sonuçlar kadavra nakile göre daha başarılı olabilmektedir. 
Alıcı ve verici iyice tetkik edilerek en iyi sağlık durumunda kontrollü bir şekilde ameliyat olur.
Kadavradan nakil için listede uzun yıllar beklenirken canlıdan böbrek nakli haftalar içinde yapılabilmektedir.
Canlı böbrek nakli olmak için hiç bir şansı olmayıp kadavra böbrek naklini bekleyen bir kişinin daha hayatı kurtulmuş olur.

Böbrek naklinde önemli olan bir böbreğin yerleştirilmesi değil, nakledilen böbreğin uzun yıllar boyunca sağlıklı çalışmasını sağlamaktır. Kadavradan böbrek nakline göre, canlıdan böbrek nakli sonrasında böbreğin çok daha uzun süre sağlıklı çalışmasını sağlamak mümkün olabilmektedir.