Artrit ( Eklem İltihabı) Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?

Normalde oynar eklemleri saran kapsülün, iç yüzeyini kaplayan bir zar olup, bu zar eklemin hareket sırasında kayganlığını kolaylaştıran eklem sıvısını salgılar.

Eklemler, kemikleri birbirine bağlayan kıkırdak, tendon, kemik, ligament gibi farklı dokuların bir araya geldiği yerdir. Eklemler, kemikleri bir arada tutar ve hareketler için destek sağlar. 
 

Artrit Nedir, Eklem İltihabı Nedir?


Artrit (eklem iltihabı); eklem üzerinde ağrı, ısı artışı, şişlik, kızarıklık, fonksiyon kaybı gibi iltihap bulgularından birkaçının bulunmasıdır. Artritin yeni geliştiği akut dönemde ısı artışı ve kızarıklık ön plandayken kronik durumlarda şişlik, ağrı, fonksiyon kaybı öne çıkar. 
 

Artrit Çeşitleri Nelerdir?


Eklem iltihabı farklı tiplerde ortaya çıkabilir:

·    Romatoid Artrit: Bağışıklık sisteminin; dış etkenlere karşı oluşturduğu antikorların, yanlışlıkla eklemlere giderek eklem harabiyeti oluşturmasıyla başlar. En sık olarak el ve ayaktaki küçük eklemleri, ayak bileğini simetrik olarak tutar. Sabah tutukluğu 1 saatten uzun sürer.

·    Ankilozan Spondilit: Hastalığın gelişiminde otoimmün bir mekanizma rol oynar. Sakroiliak yani kalça eklemi ve omurgalar sıklıkla tutulum yaptığı yerlerdendir. Bunun yanında inflamatuar bel ağrısı bu hastalarda sıklıkla eşlik eden bir durumdur. Gençlerde, belin alt kısmında başlayan ve en az 3 aydır devam eden, egzersizle rahatlayan tipte bir ağrıdır. Sabah tutukluğu da vardır. Ankilozan spondilitli hastaların çoğunda bu tipte bel ağrısı ilk belirti olarak ortaya çıkabilir.

·    Osteoartrit: Sık görülen eklem iltihabı çeşitlerinden biridir. Eklemlerde kıkırdaktan başlayarak kemiğe kadar gidebilen bir bozulma meydana gelir. Eklemi oluşturan yapılarda meydana gelen bu değişim eklemin katı, hareketsiz bir hal almasına neden olur. Diz eklem iltihabı en sık görülen şeklidir. Risk yaşla birlikte artar.

·    Psöriatrik artrit: Sedef hastalarında yaklaşık %10 oranında görülen bir eklem iltihabı türüdür. Artrit bulguları, cilt bulgularından önce veya sonra ya da cilt bulgularıyla aynı anda ortaya çıkabilir. Pek çok farklı eklemi tutabilir.

·    Reaktif Artrit: Vücudun başka bir yerinde olan enfeksiyonun tetiklemesiyle eklemde ortaya çıkan eklem ağrısı ve şişkinliğidir. Enfeksiyondan yaklaşık 4 hafta sonra gelişir. Diz, ayak bileği ve ayak eklemlerinde eklem iltihabı görülebilir. Genellikle geçicidir.

·    Septik artrit: Özellikle kan yoluyla çeşitli mikroorganizmaların eklemlere gelerek iltihaplanma yapmasıyla ortaya çıkar. Genellikle tek eklem tutulumu vardır ve diz, kalça eklemi etkilenir. Omuz eklemi iltihabı da yapabilir. Yetişkinlerde septik artrit; diyabet, geçirilmiş eklem cerrahisi, kanser gibi kolaylaştırıcı etkenlerin varlığında gelişir. Çok hızlı bir biçimde eklemde hasar meydana getirdiğinden acil tedavi edilmesi gereken bir durumdur.

·    Gut artriti: Gut hastalığı vücutta ürik asit birikmesine bağlı ortaya çıkar. Gut artritinde en sık olarak ayak baş parmağı etkilenir. Ayak baş parmağı ekleminde; ani başlayan şişlik, kızarıklık ve hassasiyet ile karakterize bir durumdur. Hassasiyet o kadar fazladır ki hastaya kağıtla dokunulduğunda bile dayanılmaz bir ağrı hissedilir.

·    Aralıklı artrit: Ara ara ortaya çıkan, ara ara kaybolan eklem iltihabıdır. Nedeni genellikle Behçet hastalığı, Ailevi Akdeniz Ateşi gibi durumlardır. Bu hastalıkların vücudun farklı yerlerindeki çeşitli etkileriyle birlikte eklemler üzerinde de geçici artrit oluşturduğu bilinmektedir.

Eklem İltihabı Neden Olur?

Eklem iltihabı pek çok farklı çeşitte görülebildiğinden her bir hastalığın gelişimde farklı mekanizmalar rol oynar.
Romatoid artrit ve ankilozan spondilitte etkili olan otoimmün mekanizmada; vücuda dışarıdan giren mikroorganizmalara karşı bağışıklık sistemi antikor denen maddeler üretir. Normalde bu maddeler zararlı bakteri, virüs gibi organizmalara yapışarak bağışıklık sisteminin temizleyici hücreleri tarafından tanınmasını sağlar. Ancak bazı durumlarda bu antikorlar, mikroorganizmalar yerine vücuttaki dokulara tutunur. Temizleyici hücreler bu dokuları yabancı olarak algılar ve yok etmeye çalışır. Sonuç olarak dokularda hasar meydana gelir. Romatoid artrit ve ankilozan spondilitte de böyle bir mekanizma rol oynar. Bazı genetik tipler de yine bu hastalıklara yatkınlık oluşturabilmektedir.

Osteoartritte ise aşınma ve yıpranma nedeniyle eklem iltihabı olmaktadır. Yaşlanma, obezite, tekrarlayan eklem travmaları gibi eklemlerde hasar oluşturabilecek durumlar osteoartrit için risk faktörüdür.

Psöriatrik artritte de etkili olan durum otoimmün mekanizmadır. Sedef hastalığı ciltte kırmızı lekeler üzerinde gümüş renkli lezyonlar görülür. Sedef hastalarının bir kısmında daha sonra birden fazla eklemi etkileyebilen artrit görülebilir.
Reaktif artrit enfeksiyon temelli ortaya çıkan bir eklem iltihabıdır. Vücudun enfeksiyona verdiği yanıtın eklemleri etkilemesiyle ortaya çıkar. 

Septik artrit, kan ya da komşu dokudan mikroorganizmaların eklemde apse oluşturmasıyla meydana gelir. Ekleme yakın dokuda oluşmuş bir enfeksiyon vaya kana karışmış bakteri varlığında görülebilir.

Gut artriti oluşumunda vücutta ürik asit miktarının yükselmesi söz konusudur. Ürik asit, pürin denen moleküllerin yıkımı sonucu ortaya çıkan ve böbreklerden dışarı atılan bir maddedir. Pürinden zengin et, deniz ürünleri gibi besinlerin çok tüketilmesi  ya da böbrekten ürik asiti atılımını azaltan durumlar; ürik asitin vücutta birikmesine sebep olur. Ürik asit eklemlere giderek ürat kristalleri şeklinde çöker ve eklemde iltihaba sebep olur.

Aralıklı artrite sebep olan hastalıklar; otoinflamatuar mekanizmayla tüm vücudu etkileyen (sistemik) hastalıklardır.
 

Eklem İltihabı Belirtileri Nelerdir?


Artritte; eklem ağrısı, eklemde şişlik, kızarıklık, ısı artışı ve fonksiyon kaybı karakteristiktir. Bunun yanında artritin tipine göre bazı belirti ve bulgular da görülebilir.

Romatoid artrit; eklem tutulumunun yanı sıra kalpte aritmiye, gözde konjuktivit gibi problemlere yol açabilir. 

Ankilozan spondilitte gözde üveit yapabilir. Hastalarda gözde şişlik, kızarıklık, bulanık görme gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Kalpte ileti bozukluklarında, akciğerde hasara neden olabilir.

Reaktif artritte hastada yakın zamanda geçirilmiş enfeksiyona ait ateş, halsizlik gibi belirtiler olabilir.
Septik artritte hasta bir şok tablosuyla karşılaşabilir. Tansiyonda düşme, ateş, bilinç kaybı gibi ciddi durumlar görülebilir.
 

Eklem İltihabı Nasıl Anlaşılır?


Artritin temel bulgularının varlığında eklem iltihabından şüphelenilmelidir. Doktora başvurulduğunda bu bulguların; ne zamandır olduğu, kaç eklemi etkilediği, sürekli mi ara ara mı görüldüğü, hangi eklemleri etkilediği ve etkilenen eklemlerin simetrik olup olmadığı sorgulanır. Hastanın bunlara vereceği cevaplar ve muayene ile birlikte yapılacak bazı laboratuvar tetkikleriyle tanı koyulur. Laboratuvar tetkiklerinde temel testlerin yanında artirit oluşumunda rol oynayan antikorlar yönünden inceleme yapılır.
 

Eklem İltihabı Tedavisi Nasıldır?


Tedavi planı artrit türüne göre değişiklik gösterir. 

Romatoid artrit tedavisinde ağrı kesiciler, bağışıklık sistemini baskılayan kortikostreoidler kullanılabilir. Tedavide kullanılan temel ilaç metotreksattır.

Ankilozan spondilitte de ağrı kesiciler gibi belirtilere yönelik tedavinin yanı sıra metotreksat, sülfasalazin gibi ilaçlar da kullanılır. Hastanın özelliklerine ve tutulan ekleme göre cerrahi de bir seçenek olabilir.

Osteoartritte de ağrı kesici ilaçlar ve eklem içine kortizon, kayganlaştırıcı madde enjeksiyonu yapılabilir.
Septik artritte temel tedavi apseyi boşaltmak ve antibiyotik tedavi vermektir. Bunun yanında hastaların genel durumuna göre ek tedaviler planlanabilir.

Reaktif artritte ise eklem iltihabına neden olan enfeksiyon hala devam ediyorsa antibiyotik, eklem ağrısına yönelik olarak da ağrı kesici kullanılabilir.

Gut artritinde temel tedavi altta yatan duruma yöneliktir. Ürik asit üretimini azaltan allopürinol, ürik asit atılımını artıran probenesid gibi ilaçlar tedavide kullanılır. Bunun yanında kolşisin, ağrı kesiciler, kortikosteroidler semptomları iyileştirme adına kullanılabilecek ilaçlardır.
 

Eklem İltihabı Zararları


'Artrit nasıl geçer?' sorusunun cevabı her zaman kolayca cevaplanamaz. Artritin bulguları ortaya çıktıktan hemen sonra en yakın sağlık merkezine başvurulması ve uygun tedaviye başlanmalıdır. Tedavide geç kalınmış ya da tedavisini düzgün uygulamayan hastalarda eklem artriti ciddi sorunlara yol açabilir. Tedavisi düzgünce yapılan bazı kişilerde bile artrit tam olarak geçmeyebilir. Tedavi edilemeyen eklem iltihabı ilerleyen dönemlerde eklemde fonksiyon kaybı, eklemi hareket ettirememe gibi yaşam kalitesini ciddi ölçüde düşüren sonuçları olabilir. Bu yüzden artrit tanısı koyulan hastalar; reçete edilen ilaçlarını düzenli kullanmalı ve önerilen yaşam stili değişikliklerini uygulamalıdır.
 

Eklem İltihabına Ne İyi Gelir?

Artriti olan kilolu kişilerin, kilo vermesi eklemlerin üzerine binen yükü azaltacağından belirtilerde iyileşme sağlayabilir.
Antioksidan içeren sebze, meyve gibi yiyeceklerin tüketimi iltihaplanmanın azalmasına yardımcı olabilir.

Eklemler üzerindeki baskıyı arttırmayan yüzme gibi egzersizlerin düzenli ve uygun seviyede yapılması eklem iltihabını azaltabilir.
Artrit (eklem iltihabı) ile ilgili merak ettiğiniz konuları Grup Florence Nightingale Hastaneleri’nin uzman ekibine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Bize ulaşmak için web sitemizde yer alan iletişim formunu kullanabilir ya da 444 0436 numaralı telefonu arayabilirsiniz.

 

“Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.”
Artrit ( Eklem İltihabı) Nedir? Nasıl Tedavi Edilir? biriminden
Uzman Görüşü Alın

Uzman Görüşü Alın

Adınız Soyadınız
GSM
Eposta Adresiniz